Ruzie in Vrijdenkersclub na prijs voor Theodor Holman

In het ledenkader van vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte is een conflict losgebarsten, omdat het bestuur de vrijdenkersprijs heeft gegeven aan Theodor Holman, een pro-Israëlische schrijver. Vier van de vijf bestuursleden zijn opgestapt na rebellie van de leden. Deze vrijdenkers noemen Holman ‘een genocide-ontkenner’ en willen hem de titel ontnemen. De vereniging bestaat sinds 1856 en zou voor het vrije woord staan.

Het bestuur reikt sinds 2006 jaarlijks de prijs ‘Vrijdenker van het Jaar’ uit aan iemand die volgens het bestuur die titel verdient. Onder meer columnist Max Pam (2008), arts Dick Swaab (2013) en mediapersoonlijkheid Lale Gül (2022) gingen aan Holman vooraf. Van de achttien winnaars waren er twee vrouw. De uitreiking vindt steevast plaats tijdens de jaarlijkse Anton Constandse Lezing, waar veel leden op af komen.

Onvrede

Nadat het bestuur de winnaar van dit jaar voorafgaand aan de bijeenkomst in De Balie bekendmaakte, ontstond er onvrede en tumult onder het ledenkader. Holman staat te boek als pro-Israëlisch, waarvoor hij eerder al gelauwerd werd, en dat kan volgens een aantal leden niet. Deze vrijdenkers eisen dat hem de prijs wordt ontnomen, maar het bestuur weigerde daarvoor te buigen. Wel ontstond er grote druk en spanning.

Beveiliging

Alles kwam neer op de bijeenkomst in De Balie, afgelopen zaterdag. De Telegraaf meldt dat het bestuur beveiligers had ingehuurd om ervoor te zorgen dat de lezing niet kon worden gekaapt door pro-Palestijnse activisten. Zij moesten buiten de deur blijven of, als ze toch naar binnen zouden zijn gegaan, weer naar buiten gewerkt te worden. Er waren volgens het bestuur serieuze aanwijzingen dat dit zou kunnen gebeuren.

Signaal

Bezoekers en leden vatten de komst van de beveiligers echter op als een signaal tegen hen. Zij stonden op scherp, trokken het zich persoonlijk aan en er ontstonden incidenten. Een aantal vrijdenkers was naar De Balie gekomen met borden om zo tegen Holman te protesteren. Zij waren witheet. Een van hen schreef naar het bestuur dat ‘één van de beveiligingsgorilla’s per se in mijn rugtas’ wilde kijken, wat hij als een ‘zware belediging’ opvatte, aldus de krant.

Van Hooff

De boze vrijdenkers worden aangevoerd door oud-voorzitter en historicus Anton van Hooff (82), die tevens verbonden is aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij beklaagde zich daags na de middag in De Balie bij het bestuur per mail. ‘Natuurlijk juichte het voornamelijk Joodse publiek, buitenburgers van de schurkenstaat de genocide-ontkenner toe’, schrijft Van Hooff over de uitreiking aan Holman.

Terreurstaat

Van Hooff pakte de prijs zelf in 2023. In De Telegraaf ontkent hij zijn anti-Joodse bewoordingen en beschouwt Israël als een terreurstaat. “Hoezo dan? In de zaal zaten Joden die in Nederland wonen, maar ook burgers zijn van Israël. Kijk, als je aan islamieten in Nederland vraagt ‘wat vind jij van terreur’ is dat onzin, zij hebben er niets mee te maken, maar bij Joden is dat anders. Israël is hún staat!”

Teken

Na de tumultueus verlopen middag in Amsterdam stapten vier van de vijf bestuursleden op, inclusief voorzitter Floris van den Berg. In de krant spreekt hij van ‘een teken aan de wand’. “Wij zijn een kleine vereniging, maar historisch gezien zijn we een belangrijke stem bij de bescherming van de vrijheid van meningsuiting. Zelfs binnen onze club wil een harde kern niet meer naar zijn opponenten luisteren, maar de mond snoeren.”

Geen tickets

De beveiligers deden hun werk, aldus Van den Berg. “Maar zij [de leden en bezoekers, red.] dachten dat de beveiligers het op hén gemunt hadden. Sommigen hadden geen kaartjes, de security wilde in een tas kijken. Dat was zonder aanzien des persoons, maar dat snapten ze niet,” aldus de afgetreden voorzitter, die er volgens De Telegraaf geen zin meer in heeft.

Splijtzwam

“Vrijdenken is belangrijk en het is doodzonde dat dat al niet meer kan in een club van vrijdenkers. Gaza splijt de maatschappij, vriendengroepen, maar je zou zeggen: níet onze vereniging, De Vrije Gedachte. Helaas blijkt dat wel het geval. Ik ga daar mijn energie niet meer in stoppen,” aldus Van den Berg. De kans is groot dat het nieuwe bestuur de onderscheiding van Holman zal afpakken.

Grote moeite

Volgens Van Hooff is dat maar goed ook. “Dat is niet zo raar. Dat gebeurt ook met een atleet die een medaille ten onrechte heeft gewonnen.” Of de oud-voorzitter weer terugkeert op het oude nest wordt niet duidelijk. Naar eigen zeggen zou hij geen moeite hebben met Holman als vrijdenker. “Maar wel dat deze man gehuldigd wordt. Dáár heb ik heel grote moeite mee.”

Park in Israël

Theodor Holman heeft zich door de jaren heen vaak pro-Joods en pro-Israëlisch geuit. Met name na het bloedbad van 7 oktober nam de kritiek op hem toe. Lezers van Het Parool, waar hij een vaste, dagelijkse column had, dienden klachten tegen hem in. Plots werd de frequentie van de column teruggeschroefd. Later zegde de tweekoppige hoofdredactie hem de wacht aan. Holman kreeg steun: in Israël werd een park naar hem vernoemd.