Vishniac in Wieringermeer ook onderdeel expositie

In het Joods Historisch Museum (JHM) is sinds vorige week de expositie Vishniac (re)discovered te zien, waarin het beeld en werk van de Russisch-Amerikaans-Joodse fotograaf Roman Vishniac getoond worden. Maandag kregen personeelsleden en gidsen een rondleiding van Bernadette van Woerkom, conservator fotografie van het museum. De belangstelling was groot. 

Van Woerkom vertelde de groep over het leven en werk van Vishniac en wat de tentoonstelling zo bijzonder maakt. Het is sinds 1983 de tweede keer dat de beelden te zien zijn in het JHM. Een van de meest bijzondere onderdelen van de expositie gaat over Vishniacs werk in de Wieringermeerpolder. In de jaren dertig was hier het Joodse werkdorp Nieuwesluis gevestigd, waar de Nederlands-Joodse gemeenschap een opvangplek had gecreeerd voor ontheemde Joden uit Duitsland, en Midden- en Oost-Europa. Het was Vishniac die beelden maakte van het alledaagse leven in het dorp. 

“De foto’s van Vishniac waren bedoeld om donateurs voor het project te werven”, aldus Van Woerkom. Nadat de Wieringermeer in 1930 was drooggevallen werd er land uitgegeven. “Het Joodse argrarische werkdorp Nieuwesluis is in 1934 opgericht. De Joodse vluchtelingen kwamen hier om een vak te leren. Vishniac bracht dit in beeld met 29 foto’s. Deze foto’s gaf hij aan Julius Reutlinger, die hem in het dorp opving en begeleidde. De ontvanger heeft de oorlog overleefd en bewaard. Toen wij in 1983 de eerste Vishniac-tentoonstelling maakten, hebben we er 27 kunnen laten zien”. 

In het midden van de hoek over de Wieringermeer hangt een van de meest bijzondere foto’s. Het is een beeld van een blonde man die aan een touw trekt en in het hooi staat. Het lijkt alsof hij aan het werk is in een landbouwgebied in de Sovjetunie, maar eigenlijk is het ‘gewoon’ in de Hollandse Wieringermeer. Ook werd er een foto gevonden die bijna identiek is een herdenkingstegel ter nagedachtenis van de afsluiting van de Afsluitdijk, in 1932. Waarschijnlijk is deze tegel gebaseerd op een foto die Vishniac op de dijk maakte.

De tentoonstelling Vishniac (re)disvovered is tot en met 24 augustus te zien in het JHM. Daarna toert hij langs musea in onder meer Parijs, Warschau en Jeruzalem. Afgelopen donderdag, tijdens de opening, legde JHM-directeur Joel Cahen uit waarom gekozen is voor de titel ‘Vishniac (re)discovered’: