Kaag vertrekt met lege handen uit Gaza

Sigrid Kaag neemt afscheid als speciaal VN-coördinator voor de wederopbouw van Gaza. De oud-D66-leider laat weten dat de tweestatenoplossing ‘verder weg dan ooit’ is en dat zij plannen heeft gemaakt voor de wederopbouw van de Gazastrook. Veiligheid voor Israël en een Palestijnse staat blijven voor haar leidend. Voor haar recente VN-functies was Kaag enige jaren actief in de Nederlandse politiek.

Kaag werd in december 2023 gevraagd om VN-coördinator Humanitaire Hulp en Wederopbouw voor Gaza te worden. Begin werd ze ook VN-gezant voor het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen, dat er praktisch gezien uitziet als stil water. Omdat het niet lukt om zaken voor elkaar te krijgen, kondigde Kaag vorige week aan te stoppen. Ze is al zes maanden langer gebleven dan gepland, zegt Kaag tegen de Belgische krant De Tijd.

Onduidelijkheid

“‘Bij elke rol die je achterlaat, vertrek je met een gelaagde emotie. Maar hier vertrek je natuurlijk midden in een oorlog, met grote onduidelijkheid over de toekomst. Ik hoop als geen ander dat er binnenkort toch een staakt-het-vuren komt, dat de gegijzelden kunnen terugkeren naar hun families en dat er een einde komt aan het ondraaglijke lijden van de Palestijnse burgers.”

Leven leiden

Volgens Kaag is de ‘totale verwoesting’ van Gaza een feit en ‘hebben mensen daar behoefte aan letterlijk alles’. “En ze benadrukken steeds dat ze niets met het geweld of Hamas te maken hebben, dat ze gewoon hun leven willen leiden. Ze vragen heel menselijke dingen, zoals wanneer de scholen weer opengaan,” aldus de vertrekkende VN-coördinator en -gezant.

Uitzoomt

Kaag: “Landen als Egypte en Qatar spelen een rol als onderhandelaars. De rest van de internationale gemeenschap doet alleen mooie uitspraken, die niets veranderen aan de realiteit van zowel de gegijzelden als de Palestijnse burgerbevolking. Dat is zowel wreed als een enorm drama. Als je dan een beetje uitzoomt, zie je dat er een enorme erosie van de internationale rechtsorde plaatsvindt.”

Politieke moed

De oud-minister stelt dat er ‘veel politieke moed en daadkracht nodig is om echt te komen tot een veilig Israël, dat niet alleen afhankelijk is van militair overwicht, en waar er ruimte is voor de realisatie van een Palestijnse staat’. Ze gelooft nog steeds in een tweestatenoplossing [een onafhankelijke Palestijnse staat naast Israël, red.] maar ziet dat die ‘verder weg dan ooit’ is.

Israël

Over of ze iets voor elkaar gekregen heeft bij de Israëlische regering, is Kaag niet zeker. “Ik heb altijd op een heel correcte manier met de Israëli’s kunnen overleggen op het hoogste niveau. Dat wil niet zeggen dat we het met elkaar eens waren, de posities lagen ver uiteen, maar er was altijd een mogelijkheid tot gesprek. Maar uiteindelijk moet je kijken naar wat het concreet opgeleverd heeft. En dat schetst natuurlijk een somberder beeld.”

Wederopbouw

Het eerste wat er moet komen is een staakt-het-vuren, aldus Kaag, die stelt dat er veel voedsel langs de grens met Gaza staat. “De VN kunnen dat in no time regelen. We hebben een plan, het is geen ingewikkelde puzzel. Maar eerst moet de toestemming er komen. Daarnaast moeten de gegijzelden naar huis en dan moet natuurlijk het proces over de wederopbouw van Gaza weer worden aangevat.”

Pragmatisch

Voor de opbouw van de Gazastrook liggen plannen klaar, meent Kaag. “Maar geen land zal in de wederopbouw investeren als er geen duidelijkheid is over het bestuur van Gaza en de veiligheidsarrangementen.” Ze vertrekt uit de regio maar heeft nog steeds hoop. “Ik heb altijd veel waarde gehecht aan visie, idealen, normen en waarden en tegelijk was ik altijd heel pragmatisch in mijn handelen. Ik kan alleen maar zeggen dat mijn dosis realisme nog groter is geworden.”

Geen vaandelvlucht

Kaag verhuist naar Parijs, waar ze aan de universiteit gaat lesgeven. Ze pleegt geen vaandelvlucht. “Ik neem de zomer als pauze en ik ga het vak Internationaal onderhandelen in een fragmenterende wereld geven aan Sciences Po in Parijs. Verder voer ik wat gesprekken. Ik wil graag weer mijn internationale kennis en ervaring op het gebied van handel en financiën benutten. Dan ga ik hopelijk mezelf verrassen of verrast worden.”

Over Kaag

Sigrid Kaag was minister voor Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel in het kabinet Rutte III en minister voor Financiën en vicepremier in het kabinet Rutte IV. Van 2019 tot en met 2023 was ze leider van D66. Kaag kreeg als minister te maken met heikele dossiers zoals belastinggeld dat getrapt bleek te gaan naar het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP).