Aanval op kabinet van links en rechts over Iran-oorlog

In het debat in de Tweede Kamer over de Israëlisch-Amerikaanse strijd tegen Iran is het kabinet aangevallen door linkse en rechtse oppositiepartijen. Links vindt dat het kabinet de aanval van Israël en de VS harder moet veroordelen vanwege het internationaal recht, en rechts wil juist meer steun voor Israël en Amerika tegen het Iraanse ayatollah-regime. Een brede meerderheid is het eens over het sturen van een fregat naar Cyprus.

Er klonk donderdag veel gekrakeel in Den Haag, waar linkse en rechtse oppositiepartijen over elkaar heen buitelden om de houding en het beleid van het kabinet-Jetten te veroordelen. Grote ideeën over hoe de situatie in het Midden-Oosten op te lossen, waren er niet. GroenLinks-PvdA, PvdD, DENK, Volt en de SP begrijpen niets van het begrip dat het kabinet toont voor Israël en de VS.

Irak-oorlog

De vijf linkse partijen vinden de oorlog illegaal en willen dat Nederland zich afzijdig houdt. GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver waarschuwde voor een herhaling van de Irak-oorlog, waar Nederland een bijdrage aan leverde. Van rechtse partijen kreeg hij het verwijt appels met peren te vergelijken, onder meer omdat dat een andere situatie in een andere tijd was. Klaver vindt echter dat het internationaal recht altijd moet gelden.

Schrikbarend

Voor Israël was weinig begrip aan de kan van de linkse partijen, die samen dertig van de 150 Kamerzetels hebben. DENK-voorman Stephan van Baarle verweet het kabinet van premier Rob Jetten (D66) vooral kant te kiezen voor Israël, dat hij wegzette als een ‘moorddadig regime’. Hij zegt dat de VS het internationaal recht ‘bij het grofvuil heeft gezet’ en vind de reactie van het kabinet ‘schrikbarend’.

Nederlandse houding

Op de eerste dag van de oorlog tegen Iran kwam het kabinet niet verder dan een ‘enerzijds-anderzijds’-verklaring. Er was begrip voor Israël en de VS, maar er werd ook gewezen op het internationaal recht. Het kabinet riep alle partijen op de wapens neer te leggen en naar de onderhandelingstafel te gaan. Tot aan het losbarsten van de strijd hadden Iran en de VS vergeefs met elkaar gesproken over het Iraanse nucleaire programma.

Afzwakking

Na mate de oorlog vorderde, bleef de houding van het kabinet enigszins hetzelfde: Nederland heeft begrip voor Israël en de VS, maar geeft geen politieke steun. De oproep tot de-escalatie werd echter afgezwakt. Toch zat Klaver er naast door de huidige situatie te vergelijken met de Irak-oorlog. Onder leiding van de kabinetten Balkenende gaf Nederland toen wel politieke en militaire steun. Mogelijk wilde Klaver waarschuwen: doe niet hetzelfde.

Achter Israël

De rechtse oppositiepartijen waren helder: zij steunen Israël en de VS in hun strijd tegen het ‘moorddadige’, ‘bloeddorstige’ en ‘verachtelijke’ regime in Teheran. De PVV, JA21, BBB, SGP, de Groep Markuszower en Groep Keijzer staan vierkant achter Israël en riepen premier Jetten op hetzelfde te doen. Het is goed dat het islamistische regime wordt aangepakt en mogelijk van het toneel verdwijnt, zei PVV-leider Geert Wilders.

Andere koers

De zes genoemde oppositiepartijen willen dat Nederland ook vierkant achter Israël en de VS gaat staan. Ze vinden de houding van het kabinet-Jetten te slap en willen dat die een keuze maakt voor een andere koers. Minister-president Jetten wijkt echter niet af van de lijn die momenteel gekozen is. “Onze inzet is er vooral op gericht dat Europa zich beter kan coördineren, zodat we samen een vuist kunnen maken,” aldus Jetten.

Cyprus

Onder leiding van Frankrijk is er een vloot in het oosten van de Middellandse Zee verzameld om Cyprus te beschermen. Nederland doet daar aan mee. Tijdens het debat werd bekend dat een belangrijk kanon van de Zr.Ms. Evertsen niet werkt. Het schip is al onderweg naar de wateren rond Cyprus en het is onduidelijk of er reparatie mogelijk is.