Haagse politici willen diplomatieke oplossing Iran

Verschillende Haagse politici roepen Israël, de VS en Iran op naar een diplomatieke oplossing te zoeken. De verzoeken van D66-premier Rob Jetten en GroenLinks-Pvda-Tweede Kamerleden Jesse Klaver en Kati Piri worden door critici als naïef gezien. Ook zijn er politici die er anders over denken, onder wie PVV-Leider Geert Wilders en JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen. VVD-leider Dilan Yesilgöz en VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans bleven zaterdag opvallend stil.

In de vroege ochtend van 28 februari gingen de VS en Israël tot de aanval over op Iran. Maandenlang was met het regime in Teheran onderhandeld over het stoppen van het Iraanse nucleaire programma en van de productie van langeafstandsraketten. Dit waren de twee minimale eisen van Washington. De Iraniërs kwamen daaraan niet tegemoet en zetten, zoals vaker, een tactiek van mist en vertraging in.

Langer gepland

Voor de Amerikaanse president Donald Trump was de maat al langer vol. Samen met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu besloot hij om tot de aanval over te gaan. Deze militaire campagne was al langer gepland en ging door zoals gepland, zo werd zaterdag in de loop van de dag bekend. De aanval begon grootschalig en in alle hevigheid, wat resultaten opleverde. Iran werd geraakt op militair en strategisch gebied.

Khamenei dood?

Ook werden topfiguren van het regime uitgeschakeld en ging gaandeweg de middag het gerucht rond dat opperste leider Ali Khamenei was gedood. Op het moment van schrijven is hij echter spoorloos. Iran sloeg terug, maar wist in Israël amper iets te raken. Een kleine negentig Israëli’s raakten geblesseerd door verkeerd rennen naar de schuilkelder. Enkele Golfstaten werden wel verrassend geraakt.

D66-congres

Aan het begin van de middag sprak minister-president Jetten het congres van zijn partij D66 toe. Hij improviseerde over de toestand in en rond Iran en zei: “We volgen de situatie nauwgezet.” Volgens hem zat het er al een tijdje aan te komen. Hij riep de Amerikanen, Israëli’s en Iraniërs op om de diplomatieke weg te volgen. Mogelijk is die boodschap aangekomen in Washington DC, Jeruzalem en Teheran, mogelijk niet.

Bruut regime

Over Iran was Jetten duidelijk: “Nederland is zeer kritisch op het Iraanse regime. Niet alleen vanwege hetgeen wat ze met hun eigen bevolking doen, maar ook vanwege de destabiliserende rol die het land in de regio speelt. Het is een bruut regime dat de eigen bevolking onder de voet loopt. Maar regime change vraagt meer dan aanvallen die we nu zien.” Over Israël en de VS zei Jetten niets.

Diplomatie

Linkse oppositiepolitici hadden zaterdag op sociale media grote woorden over Israël en het conflict dat nu losgebarsten is. GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver noemde het Iraanse regime moorddadig en verwerpelijk, maar: ‘De aanval van de VS en Israël druist in tegen het internationaal recht en riskeert een oorlog in de regio. Onze inzet moet gericht zijn op diplomatie, de-escalatie en de bescherming van onschuldige burgers’.

Piri boos

Klaver eist de-escalatie. Ook partijgenote Kati Piri gaf Israël en de VS ervan langs. ‘De militaire aanval van de VS en Israël op Iran riskeert een regionale oorlog met talloze onschuldige slachtoffers. Deze aanval heeft geen basis in het internationaal recht’, schreef zij op X.com. Vanachter haar toetsenbord eiste Piri ‘de-escalatie’ om zo het nucleaire programma van Iran te kunnen beëindigen.

Naftaniel

Klaver kreeg weerwoord van oud-CIDI-directeur Ronny Naftaniel op X.com. ‘Denk je nu echt een verwerpelijk moorddadig regime, dat er niet voor terugdeinst 32.000 ongewapende, protesterende Iraniërs te vermoorden, tot inkeer te brengen door diplomatie? Hoe naïef kan je als politicus zijn’. Daar reageerde de GroenLinks-PvdA-voorman niet op.

CDA-minister

Premier Jetten en Minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken riepen de strijdende partijen in het Midden-Oosten op tot terughoudendheid. Den Haag volgt daarmee de EU-lijn. De CDA’er zei in contact te staan met al onze diplomatieke posten in de regio. Jetten stelde vast dat er vooralsnog ‘geen Nederlanders in gevaar’ zijn. Ook zijn zijn gedachten bij Nederlanders die vrienden en familieleden in de regio hebben.

Geen tegenwind

Ook anderen in de Kamer roeren zich. ‘Netanyahu en Trump storten het Midden-Oosten opnieuw in oorlog, terwijl onderhandelingen plaatsvonden. Niet nog meer oorlog, niet nog meer burgerdoden: Stop de wapens! Deze oorlog moet door Nederland veroordeeld worden en alle aanvallen moeten stoppen’, zegt DENK-voorman Stephan van Baarle op X.com, die geen tegenwind kreeg van anderen omdat hij hen heeft geblokkeerd.

Moelah’s raken

PVV-leider Geert Wilders had juist kritiek op Jetten en Berendsen. Hij keurt hun oproep tot terughoudendheid af. Verder schrijf hij: ‘Hit the mullahs hard’ [‘raak de moelah’s hard’, red.] oproepend aan Israël en Amerika, en verwijzend naar de geestelijken die in Iran de touwtjes in handen hebben. Later volgde er nog een tweet in het Engels waarin hij iedereen oproept om premier Jetten om diens houding te negeren.

Yesilgöz stil

Opvallend stil over Iran was het bij minister Dilan Yesilgöz van Defensie. De VVD-voorvrouw, die zich normaal gesproken opwerpt als verdediger van Israël en de Joden, zei niets over het conflict. Op Twitter kwamen foto’s en een video van een lachende Yesilgöz met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Ze werden gedeeld door VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans. Kamerlid Ulyssee Ellian, zelf van Iraanse komaf, deed wel iets.

JA21

Een inhoudelijke reactie kwam van JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen. ‘Het Iraanse volk verdient een einde aan het ayatollah-regime dat zijn eigen bevolking onderdrukt en wereldwijd destabiliseert. Wat telt, is of deze interventie daadwerkelijk leidt tot meer veiligheid voor de regio en vrijheid voor het Iraanse volk’, aldus de rechts-nationalistische politicus.