‘Ultra-zionisme’ – column Jonath Weinberger

Kun je tegelijk ultraorthodox en zionist zijn? Columniste Jonath Weinberger zet vraagtekens bij de ogenschijnlijke tegenstelling en neemt de lezer mee in een verrassende kijk op de verhouding tussen ultraorthodoxie en zionisme. ‘

U heeft ze vast al gezien, chassidisch uitziende Joden, meestal uit de Satmar, Neturei Karta of Toldos Aharon-strekking, die als ‘nuttige idioten’ meelopen in de anti-Israëlmanifestaties. De pro-Pally’s gebruiken ze maar al te graag als paradepaardje: zie hier, de ‘echte Torah-Joden’. Ze vormen in feite maar een heel klein percentage binnen de veel grotere Haredi-gemeenschap, maar door hun opvallende look maken ze wel aanzienlijk veel schade.

Antwerpen

Het brengt me terug naar mijn orthodoxe jaren in de Joodse buurt van Antwerpen. Ik gaf daar enkele jaren les aan een ultraorthodoxe chassidische meisjesschool. Ik vond het een zeer fijne ervaring. Het was mooi om te zien hoe deze meisjes geboeid en dankbaar mijn lessen volgden. Omdat de school toen nog privé was, moesten mijn leerlingen, indien zij dat wensten, naar Brussel om daar via een centrale examencommissie hun diploma van de middelbare school te behalen.

Herzl

Bij het centrale examen geschiedenis kregen ze ooit een vraag over Herzl, maar de meeste meisjes hadden geen idee wie die man was. Toen ik dat hoorde, vond ik dat best wel gênant. Ik besloot daarom in mijn cursus geschiedenis ook een klein stukje aan het zionisme te wijden. En dat was best wel een gewaagd idee bij een chassidische school. Ik bracht de les heel neutraal, maar natuurlijk wilden de meisjes weten of ik mezelf ook als zionistisch identificeerde.

Tactvol

Ik moest deze vraag voorzichtig en tactvol beantwoorden, want ik wist dat er best wel wat leerlingen waren die dachten dat zionisten uitgesproken anti-religieus zijn. Terwijl er natuurlijk ook de religieus-zionistische stroming bestaat, die zich in Israël Dati Leumi noemt. Ik legde ze uit dat zionisme een beweging is die streeft naar de terugkeer van de Joden naar hun oorspronkelijke thuisland, Israël.

Natuurlijk was ik dus zionistisch. Dat begrepen ze en er ontstond verder geen commotie over het onderwerp. Integendeel, de meisjes waren heel nieuwsgierig, wilden weten hoe het Israëlische nationale volkslied klonk en hadden zelf ook uitgesproken opinies over Israël en de Palestijnen.

‘Ultra-zionistisch‘

Als we deze definitie van zionisme bekijken, los van de historische en politieke gebeurtenissen binnen de stroming, is in feite iedere religieuze Jood een zionist. Sterker nog, hoe orthodoxer, hoe zionistischer. Een orthodoxe man zegt drie keer per dag tijdens het Amida-gebed het zinnetje: Ve’kabtzenoe jachad mehera mearba kanfot ha’aretz le’artsenoe – verzamel ons spoedig samen vanuit de vier hoeken van de aarde naar ons land.

Met ‘ons land’ wordt natuurlijk ha’aretz, Israël, bedoeld. Ook na elke broodmaaltijd wordt in de Birkat Hamazon aan God gevraagd om Jeruzalem, de heilige stad, spoedig in onze dagen te herbouwen. Praktiserende Joden spreken dus dagelijks meermaals de hoop en wens op terugkeer naar Zion uit. Ik vind dat dus uitermate zionistisch, ultra-zionistisch.

De paradox

Daarom zijn deze ‘pro-Palestijnse’ ultraorthodoxe ‘nestvervuilers’ eigenlijk hypocrieten. Ze claimen tegen het zionisme te zijn maar zijn met hun dagelijkse gebeden juist ultra-zionistisch in hart en nieren. Ja, ze willen zelfs dat Jeruzalem en de Heilige Tempel zo snel mogelijk weer worden heropgebouwd. Dat zullen de islamitische beheerders van de Rotskoepel, die staat op de plek waar de Joodse Tempel ooit stond, alvast geen fraai idee vinden.

Kortom, het Free Palestine-deuntje meehuilen tijdens anti-Israëldemonstraties, terwijl je dagelijks aan God smeekt terug te willen keren naar het Heilige Land, lijkt me nogal onverenigbaar. Tenzij men misschien lijdt aan een dissociatieve identiteitsstoornis.