Naomi Italiaander: in de politiek mensen nader tot elkaar brengen

Naomi Italiaander is geen onbekende in Joods Nederland. Velen in de Joodse gemeenschap kennen haar, met name in Amsterdam, maar ook van de columns die ze schreef voor Jonet.nl, waarin ze van haar hart geen moordkuil maakte. Onlangs kondigde ze aan de politiek in te gaan. Italiaander staat voor de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam op plek drie van de lijst van JA21. Wat motiveert haar om deze wereld in te stappen? Een interview.

Voor de mensen die je nog niet kennen: wie is Naomi Italiaander?

“Een geboren en getogen Amsterdammer die er nog steeds met plezier woont, samen met mijn hondje Bobby. Ik ben hier in een Joods gezin opgegroeid, naar een Joodse middelbare school gegaan en heb journalistiek gestudeerd in Utrecht. Vervolgens ben ik in de media gaan werken, onder andere bij Nieuwe Revu en als freelancer voor verschillende bladen, tijdschriften en programma’s. Na tien jaar heb ik de overstap gemaakt naar de cybersecurity-branche in commerciële rollen en nu is het tijd voor iets nieuws. Ik houd van nieuwe dingen ondernemen, leren en doen. Ik wil nu mijn steentje bijdragen, want je kan altijd hard roepen dat je het ergens mee oneens bent, maar er ook zelf wat aan doen.”

Wat deed je ertoe bewegen om de politiek in de gaan?

“Het is een proces geweest om tot deze beslissing te komen. Het ging niet over een nacht ijs. In algemene zin zie je dat sinds Corona tegenstrijdigheden in de wereld toenemen. Hoe mensen zich niet meer om elkaar bekommeren en een ik-mentaliteit hebben. Dat zie ik ook in Amsterdam. Neem Oud en Nieuw, waar zoveel agressie op straat was. Er is een soort kort lontje tussen mensen ontstaan en men is niet meer bereid tot een goed gesprek. Ik hoop in de politiek mensen nader tot elkaar te kunnen brengen.”

Hoe wil je dat doen?

“Door in gesprek te blijven. Amsterdam is een zeer linkse stad en er worden veel dingen aangenomen als waar of zo moet het zijn, omdat er zo’n grote linkse meerderheid in de raad is. Ik wil mij inzetten als waakhond en om de kritische vragen te blijven stellen. Op sociaal economisch gebied wil opletten en kritisch zijn, en als Joodse burger wil ik dat de stad veilig en toegankelijk blijft door iedereen.”

JA21 heeft in de Amsterdamse raad niet de reputatie om bruggen te slaan. Waarom koos je voor die partij?

“Ik denk dat zij een realistisch beeld hebben van Amsterdam en wat er nodig is. Om te beginnen bij de negen miljard euro aan schuld die de stad heeft. Het ambtenarenapparaat is zeer inefficiënt en duur, dat mag worden teruggeschroefd. Er komen bijvoorbeeld grote problemen aan met elektriciteit in de stad, waardoor nieuwe (bouw)projecten de komende jaren niet zomaar kunnen worden aangegaan. JA21 is altijd realistisch geweest in waar de stad heen gaat en wat de stad nodig heeft.”

Waarom koos je bijvoorbeeld niet voor de VVD?

“Ik denk dat de VVD en JA21 erg dicht bij elkaar liggen, maar ik voel me persoonlijk meer verbonden met JA21. Die partij neemt een duidelijker standpunt in over het beschermen van de Joodse bevolking. Die partij spreekt zich daar duidelijk over uit en dat was en is voor mij een zeer belangrijk punt.”

Hoe kwam je daar op uit?

“Vroeger ben ik lid geweest van de VVD, waar ik in 2015 een masterclass heb gevolgd. Nota bene nog samen met de nummer een in Amsterdam, Daan Wijnants. Toch kon ik me met de jaren niet meer met die partij identificeren. Ik ben toen op onderzoek uitgegaan, kwam op JA21 uit en heb gesolliciteerd.”

Terug naar Amsterdam, hoe schets je de situatie waar georganiseerde Joodse gemeenschap in de stad zich in verkeerd?

“Net als in de rest van de wereld is de situatie in Amsterdam zorgwekkend. Kijk naar die vreselijke afslachting in Sydney. Dat gaat mensen ook hier niet in de koude kleren zitten. Hanneke Groenteman heeft ooit een documentaire gemaakt, Kanarie in de kolenmijn over Joden in de Diaspora, waarbij je ziet dat de Joden altijd als eerste aan de beurt zijn. In de periode van na 7 oktober 2023 is er voor Joden veel veranderd. De grens over wat kan tegen Joden schuift steeds verder op.”

Hoe bedoel je?

“Steeds gebeuren er weer dingen waardoor je denkt: dit kan toch niet waar zijn.”

Zoals?

“Kijk naar de Jodenjacht op 7 november 2024 en wat er toen gebeurd is met de Maccabi-fans. Of neem de politie, waarbij er een aantal dienders is dat heeft aangegeven geen Joodse objecten meer te willen bewaken. Dat geeft niet een gevoel van veiligheid.”

Veiligheid is een probleem, toch?

“Niet alleen dat. Het gaat ook om tegenstrijdigheden in de stad. Groepen kunnen zich niet meer met elkaar identificeren en de haat tegen Joden lijkt genormaliseerd te zijn. Daar zie je de kanarie in de kolenmijn: als er onvrede is in de samenleving, dan keert zich dat als eerste tegen Joden.”

Maar Joods leven, dat kan je in Amsterdam toch nog doen?

“Ik denk dat je nu nog Joods kan leven in Amsterdam, maar wel zie ik dat mensen meer oppassen met wat ze tegen wie zeggen en hoe ze dat doen. Het gaat dan over hun Jodendom en achtergrond. Een kennis van mij die openlijk Joods is en in een academische omgeving werkt, is daar min of meer weggepest vanwege zijn achtergrond. Ik hoor regelmatig soortgelijke verhalen, of het nou gaat om uitsluiten bij een studentenvereniging, het niet kunnen ophalen van een diploma aan de universiteit wegens veiligheidsrisico’s of niet aangenomen worden bij bepaalde banen vanwege de joodse komaf. Dat vind ik heel erg en doet mij verdriet“.

Hoe zit je er zelf in?

“Zelf pas ik ook uit met wat ik zeg en doe. In mijn privéleven dan. Dat komt omdat ik niet voel dat mensen positief reageren op het feit dat iemand Joods is.”

Maar moeten mensen daar dan altijd positief op reageren?

“Nee, natuurlijk niet. Iedereen is vrij om te doen en te laten wat hij zelf wil, zolang hij een ander er niet mee lastig valt. Maar op het moment dat ik negatief benadeeld wordt omdat ik van Joodse afkomst ben, dan is dat gewoon discriminatie. Een basisvorm van respect moet er wel zijn.”

Vanuit met name linkse kringen wordt JA21 als discriminatoir gezien. Hoe zie je dat dan?

“Dat vind ik ook best wel polariserend. De partij heeft niks tegen mensen met een andere komaf of etniciteit. Iedereen die hier is en deelneemt aan onze samenleving, de Nederlandse normen en waarden respecteert en ook een bijdrage levert aan de economie; die telt voor ons mee. Dat is dus ongeacht ras, kleur, geaardheid of achtergrond.”

Opnieuw naar de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Velen ergeren zich aan wat er is gebeurd sinds 7 oktober 2023. De vele demonstraties tegen Israël, uit de hand gelopen bezettingen van universiteitsgebouwen. Hoe kijk jij daar tegenaan?

“Demonstreren is een recht, maar op een moment dat je dingen gaat vernielen, andermans eigendommen kapot maakt en bepaalde bevolkingsgroep in diskrediet brengt om wie ze zijn, daar ben ik niet blij mee. Ik denk dat er hier een soort gezagscrisis aan de hand is. Burgemeester Halsema schiet tekort in haar rol om de rust in de stad te bewaren. Aan de ene kant is Amsterdam dood-gereguleerd op het gebied van drukte, parkeren, het verkeer en verboden, maar een soort van woke-activisme wordt op een voetstuk geplaatst. Op oudejaarsnacht had er bijvoorbeeld veel harder opgetreden kunnen worden.”

Wat heeft dat met het Joodse smaldeel te maken?

“Nou, neem de opening van het Holocaustmuseum. Waarom kon een overlevende van de Sjoa worden uitgescholden door een demonstrant? En neem het gedoe rond het Chanoeka-concert in december. Waarom mocht een pro-Hamas-demonstrant zo dichtbij het Concertgebouw demonstreren, nota bene een dag na de aanslag in Bondi Beach? Joodse en niet-Joodse bezoekers moesten onder politiebegeleiding naar binnen. Dat is de wereld op zijn kop.”

De rechter had dichtbij demonstreren toegestaan. Wat kan de burgemeester dan nog doen?

“Ik denk dat we ons überhaupt de vraag moeten stellen waarom het nodig is om een conflict uit een ander land zo naar Amsterdam te importeren. Het moet hier gaan over dingen die hier spelen. Hoe kunnen we de stad schoon houden? Hoe kan het ambtenarenapparaat efficiënter worden? Hoe kunnen we nieuwbouwwoningen bouwen voor de middenklasse? En hoe kunnen we Koningsdag houden zoals het is?”

Allemaal mooi, maar wat wil JA21 doen voor de Joodse gemeenschap?

“De veiligheid voor de Joodse gemeenschap staat voor ons voorop. Die willen wij waarborgen. Verder wil ik mij kritisch blijven opstellen tegen uitspraken en situaties die indruisen tegen de democratie.”

Zoals?

“Mensen hebben recht om zich tegen Israël te uiten, maar ik vind dat je wel respect moet hebben voor de omgeving. Nogmaals, demonstreren op een paar meter afstand: moet dat nou? De wet heeft genoeg middelen om mensen niet perse dicht bij elkaar te zetten.”

Komt er een speciale paragraaf in jullie verkiezingsprogramma voor het thema ‘Joods’?

“Wij richten ons op de veiligheid op straat in het algemeen, maar leggen daarbij de nadruk op vrouwen, LHBTIQ+’ers en Joden. Deze groepen voelen zich regelmatig genoodzaakt een stukje om te lopen uit angst om nageroepen of belaagd te worden wij zij zijn. Daarnaast staan wij voor de inzet van lokagenten, hiermee vergroten wij de pakkans door gerichte opsporingsmethoden. Hiermee gaan wij straatintimidatie gericht tegen onder andere Joden te lijf.”

De campagne komt eraan. Wat ben je van plan?

“Ik ben de nummer drie op de lijst en ga meedoen aan debatten, campagne voeren, flyeren en helpen waar ik kan. Bovendien ben ik niet de enige Joodse Amsterdammer op de lijst, want op nummer acht staat Shaja Groenewoudt, een jong talent.”

Wat ga je doen als je niet in de gemeenteraad komt?

“Voor mij is dat geen vraag: ik ga ervan uit dat wij minimaal drie zetels halen.”