Jacobs samen met christenen op Hervormingsdag

Protestantse christenen vieren op 31 oktober altijd Hervormingsdag. Dit jaar werd dat in Nederland ook weer gedaan en wel in Gouda, waar circa achthonderd mensen samenkwamen. Opperrabbijn Binyomin Jacobs was erbij om een inhoudelijke bijdrage te leveren. Hij stelde dat er ‘vele christenen zijn die bekering van Joden niet op hun agenda hebben staan en die Luthers oproep om Joden te dwingen om zich te bekeren, negeren’.

Het was volle bak in de Grote Kerk van Gouda op Hervormingsdag, het moment waarop gereformeerden in Nederland terugblikken op die ene dag in 1517, toen Maarten Luther zijn stellingen aan de deur van de slotkapel in het Duitse Wittenberg spijkerde. Die waren vooral gericht tegen de pauselijke aflaat waarmee de boetedoening werd afgekocht. Luther poneerde daarentegen en zette zo de Reformatie in gang.

Geen bekering

Voor de gelegenheid was opperrabbijn Binyomin Jacobs uitgenodigd om te komen spreken. In zijn rede deed hij een oproep aan christenen en Joden om elkaar te respecteren, het verleden onder ogen te zien en samen verantwoordelijkheid te nemen voor de samenleving. Dat moet dan wel zonder dat de een de ander tot bekering probeert te brengen.

Respect

Ook verbond Jacobs de eeuwenlange geschiedenis van antisemitisme met de verhouding tussen het Jodendom en christendom vandaag de dag. Hij eindigde met een oproep tot gezamenlijke inzet voor een samenleving waarin geloof, respect voor de geboden en vrede centraal staan. Echte vriendschap tussen Joden en christenen vereist wederzijds respect, aldus Jacobs.

Muterend virus

De opperrabbijn benadrukte dat Jodenhaat mettertijd steeds andere vormen aanneemt. “Antisemitisme is een muterend virus: in de tijd van de Kruistochten waren wij vogelvrij verklaard omdat wij Jezus zouden hebben gedood. In de Middeleeuwen hadden wij de pest veroorzaakt, mijn ouders hadden het verkeerde ras, recentelijk werden wij beschuldigd van het veroorzaken van corona.”

Samen optrekken

Om antisemitisme tegen te gaan moeten Joden en christenen samenwerken, vindt Jacobs. Daarbij moeten christenen afzien van de bekeringsdrang die door Luther maar ook Johannes Calvijn in gang werd gezet. Alleen dan kunnen beide groepen goed samen optrekken. Ook andersom moeten Joden de christenen niet willen overtuigen van hún geloof, aldus de opperrabbijn.

Juiste weg

“Als het [bekering, red.] niet op hun agenda staat, kan er echte vriendschap zijn met één en hetzelfde doel voor ogen: De Eeuwige dienen en gezamenlijk, Joden en Christenen, de brede samenleving proberen de juiste weg te laten bewandelen,” zei Jacobs, eraan toevoegend: “Joden hebben dus ook de opdracht om Gods Woord te verkondigen, maar zonder bekering.”

Immink

De gereformeerden gaven de opperrabbijn applaus, waarna theoloog Gerrit Immink sprak. Hij vroeg de aanwezigen om bezinning nu Jacobs had gesproken. “In het spoor van onze gereformeerde traditie is wat wij het Oude Testament noemen een essentieel en onmisbaar getuigenis van de Godsopenbaring. Zonder dat getuigenis kunnen wij het heil in Jezus Christus niet verstaan,” aldus Immink.

Abraham

“Dat neemt niet weg dat onze Joodse volksgenoten de Wet en de Profeten anders lezen dan wij gewend zijn. Bovendien dient er bij ons het voortdurende besef te zijn dat wij uit de heidenen voortkomen, uit alle geslachten van de aardbodem, en als wilde takken in de olijfboom geënt worden. Tegelijkertijd is er in onze traditie een diep besef van belofte en verbond,” zei Immink, die focuste op Abraham, de aartsvader van het volk Israël.

Gedenkdag

Hervormingsdag wordt op 31 oktober wereldwijd gevierd en herdenkt het begin van de Reformatie in 1517. Op die dag heeft Maarten Luther zijn 95 stellingen tegen misstanden in de katholieke kerk hebben gepubliceerd. Dit leidde tot een beweging die de kerk ingrijpend veranderde en de basis legde voor het protestantisme, waaronder ook de gereformeerde stroming in Nederland.

Antisemitisch

Luther heeft zich in de tweede helft van zijn leven antisemitisch uitgelaten en opgeroepen tot de vervolging van de Joden, zoals het verbranden van synagogen. Het is een problematisch onderdeel van zijn nalatenschap waar christenen herhaaldelijk mee worstelen. In zijn jongere jaren was Luther vriendelijk tegenover Joden. Zo zei hij dat Jezus Christus als Joods geboren is.