CSU boos op Merz om stop wapenexport naar Israël

Bondskanselier Friedrich Merz (CDU/CSU) van Duitsland krijgt van binnenuit kritiek op het besluit om de export van Duitse wapens naar Israël voorlopig te beperken. Zijn politieke partner CSU keurt het besluit af. Naar eigen zeggen waren de Beierse christendemocraten niet gekend in deze beslissing. Tot nu toe gold Duitsland als grootste steun en toeverlaat van Israël in Europa. Die steun is niet langer onvoorwaardelijk.

Duitsland zal Israël niet langer voorzien van militair materieel dat gebruikt kan worden in de Gaza-oorlog, zo meldde Merz op vrijdag. De beslissing is ingegeven door de aankondiging van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu om heel Gaza te willen bezetten. Tegen het advies van de Israëlische legerleiding in zet de regering door en wordt Gaza Stad binnen korte tijd opnieuw binnengevallen.

Signaal

De Duitse regering, die traditioneel geldt als grootste bondgenoot van Israël in Europa, wil een signaal afgeven en mede daarom werd het besluit genomen. Daar is kritiek op, onder andere van de liberale FDP, maar ook van de CSU, de Beierse christendemocraten. Zij vormen samen met de CDU van Merz’ de partijcombinatie ‘Union’, die momenteel een coalitieregering met de sociaaldemocratische SPD vormt.

Videovergadering

Het besluit van Merz stuit op felle tegenstand in de Union. Het blad Bild meldt dat er zondag een videovergadering van de werkgroep Buitenlandbeleid van de CDU/CSU-fractie staat gepland. Vooral de CSU is erg gepikeerd, want die zegt niet door Merz’ te zijn geconsulteerd. Ook oud-CDU-leider en erevoorzitter Horst Seehofer valt Merz aan. Hij spreekt van ‘een verkeerde beslissing’ die langdurige gevolgen zal hebben.

Niet betrokken

Voorzitter Alexander Hoffmann van de CSU-fractie in de Bondsdag zegt tegen Bild: “De CSU was niet betrokken bij deze beslissing en wij vinden deze twijfelachtig. Dit zou een breuk betekenen met decennialange continuïteit in het buitenlands beleid ten aanzien van Israël en vereist daarom op zijn minst enige uitleg. We zullen hierover intern binnen de coalitie in gesprek gaan.”

Bezoek

De Union heeft van oudsher een sterke band met Israël. In juni bracht minister Alexander Dobrindt (CSU) van Binnenlandse Zaken een bezoek aan het land. Israël heeft ‘ondanks alle kritiek op de Israëlische regering’, die ook uit Duitsland komt, ‘het recht op zelfverdediging en daarbij de volledige steun van Duitsland geniet’. Israël wordt van alle kanten aan gevaar blootgesteld en deze dreiging moet ‘verminderd’ worden, zei Dobrindt.

Kritiek

Stephan Mayer, buitenlandexpert bij de CSU, had eerder al scherpe kritiek geuit op een wapenexportverbod. “Ik ben ervan overtuigd dat de veiligheid van Israël niet mag worden verzwakt, zeker niet nu. Een algemeen exportverbod zou een democratische partner de mogelijkheid ontnemen om zijn bevolking effectief te beschermen in een acute dreigingssituatie,” aldus Mayer in de Augsburger Allgemeine.

Meningsverschil

Wat dit allemaal betekent voor de samenwerking tussen de CDU en CSU is niet direct te voorspellen. Duidelijk is dat Merz en zijn Beierse vrienden een scherp meningsverschil over Israël hebben. Coalitiepartner SPD houdt zich momenteel afzijdig. Het gaat om een interne discussie binnen de Union. Volgens kenners van Merz’ gebeurt het vaker dat hij vergeet draagvlak te zoeken, waarna hij vervolgens zichzelf in de voet schiet.

Publiek draait

Net als in Nederland is in Duitsland de publieke opinie aan het draaien waar het om steun voor Israël gaat. Uit onderzoek van DeutschlandTrend van afgelopen week blijkt dat zeker tweederde van de Duitsers vindt dat de regering meer druk op Israël moet uitoefenen om ervoor te zorgen dat het land zijn beleid in Gaza verandert. Er is ook veel kritiek op het optreden van Israël in Gaza.

Grootste leverancier

Duitsland is een belangrijke wapenleverancier voor Israël. In 2023 exporteerde het wapens ter waarde van 326,5 miljoen euro aan Israël. Dat was 47 procent van de totale Israëlische wapenimport van dat jaar. Duitsland was daarmee de op een na grootste wapenleverancier aan Israël, na de VS. Het grootste deel van die export werd goedgekeurd na de aanvallen van Hamas op 7 oktober, zo meldt Duitslandweb.

Afname

In 2024 nam het aantal Duitse wapenexporten aan Israël enigszins af. In totaal heeft Duitsland tussen 7 oktober 2023 en 13 mei 2025 de leverantie van wapens en andere militaire goederen aan Israël goedgekeurd. Het gaat om handel ter waarde van 485,1 miljoen euro, zo blijkt uit gegevens van het Duitse ministerie van Economische Zaken, aldus Duitslandweb.

Niet onvoorwaardelijk

Tot nu toe gold Duitsland als grootste steun en toeverlaat van Israël in Europa, zeker ook na 7 oktober 2023, toen Hamas meer dan 1.200 Israëli’s en anderen afslachtte. De Duitse steun is niet langer onvoorwaardelijk, zo blijkt nu. Eerder had minister Johann Wadephul (CDU) van Buitenlandse Zaken al enige kritiek geuit. Ook drong hij er bij de Israëlische regering op aan meer hulp toe te laten in de Gazastrook.

Netanyahu

Premier Benjamin Netanyahu is niet blij met het Duitse besluit om de export van Duitse wapens te stoppen die in Gaza kunnen worden gebruikt. Hij stelt dat Merz hiermee juist Hamas beloont en belde de bondskanselier persoonlijk op om dit mee te delen. Naar verwachting zal Duitsland de maatregel niet terugdraaien en de wapenexport pas hervatten als de oorlog in Gaza echt voorbij is.