Webwinkels verkopen nog steeds haatzaaiende en antisemitische boeken

Bij webwinkel Bol.com en andere online boekverkopers zijn nog steeds antisemitische boeken te koop. Dat blijkt uit onderzoek van het televisieprogramma Zembla. Het aanbieden van deze boeken is strafbaar. Maar in de praktijk blijkt het lastig het aanbod ‘schoon’ te houden.

In september 2021 nam Zembla de proef op de som en bestelde bij Bol.com een aantal antisemitische standaardwerken, die kort daarna werden bezorgd. Daarna verwijderde de webwinkel de boeken direct uit het assortiment. Er volgde een gesprek met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding Eddo Verdoner. Die wilde dat Bol.com meer zou doen meer zou doen om herhaling te voorkomen. Kennis over methoden om haatzaaiende boeken te weren, zou sectorbreed moeten worden gedeeld. Ook om andere verkopers alerter te maken. Ook in 2020 bleek al dat Bol.com honderden anti-Joodse boeken aanbod

De webwinkel ontwikkelde na de nieuwe uitglijder van vorig jaar een algoritme waarmee opnieuw tientallen antisemitische boeken uit het assortiment verdwenen. Net als ‘enkele honderden’ boeken die ‘haatdragend’ zouden zijn. Volgens Bol.com ontbreekt het aan personeel om alle boeken goed te screenen. Maar ook bij andere webwinkels gaat het mis.

Nieuwe steekproef
Uit een nieuwe Zembla-steekproef blijkt dat er nog veel verbetering nodig is. Het team van Zembla slaagde er zonder problemen opnieuw in om het omstreden boek The White Nationalist Manifesto van Greg Johnson bij verschillende partijen te bestellen. Zijn boek beschrijft het Joodse volk als ‘machtige en kwaadwillende vijanden van witte mensen’. Eddo Verdoner is verbaasd dat het boek nog steeds probleemloos verkrijgbaar is. “Walgelijke geschriften, overduidelijk antisemitisch van aard. Onbestaanbaar dat dit nog verkrijgbaar is” zegt hij.

Volgens de webwinkels is het bijna onmogelijk om alle haatzaaiende en antisemitische boeken uit het online aanbod te weren. Vaak gaat het om kleine uitgeverijen die deze boeken aanbieden. De verkoopkanalen zijn afhankelijk van de omschrijving die zo’n uitgeverij aanlevert. Bovendien maken alle webshops gebruik van een zogenoemde datafeed, die miljoenen boektitels telt. Die titels verschijnen zonder controle vooraf op de websites van de verkopende partijen. Uit het onderzoek van Zembla blijkt dat verkopers soms geen idee hebben welke boeken ze aanbieden.

Echte oplossingen zoeken
In de fysieke winkels zijn deze boeken niet te vinden, maar online dus wel. Wil een verkopende partij van die ongewenste boeken af, dan moeten ze die titels handmatig verwijderen. Ook hier ontbreekt het aan menskracht om het aanbod ‘schoon’ te houden. “Wij zouden dan alle titels moeten lezen en beoordelen en dat is ondoenlijk, zegt Libris-directeur Caroline Damwijk.

Alle onderzochte webwinkels verwijderden de haatzaaiende boeken na melding door Zembla direct uit het aanbod. Maar volgens Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding Verdoner moet er meer gebeuren. Hij wil dat de sector nadenkt over oplossingen van het probleem en die met elkaar deelt. Daarmee is zijn boodschap dezelfde als vorig jaar.

Lees ook:
Verdoner wil actie van OM tegen Bol.com om verkoop nazi-boeken
Het Openbaar Ministerie (OM) moet actie ondernemen tegen Bol.com, omdat die verkoopsite nog steeds nazi-boeken verkoopt. Dat stelt Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding Eddo Verdoner, die benadrukt dat de verkoop van deze dingen strafbaar is. Het OM moet gaan handhaven zodat Bol.com ophoudt met het aanbieden van deze omstreden literatuur en lectuur. Het bedrijf zegt slechts doorgeefluik te zijn. Het kan daarom niet vooraf screenen op boeken. Ook het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) komt in het verweer. Eerder werden foute boeken al op Bol.com geschrapt.