Reinink: cantor blijft niet welkom, maar ‘besloten’ kan het wel

We hebben samen een oplossing bedacht, maar als Concertgebouw willen wij deze voorzanger niet in een openbaar toegankelijk concert. Dat was de boodschap van directeur Simon Reinink van het Koninklijk Concertgebouw in Nieuwsuur, waar hij zijn kant van het verhaal vertelde in de kwestie over het afgelaste chanoeka-concert. Hij sprak van een ‘ongelofelijk lastig dilemma’. “Wij zijn heel trots op die chanoeka-traditie en die willen we graag bij ons houden.”

Het compromis dat de Stichting Chanuka Concert en het Koninklijk Concertgebouw met elkaar bereikten over het chanoeka-concert met cantor Shai Abramson, stond woensdagavond centraal in de uitzending van Nieuwsuur. De afspraak is dat de voorzanger uit Israël toch komt, maar dan twee keer in een besloten setting voor uitsluitend genodigden. De stichting zal de kaartjes zelf aanbieden.

Verbod

Omdat Abramson verbonden is als reservist aan het Israëlische leger (IDF) en incidenteel voor het IDF optreedt, verbood de directie hem de toegang, waardoor een conflict met de organiserende stichting ontstond. Uiteindelijk werd het contract doorgescheurd en ging het concert niet door, wat tot veel beroering leidde in Joods Nederland. Ook wilde de stichting juridische stappen nemen. Er ontstond een patstelling.

Besloten

Maar er kwam een compromis. Door het concert met Abramson niet aan te bieden in het openbaar maar besloten kan het wel. “We hebben altijd gezegd: we willen deze cantor niet in het Concertgebouw hebben. We blijven erbij dat we het nog steeds een onverstandig vinden en dat dat ook niet bij een openbaar toegankelijk concert zo kan zijn,” aldus Reinink, die benadrukte dat het ontzettend moeilijk was voor hem en zijn organisatie.

David Serphos

Namens de stichting vertelde bestuurslid David Serphos dat het bericht van de uitsluiting ‘veel pijn heeft gedaan’. Hij vertelde dat Abramson al eens in 2022 bij het concert had opgetreden en dat hij wegens succes opnieuw was geboekt. Ook legde Serphos uit dat de cantor slechts aalmoezenier is in het Israëlische leger en een ceremoniële functie heeft.

“De Israëlische samenleving is niet de Nederlandse samenleving. Men is trots op het leger en draagt dat uit,” aldus Serphos. Hij zei ook goed te begrijpen dat Joodse Nederlanders de uitsluiting van Abramson vergelijken met de rol van het Concertgebouw in de Tweede Wereldoorlog. In 1941 stuurde de directie alle Joodse muzikanten naar huis. “We hebben de [huidige] directie daarvoor [de vergelijking en emoties] gewaarschuwd.”

Geen bewijs

Reinink zei ‘er alle begrip voor’ te hebben dat Joden deze emoties hebben. “Tegelijkertijd is er ook die andere oorlog,” stelde de directeur, doelend op de oorlog van Israël tegen Hamas. Nieuwsuur kon geen voorbeelden vinden van expliciete steun van Abramson voor de oorlog in Gaza. Reinink: “Dat het veel controverse oproep, dat was duidelijk.” Er aan toevoegend: “We hebben ook te maken met die andere kant.”

Verdoner

“We konden het op geen enkele manier goed doen,” aldus Reinink, die door interviewer Jeroen Wollaars geconfronteerd werd met de woorden van antisemitisme-coördinator Eddo Verdoner dat het gaat om een religieuze bijeenkomst waar het Concertgebouw een ingreep heeft gedaan. Hij sprak in een verklaring van ‘een glijdende schaal’.

Moeilijke kwestie

In de uitzending vertaalde Reinink de verklaring van Verdoner meteen naar de vraag of er antisemitisme aan de orde was, maar dat zei de antisemitisme-coördinator niet. “Wij gaan niet zo ver dat wij in een besloten bijeenkomst ook die ingreep doen. Dit was een ongelofelijk moeilijke kwestie. Het is ons gelukt om de handen te reiken en te zeggen: laten we hiervan leren.”

Concert houden

Reinink legde uit dat er in de zomer al gesprekken gaande waren met de stichting over de komst van Abramson en dat beide partijen de hakken snel in het zand hebben gezet. Misschien was dit alles wel nodig om samen tot dit inzicht te komen, aldus de directeur. “We hebben de handen gereikt.”

Reinink benadrukte dat hij de chanoeka-traditie houden in het Concertgebouw, maar de vraag is of de Joodse gemeenschap dit volgend jaar nog wel wil.