CIDI: antisemitisme in 2024 schoot door het dak

De jaarlijkse antisemitismemonitor van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is gepresenteerd. Daaruit blijkt dat het antisemitisme in Nederland in 2024 sterk is gestegen ten opzichte van recordjaar 2023. Het gaat om ‘een zorgwekkend record’, aldus CIDI-directeur Naomi Mestrum. Het aantal meldingen in 2024 bij CIDI was veel hoger en lag op circa 1.700. Een kwart is onomstotelijk antisemitisch. De organisatie pleit voor krachtig beleid en een brede aanpak.

Uit de donderdag gepubliceerde Monitor Antisemitische Incidenten van het CIDI blijkt dat er vorig jaar 421 meldingen zijn gedaan – een stijging van elf procent ten opzichte van 2023, dat al als historisch hoog werd aangemerkt. Het is het hoogste aantal sinds het CIDI veertig jaar geleden begon met het bijhouden van meldingen en toont aan dat antisemitisme in Nederland in alarmerend tempo toeneemt.

Ter vergelijking: tussen 2012 en 2022 lag het gemiddelde aantal geregistreerde incidenten op 138 per jaar. In de afgelopen twee jaar is dit aantal met maar liefst 305 procent gestegen. ‘Incidenten op sociale media zijn niet inbegrepen, hier doen we separaat onderzoek naar. Kritiek op Israël valt niet onder antisemitisme’, aldus Mestrum.  

Veel fysieke incidenten

Vooral in de openbare ruimte nam antisemitisme toe: er is een stijging van 45 procent. Herkenbare Joden kregen vaker te maken met scheldpartijen, bedreiging en intimidatie. Vandalisme tegen Joodse doelen nam met 44 procent toe. Mezoeza’s werden van deurposten gerukt en Joodse begraafplaatsen en monumenten beklad. Joodse studenten mijden in toenemende mate colleges uit angst voor negatieve bejegening.  

Oorlog is aanjager 

De oorlog tussen Israël en Hamas wordt vaak als rechtvaardiging gebruikt voor antisemitische uitingen. ‘Een schokkend dieptepunt daarvan zagen we op 7 november 2024, toen na afloop van de wedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv Israëlische supporters werden aangevallen door groepen burgers die naar eigen zeggen op ‘Jodenjacht’ waren. Er vielen tientallen gewonden en meer dan vijftig arrestaties werden verricht. De eerste veroordelingen volgden in december. De rechtszaken lopen nog steeds’, aldus het CIDI. 

Internet

Ook online antisemitisme blijft een immens probleem, aldus het CIDI. ‘Waar antisemitische reacties in 2023 nog vooral opdoken in berichten over Israël, blijkt in 2024 dat bijna elke verwijzing naar Joodse identiteit of cultuur antisemitische reacties oproept: zelfs onder posts over Joodse feestdagen of Stolpersteine-plaatsingen worden haatdragende reacties gezet’.

De algoritmen van sociale media spelen een grote rol in het versterken en sneller verspreiden van antisemitische denkbeelden, zo stelt het CIDI vast. ‘Platforms en -kanalen moeten daarom echt hun verantwoordelijk gaan nemen in het tegengaan van haatzaaien en discriminatie’ 

Krachtig beleid 

De stijging van antisemitisme mag niet worden genormaliseerd. Het CIDI roept op tot krachtig en consistent overheidsbeleid om deze zorgwekkende ontwikkeling een halt toe te roepen. ‘Nog te vaak zien we dat Holocaust-educatie in beleidsvoorstellen wordt gepresenteerd als dé oplossing tegen antisemitisme. Deze eenzijdige benadering is niet alleen ontoereikend, maar zelfs riskant’.

‘Antisemitisme is een diepgeworteld en hardnekkig probleem dat vraagt om een brede, samenhangende aanpak. Dat betekent investeren in onderwijs, maar óók een stevige en zichtbare aanpak van antisemitisme op scholen en sociale media, het stopzetten van subsidies aan culturele instellingen die Joodse artiesten uitsluiten, het verbieden van terroristische en extremistische groeperingen die haat verspreiden. En het hanteren van een zero-tolerancebeleid bij de strafrechtelijke vervolging van antisemitische uitingen en misdrijven’.

Als het aan het CIDI ligt, dan moet op geen enkel internetplatform worden toegestaan dat de gegevens van de verantwoordelijken verborgen zijn. ‘De cijfers uit het eerste kwartaal van 2025 laten helaas zien dat de trend zich voortzet. Als deze ontwikkeling niet wordt gestopt, zal het aantal antisemitische incidenten in 2025 opnieuw een triest record breken. We spreken inmiddels over een antisemitisme-crisis, die crisismaatregelen vereist’.