Het 20-puntenplan: realistisch of utopie? – achtergrond

In het Witte Huis ligt maandag het ’20-puntenplan’ op tafel om tot een vredesregeling tussen Israël en Hamas te komen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is het een grote deal die ‘een einde kan maken aan decennialange, misschien wel eeuwenlange vernietiging’. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is akkoord. Het is thans aan terreurbeweging Hamas om het plan ook te accepteren. Uiteindelijk moet het leiden tot een onafhankelijke Palestijnse staat.

‘”We hebben een echte kans op GROOTSHEID IN HET MIDDEN-OOSTEN. IEDEREEN IS VOOR HET EERST AAN DE SLAG MET IETS BIJZONDERS. WE GAAN HET DOEN!!!’, schreef Trump zondag op zijn platform Truth Social, doelend op het 20-puntenplan dat afgelopen weekend uitlekte. De Amerikanen deelden het document vorige week vertrouwelijk met leiders van moslimlanden. Ook hebben de Europese landen er inmiddels in kunnen kijken.

Landen akkoord

Volgens Trump zijn allerlei leiders uit de moslimwereld akkoord met zijn plan. Ook zouden de Europese landen het zien zitten. Het voornemen dat de Gazanen in hun strook mogen blijven wonen, zou de doorslag hebben gegeven bij moslimlanden. Maandagavond gaf Trump een persconferentie met Netanyahu. “Voor het eerst in duizenden jaren ligt er een deal. Als Hamas deze deal afwijst, dan mag jij, Bibi, doen wat je moet doen.” Het plan bevat onderdelen van vredesvoorstellen die eerder op tafel kwamen, maar niet werden geaccepteerd.

Voorzitter Trump

Het plan omvat ook een ‘Bestuur van Vrede’ – the Board of Peace – waarvan Trump de voorzitter zal zijn. “Het zal veel werk zijn, maar ik sta ervoor open om dit te doen.” Ook de voormalige Britse premier Tony Blair wil in het bestuur plaatsvinden. Het bestuur zal met de Wereldbank samenwerken en een nieuwe regering voor een Palestijnse staat voorbereiden. “Hamas zal geen rol spelen in het regeren van Gaza, niet direct en ook niet indirect,” aldus Trump.

Hervormingen

Hoe de uiteindelijke onafhankelijke Palestijnse staat eruit gaat zien en of de Palestijnse Autoriteit (PA) van president Mahmud Abbas daar een rol in zal spelen, is nog niet geheel duidelijk. Eerst moeten de twintig punten worden uitgevoerd. Het gaat om een stappenplan. Israël wil het accepteren, omdat alle zaken die de regering-Netanyahu wenst erin staan. Trump had ook een boodschap aan Abbas: als de PA de hervormingen niet accepteert die ik ze in 2020 heb voorgesteld, dan hebben we een probleem.

Waarschuwing

Netanyahu bedankte Trump voor zijn inzet. “Als Hamas uw plan verwerpt, meneer de president, of als ze het zogenaamd accepteren en er vervolgens in principe alles aan doen om het tegen te werken, dan zal Israël de klus zelf klaren. Dit kan op de makkelijke of de moeilijke manier, maar het zal gebeuren. Wij geven de voorkeur aan de makkelijke weg, maar het móét gebeuren,” aldus Netanyahu.

Qatar

De premier vervolgde: “Al deze doelen moeten worden bereikt, omdat we deze vreselijke strijd niet hebben gestreden, onze beste jongemannen niet hebben opgeofferd om Hamas in Gaza te laten blijven en ons keer op keer te bedreigen met gruwelijke bloedbaden.” Hij stelde tevens dat Israël onlangs Qatar niet wilde aanvallen, maar de Hamas-leiding in Doha als doelwit had. Hij verontschuldigde zich voor de Qatarese burger die werd gedood. Hij hamerde ook op de hervormingen die de PA moet ondergaan, waaronder de erkenning van Israël.

De twintig punten

1. Gaza moet een gederadicaliseerde, terreurvrije zone worden die geen bedreiging vormt voor de buurlanden.

2. Gaza moet worden herontwikkeld ten behoeve van haar bevolking.

3. Als Israël en Hamas akkoord gaan met het voorstel, zal de oorlog onmiddellijk eindigen. Het Israëlische leger zal dan alle operaties staken en zich geleidelijk terugtrekken uit de Gazastrook.

4. Binnen 48 uur nadat Israël de deal publiekelijk heeft geaccepteerd, worden alle levende en overleden gegijzelden teruggegeven.

5. Zodra de gegijzelden zijn teruggekeerd, zal Israël honderden Palestijnse ‘veiligheidsgevangenen’, die een levenslange gevangenisstraf uitzitten, vrijlaten, evenals meer dan duizend bewoners van Gaza die sinds het begin van de oorlog zijn gearresteerd; samen met de lichamen van enkele honderden Palestijnen.

6. Zodra de gegijzelden zijn teruggekeerd, krijgen Hamas-leden die zich inzetten voor vreedzame coëxistentie amnestie, terwijl leden die de Gazastrook willen verlaten een veilige doorgang naar derde landen krijgen.

7. Zodra deze overeenkomst is bereikt, zal de hulp naar de Gazastrook toenemen in een tempo dat niet lager ligt dan de doelstellingen die zijn vastgelegd in de overeenkomst van januari 2025 [die onder president Biden is gesloten, red]. Het gaat zeshonderd vrachtwagens met hulpgoederen per dag, samen met de renovatie van kritieke infrastructuur en de aanvoer van machines en spullen voor het verwijderen van puin.

8. De hulp zal worden verdeeld – zonder inmenging van beide kanten – door de Verenigde Naties en de Rode Halve Maan, samen met andere internationale organisaties die niet geassocieerd zijn met Israël of Hamas.

9. Gaza zal worden bestuurd door een tijdelijke overgangsregering van Palestijnse technocraten, die verantwoordelijk zullen zijn voor de dagelijkse dienstverlening aan de bevolking van de Gazastrook. Het comité zal worden aangestuurd door een nieuw internationaal orgaan, opgericht door de VS in overleg met Arabische en Europese partners. Het comité zal een kader creëren voor de financiering van de herontwikkeling van Gaza totdat de Palestijnse Autoriteit haar hervormingsprogramma heeft voltooid.

10. Er zal een economisch plan worden opgesteld voor de wederopbouw van Gaza. Hiervoor zullen deskundigen worden samengebracht die ervaring hebben met de bouw van moderne steden in het Midden-Oosten. Ook zullen bestaande plannen die gericht zijn op het aantrekken van investeringen en het creëren van banen, worden overwogen.

11. Er wordt een economische zone ingesteld, met verlaagde tarieven en toegangsprijzen, die nog door de deelnemende landen worden uitonderhandeld.

12. Niemand zal gedwongen worden Gaza te verlaten. Degenen die ervoor kiezen om te vertrekken, mogen terugkeren. Bovendien worden de inwoners van Gaza aangemoedigd om in de strook te blijven en krijgen ze de kans om daar een betere toekomst op te bouwen.

13. Hamas zal geen enkele rol spelen in het bestuur van Gaza. Er zal een overeenkomst komen die ervoor zorgt dat alle militaire infrastructuur, inclusief tunnels, worden vernietigd en de bouw ervan zal worden gestopt. De nieuwe leiders van Gaza zullen zich inzetten voor vreedzame coëxistentie met hun buren.

14. Regionale partners zullen een veiligheidsgarantie verstrekken om ervoor te zorgen dat Hamas en andere facties in Gaza hun verplichtingen nakomen, en dat Gaza geen bedreiging meer vormt voor Israël of haar eigen bevolking.

15. De Verenigde Staten zullen samenwerken met Arabische en andere internationale partners om een ​​tijdelijke internationale stabilisatiemacht te ontwikkelen die onmiddellijk in Gaza zal worden ingezet om toezicht te houden op de veiligheid in de Gazastrook. Deze macht zal weer een Palestijnse politiemacht ontwikkelen en opleiden, die op lange termijn zal dienen als interne veiligheidsinstantie.

16. Israël zal Gaza niet bezetten of annexeren, en het Israëlische leger (IDF) zal het gebied dat het momenteel bezet geleidelijk overdragen. Dit zal gebeuren naarmate de vervangende veiligheidstroepen de controle en stabiliteit in de Gazastrook herstellen.

17. Als Hamas dit voorstel vertraagt ​​of verwerpt, zullen de bovenstaande punten worden uitgevoerd in de reeds terreurvrije gebieden, die het IDF geleidelijk zal overdragen aan de internationale stabilisatiemacht. 

18. Er zal een proces worden opgezet om de bevolking van Gaza te de-radicaliseren. Dit omvat een interreligieuze dialoog die is gericht op het veranderen van denkbeelden en verhalen in Israël en Gaza.

19. Wanneer de herontwikkeling van Gaza is gevorderd en het hervormingsprogramma van de PA is uitgevoerd, zijn de voorwaarden wellicht aanwezig voor een geloofwaardig traject naar een Palestijnse staat, wat wordt erkend als de ambitie van het Palestijnse volk.

20. De VS zal een dialoog tussen Israël en de Palestijnen tot stand brengen om overeenstemming te bereiken over een politieke horizon voor vreedzame coëxistentie.

Analyse

Uiteindelijk moet het 20-puntenplan leiden tot een onafhankelijke Palestijnse staat. Hoe die eruit zal zien en wie die precies zal besturen, is nog niet duidelijk. Dat komt deels omdat president Abbas van de PA de voorgenomen hervormingen uit 2020 nog niet heeft uitgevoerd, maar deels ook omdat er nu geen zichtbare alternatieven lijken te zijn voor Hamas of Fatah [de partij van Abbas, red.]. Het zogenoemde Palestijnse Emiraten-plan is bijvoorbeeld nog niet uitgewerkt.

Op de persconferentie met Trump gaf Netanyahu aan het 20-puntenplan te accepteren. Ook Yesh Atid, de grootste Israëlische oppositiepartij, accepteert het. De bal ligt daarom nu bij terreurorganisatie Hamas. Zijn de islamitische terroristen bereid om een vrije aftocht te krijgen en zullen ze accepteren dat ze worden ontwapend, en geen rol meer mogen spelen in Gaza? Zo ja, dan heeft dit plan een kans. Zo nee, dan zal Israël doorvechten om, zoals Netanyahu zei, het karwei af te maken.

Wat ook kan, is dat Hamas akkoord gaat maar er later op terug komt. Het is immers een jihadistische organisatie die gelooft in een alsmaar doorgaande strijd. Het zijn extremisten voor wie deze strijd een ‘zero sum game’ is – alles of niets. Ze hebben ‘God’ achter zich staan en dus hebben ze ‘de tijd’. Als het plan hapert of als de klad erin komt, kan Hamas weer gaan vechten. Tegen die tijd zijn de terroristen gehergroepeerd en kunnen ze weer beginnen met dood en verderf zaaien totdat hun einddoel bereikt is: de vernietiging van Israël.