Deal gefixt met Trump? – column Hanneke Gelderblom

Een jaar na terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis, maakt Hanneke Gelderblom de balans op. We kunnen niet op hem vertrouwen en weten niet waar we aan toe zijn, ook al heeft Rutte woensdag mogelijk een Groenland-deal met hem gefixt. Niet alles was hij doet is slecht, want door hem is er een wapenstilstand in Gaza, aldus Gelderblom. Toch moeten we op onze hoede zijn, zeker voor de democratie.

Donald Trump was op 20 januari precies één jaar aan de macht in het Witte Huis. Alle kranten, het leger aan columnisten en de vele talkshowtafels hebben in de afgelopen weken geprobeerd een lijn te ontdekken in wat deze man bezielt. In wat hij zegt maar eigenlijk wil. Over een ding zijn zij het bijna allemaal eens: je weet nooit wat hij nu weer wil.

De president van Venezuela, via een op zich zeer goed gecoördineerde militaire ingreep ontvoeren en opsluiten in een gevangenis in je eigen land. Constant zeggen dat jij een buurland gaat annexeren, eerst Canada en daarna Groenland. Duizenden ambtenaren ontslaan, met als enige reden dat zij niet het door jouw gewenst beleid uitvoeren. Het zijn zo een paar van de bizarre stappen die Trump zet.

En ja, nu NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte woensdagavond een doorbraak bij hem lijkt te hebben geforceerd over Groenland weet je het nog steeds niet zeker bij hem. Het meest verbazingwekkende is wel dat Trump er tot nu toe in slaagt vrijwel alle media te laten proclameren dat je een ‘vredesstichter’ bent. Welke vrede bedoelt hij eigenlijk. Kennelijk allereerst die tussen hem en zijn ‘goede vriend’ Vladimir Poetin, voor wie hij graag de rode loper uitlegt.

Min twintig

De realiteit is dat Poetin er niet over denkt vrede te sluiten met Oekraïne, waar hij er in slaagt om door permanent te bombarderen de energievoorziening in een land waar de temperatuur inmiddels tot min twintig graden is gedaald, vrijwel geheel lam te leggen, zodat de burgemeester zijn dappere stadsgenoten in de hoofdstad Kiev moet aansporen om tijdelijk dan maar naar familie op het platteland te verhuizen.

Trump claimt dat hij recht heeft op de Nobelprijs voor de Vrede en vindt het kennelijk normaal de premier van Noorwegen te moeten aanschrijven waarom deze prijs niet aan hem is toegekend. Te gek voor woorden, omdat vrijwel iedereen weet dat deze wereldwijd als zeer bijzonder geachte Nobelprijs wordt toegekend door een onafhankelijk Noors comité. Maar van dat soort instellingen houdt Trump niet en dus doet hij gewoon alsof het niet bestaat.

Holodomor

Ik heb persoonlijk grote bewondering voor president Volodymyr Zelensky, die luistert naar zijn landgenoten die zeggen: wij opnieuw onder de duim van Rusland? Van zijn leven niet. Wij zijn de hongersnood en de hongerdood – de Holodomor – niet vergeten, door Rusland in de tijd van Stalin georganiseerd. Dat gebeurde door de zelfstandige boeren alles af te pakken en ze tot slaven in kolchozen te maken.

Gaza

Is dus alles wat Trump doet slecht? Nee gelukkig niet. Hij is er namelijk wel in gelaagd om in Gaza een vorm van wapenstilstand tussen de regering-Netanyahu en terreurorganisatie Hamas te organiseren. Daarmee kon een aantal gegijzelden levend, maar zwaar getraumatiseerd naar Israël terugkeren.

Trump’s 20-puntenplan lijkt voorlopig rust te brengen in het Midden-Oosten en op de straten in West-Europa, waar het aantal anti-Israëldemonstraties een beetje zijn afgenomen. Helaas wonen teveel kinderen daar nog in,  door de regen  kletsnatte tenten maar niet  in de veilige en wel verwarmde Hamas-tunnels. In plaats van de door VN resolutie 1.325 vereiste vijftig procent vrouwen in dit 20-puntenplan mee te laten denken en beslissen lijkt het alsof Sigrid Kaag tot nu toe de enige vrouw is. Maar zij heeft wel contact met de Israëlische en Palestijnse vrouwenvredesbeweging.

Vijandschap

Trump domweg tegenspreken werkt niet. Je wordt als niet goed bij je hoofd weggezet. Keihard ‘nee’ zeggen tegen een aantal van zijn voorstellen, maar je daarbij realiseren dat onze belangrijkste bondgenoot van ooit er niet meer is. Een bondgenootschap dat tachtig jaar uitgaat van samenwerken, omzetten in vijandschap is doodzonde en erg gevaarlijk, want het westen wordt zo ernstig verzwakt tegenover Rusland en China.

We moeten blij zijn met Rutte, die weet hoe je met een figuur als Trump moet omgaan: vriendelijk blijven praten, doen alsof je hem begrijpt in zijn waanideeën, maar op je eigen manier ‘nee’ zeggen waar het moet en kan. Europa moet zich verzetten tegen Trump’s manier van omkeren wat van waarde is in het tegendeel.

Heffingen

Wij in Europa willen en moeten de democratie verdedigen, een systeem waar verschillende meningen naast elkaar kunnen bestaan. Trump is bezig dat uit te schakelen, want hij zet vertrouwen om in wantrouwen, zowel thuis als over de grens. Want wie het niet met hem eens is deugt niet, moet de gevangenis in of wordt ontslagen. Het land dat hem niet meteen volgt, kan heffingen tegemoet zien.

Wij in Europa hechten aan veiligheid, aan de vrijheid van meningsuiting. Wij willen een politie die optreedt tegen onruststokers, maar niet door ze domweg neer te slaan of neer te schieten, zoals in Iran. Europa moet weigeren alles van waarde om te zetten in het tegendeel.

Nee dus tegen Trumps umwertung aller werte.