‘Israël werkte sinds december aan aanval op Iran’

Uit een rapport, dat in handen is van de New York Times, blijkt dat Israël sinds december vorig jaar werkte aan de grootschalige aanval op Iran. In die maand viel het Assad-regime in Syrië en in de maanden daarvoor was terreurgroep Hezbollah in Libanon al ernstig verzwakt, waardoor er een veilige route naar Iran door de lucht ontstond. Ook blijkt dat de Amerikaanse president tegenstribbelde, maar alsnog overstag ging.

In een artikel baseert de New York Times zich op een rapport waarin details staan over de aanloop naar de grootschalige luchtaanval op Iran. Reeds in december begon het Israëlische leger (IDF) met plannen en voorbereiden van een preventieve aanval op het nucleaire programma. Dat kon veel beter, omdat Syrië en Hezbollah niet langer golden als militaire verdedigers van het geestelijke regime.

Grote oorlog

Premier Benjamin Netanyahu sprak al jaren over zo’n scenario, met de waarschuwing dat te lang wachten ertoe zou kunnen leiden dat Teheran onherroepelijk een grens zou overschrijden. Maar eerdere Amerikaanse regeringen, waaronder die van Donald Trump tijdens zijn eerste ambtstermijn, hadden zich herhaaldelijk intern uitgesproken tegen een dergelijk scenario, uit angst de regio in een grote oorlog te storten.

Presentatie

Toen Netanyahu in februari het Witte Huis bezocht, kwam hij niet met lege handen langs. Volgens de krant nam hij een zorgvuldig samengestelde presentatie mee waarin hij de nucleaire capaciteiten van Iran omschreef. De Israëlische inlichtingendienst toonde aan dat Teheran de termijn voor een potentieel kernwapen drastisch had ingekort, terwijl de Amerikaanse inlichtingendienst dit nog niet had bevestigd.

Tactiek

Het argument van de premier was even tactisch als existentieel. Hij hield vol dat de voorbereiding op een militaire aanval de diplomatieke positie van Amerika, Israël en het westen zou versterken. Als Iran zou beseffen dat een aanval op handen zou zijn, zou het wellicht eerder geneigd zijn om concessies te doen. Maar Netanyahu benadrukte ook dat Israël niet eindeloos zou wachten op diplomatiek succes.

Nieuwe deal

Trump weigerde echter mee te werken aan het plan. Niet alleen was hij door zijn kiezers gekozen om Amerika niet opnieuw in een militair avontuur te storten, ook wilde hij juist inzetten op een nieuwe nucleaire deal met Iran. Hij schreef zelfs een brief aan de Iraanse opperste leider Ali Khamenei waarin hij zijn wens voor vrede en een mogelijke deal uitsprak.

Witkoff

Ook had Trump een vriend, vastgoedman Steve Witkoff, aangesteld als speciale Midden-Oostengezant. Hij moest een nieuw akkoord met Iran voor elkaar krijgen en langzaamaan kwamen er gesprekken op gang met Oman als bemiddelaar. In mei werd echter duidelijk dat Trump steeds sceptischer werd over de ernst van het regime in Teheran.

Een Poetintje

Volgens het rapport bleek uit privé-opmerkingen van Trump dat hij het gevoel had dat de Iraniërs hem ‘in de maling namen’ op een wijze die deed denken aan wat de Russische president Vladimir Poetin tijdens de vastgelopen staakt-het-vuren-onderhandelingen in Oekraïne deed. Poetin beloofde dat de wapens zouden zwijgen, maar dat gebeurde niet en stond Trump in zijn hemd. Zou Iran ‘een Poetintje trekken’?

Camp David

Ondertussen liepen de spanningen op en maande Trump Iran om snel tot een deal te komen. Op 8 juni riep hij zijn nationale veiligheidsteam bijeen in Camp David. CIA-directeur John Ratcliffe kwam daar met een ontnuchterende mededeling: Israël stond op het punt een grootschalige aanval uit te voeren, met of zonder Amerikaanse steun, aldus de New York Times. Ratcliffe meldde ook dat het IDF al troepen in Iran had.

Regimewissel

Geconfronteerd met de mogelijkheid dat hij door een regionale oorlog overvallen zou worden, wikte en woog Trump. Enerzijds kon hij de VS op afstand houden, maar anderzijds kon hij zich bij de aanval aansluiten, mogelijk zelfs om een regimewissel in Teheran voor elkaar te krijgen. Uiteindelijk koos hij voor een middenweg: Israël van nieuwe inlichtingen voorzien én zijn diplomatieke houding voor het publiek handhaven.

Draai

Een telefoongesprek dat op 9 juni tussen Trump en Netanyahu volgde, bleek cruciaal, aldus het rapport. De Israëlische leider maakte duidelijk dat de militaire missie begonnen was, waarna Trump begon te draaien. Onder de indruk van Israëls nauwgezette planning en gedurfde uitvoering, zei hij in besloten kring tegen zijn medewerkers: “Ik denk dat we hem [Netanyahu, red.] misschien moeten helpen.”

Rubio

Aanvankelijk bleef de Amerikaanse regering publiekelijk voorzichtig. De eerste officiële opmerkingen na het begin van de Israëlische luchtcampagne kwamen niet van de president, maar van minister van Buitenlandse Zaken en waarnemend nationaal veiligheidsadviseur Marco Rubio. Hij keurde de Israëlische acties niet goed en bevestigde enige betrokkenheid van de VS ook niet.

Genialiteit

Naarmate het IDF precisieaanvallen uitvoerde op de Iraanse leiding en infrastructuur, begon Trumps toon te veranderen. Vrijdagochtend, toen tv-zenders bijna verslag deden van Israëls schijnbare militaire genialiteit, begon Trump daarop te leunen. Zo liet hij aan verslaggevers doorschemeren dat zijn regering achter de schermen een grotere rol had gespeeld dan eerder werd gedacht.

Bunkerbommen

In besloten kring, aldus de krant, overwoog Trump de mogelijkheid om de Amerikaanse betrokkenheid te vergroten. Er werd gesproken over de optie om Amerikaanse vliegtuigen toestemming te geven om Israëlische straaljagers tijdens een missie bij te tanken en zelfs om bunkerbommen in te zetten. Die moeten bijvoorbeeld de gepantserde ondergrondse nucleaire plek in Fordow treffen.

Keerpunt

Trump begon zich in de afgelopen dagen te beseffen dat zijn diplomatieke mogelijkheden en kansen voorbij zijn, zeker omdat Iran door de Israëlische luchtafweer heen kwam en Israël dat weer moest beantwoorden. Het momentum kantelde: het mislukken van de geheime onderhandelingen in Oman en Khamenei’s afwijzing van een Amerikaans voorstel op 4 juni zouden dit keerpunt al hebben ingeluid.

JD Vance

Binnen de muren van het Witte Huis is het vooral vicepresident JD Vance die vast wil houden aan een isolationistische houding van de VS, ook in dit conflict tussen bondgenoot Israël en vijand Iran. De kloof tussen intentie en realiteit werd gaandeweg snel kleiner, waarbij Trump zich aangetrokken begon te voelen tot Netanyahu’s strategische doelen en steeds meer gedemotiveerd raakte over een diplomatieke weg.

Betrokkenheid

Nu de Israëlische aanvallen op Teheran onophoudelijk doorgaan en diplomatieke inspanningen steeds vruchtelozer lijken, wijzen alle tekenen op een grotere betrokkenheid van de VS. Trump heeft heen opdracht gegeven om mee te gaan doen aan de militaire campagne van Israël, maar maakt de Amerikaanse legeronderdelen in de regio er wel klaar voor.

Militaire actie

Ambtenaren van het Witte Huis bevestigen aan de New York Times dat er deze week op het hoogste niveau over militaire actie is gesproken, ook al blijft Trump publiekelijk zeggen dat alleen al de dreiging met Amerikaanse geweld Iran tot op de knieën zou moeten dwingen. Ook is zijn toon agressiever geworden. Zo riep hij op tot de evacuatie van Teheran en herhaalde zijn standpunt dat Iran nooit een kernwapen mag hebben.

‘Hulp komt’

De kans is aanwezig dat Israël militaire hulp krijgt van Amerika, alleen al omdat het eigen wapenarsenaal kan gaan opraken. Zodra er minder afweerrakketten zijn, wordt Israël kwetsbaarder voor Iraanse projectielen, met meer doden en schade in het land tot gevolg. Alleen met Amerikaanse steun kan Israël de campagne tegen Iran volhouden, zo stellen experts. Gezien de bewegingen van Amerika in de regio zit die steun er aan te komen.