De stille meerderheid – gastcolumn Mendel Levine

Rabbijn Mendel Levine zette tijdens de Nijmeegse Vierdaagse een tent op voor Joodse en niet-Joodse deelnemers, en bezoekers. De belangstelling bleek groot, evenals de steun van velen die langskwamen. Dat had hij niet zo verwacht. In een gastbijdrage stelt hij vast dat de stille meerderheid veel groter is dan de luidruchtige anti-Joodse en anti-Israëlische minderheid.

Binnen de Joodse gemeenschap spreken we veelvuldig over veiligheid, zichtbaarheid en de vraag of het in Nederland nog wel vanzelfsprekend is om openlijk en herkenbaar Joods te zijn. Wie het dagelijkse nieuws volgt en de verharding op sociale media ziet, kan makkelijk de indruk krijgen dat vijandigheid, wantrouwen en polarisatie steeds meer maatschappelijke ruimte innemen. Het stemt soms somber en roept begrijpelijke bezorgdheid op.

Met precies die gemengde gevoelens begon ik deze zomer aan de Nijmeegse Vierdaagse. Tijdens het wandelevenement bouwde de Joodse Gemeente (NIG) Nijmegen een speciale tent op langs de route voor Joodse en Israëlische wandelaars. De bedoeling was eenvoudig: een gastvrije pleisterplaats bieden om even uit te rusten, de voeten te ontlasten, wat te drinken en bovenal een gevoel van vertrouwde Joodse warmte en verbondenheid te ervaren.

Spontaan

Wat ik vooraf echter niet had voorzien, was de enorme stroom aan niet-Joodse bezoekers die onze tent wist te vinden. Zowel Nederlandse als internationale wandelaars en toeschouwers liepen spontaan binnen om hun oprechte steun uit te spreken voor de Joodse gemeenschap. Sommigen vertelden hoe wezenlijk zij het vinden dat Joods leven zichtbaar en volwaardig deel blijft uitmaken van de Nederlandse samenleving.

Anderen deelden openhartig hun zorgen over de toenemende maatschappelijke tweedeling, of wilden simpelweg met een warme handdruk of bemoedigend woord laten merken dat we er niet alleen voor staan. Juist die ongeplande, persoonlijke ontmoetingen tussen vreemden onderling zijn mij het diepst bijgebleven. Ook veel lezers van Jonet.nl droegen via een donatie financieel bij aan het mogelijk maken van deze opvangplek.

Bedanken

Omdat ik geen rechtstreekse toegang heb tot de individuele gegevens van alle donateurs, kan ik hen niet persoonlijk een bericht sturen. Daarom doe ik dat graag op deze plek. Dankzij uw vrijgevigheid en betrokkenheid konden we vier dagen lang een gastvrije haven creëren voor wandelaars van uiteenlopende achtergronden en nationaliteiten. Daar ben ik u buitengewoon dankbaar voor.

Minstens zo betekenisvol was het scherpe contrast tussen mijn eerdere verwachtingen en de werkelijke ervaring op straat. Aan de Vierdaagse namen circa 43.000 wandelaars deel, aangemoedigd door honderdduizenden toeschouwers langs de kilometerslange wegen. Gezien het huidige maatschappelijke klimaat hield ik serieus rekening met spanningen en wanklanken.

Natuurlijk waren die er incidenteel, maar na vier intensieve dagen kon ik het aantal vervelende opmerkingen letterlijk op de vingers van één hand tellen. Dat betekent geenszins dat antisemitisme niet bestaat, noch dat de gevoelens van kwetsbaarheid die velen ervaren ongegrond zijn. Die zorgen zijn reëel en vragen om blijvende waakzaamheid.

Stille meerderheid

Echter, ‘Nijmegen’ toonde ook een andere, hoopgevende realiteit. Het liet zien dat de overgrote meerderheid respectvol, nieuwsgierig en welwillend reageert. De luide minderheid die wrok en verdeeldheid zaait, trekt doorgaans alle media-aandacht naar zich toe, waardoor een vertekend beeld ontstaat. Achter dat lawaai ontmoette ik echter een veel grotere, stille meerderheid: mensen die elkaar willen opzoeken, respecteren en steunen.

Dit alles is geen reden om de ogen te sluiten voor de uitdagingen, maar wel een krachtige aansporing om vertrouwen te houden in de toekomst en in elkaar.