Ann Widdecombe (78), pro-Joods en controversieel

De rechtse Britse politica Ann Widdecombe, die vorige week dood thuis gevonden werd, had gedurende haar politieke loopbaan een overwegend goede relatie met delen van de Britse Joodse gemeenschap, met name met organisaties die Israël steunden. Hoewel de focus van haar politiek lag bij sociaal-conservatieve standpunten, haar euroscepsis en de Brexit, wordt haar dood door vriend en vijand betreurd. Widdecombe is mogelijk vermoord. Er is een verdachte opgepakt.

Ann Noreen Widdecombe werd geboren op 4 oktober 1947 in Bath, waar ze opgroeide als tweede kind in een gezin van vier. Haar vader was ambtenaar op het ministerie van Defensie en in die hoedanigheid is het gezin naar het buitenland gegaan. De jonge Ann bezocht bijvoorbeeld Royal Naval School in Singapore. Uiteindelijk kwam ze terug naar Bath.

Oxford

Widdecombe ging na haar middelbare school Latijn studeren aan de Universiteit van Birmingham. Later studeerde ze Filosofie, Politiek en Economie aan Lady Margaret Hall in Oxford. Ze vervulde één termijn als secretaris van de Oxford Union in 1971 en één termijn als penningmeester in 1972. In Oxford woonde ze naast Mary Archer , Edwina Currie en Michèle Brown, de vrouw van schrijver Gyles Brandreth.

Meerdere pogingen

Van 1973 tot 1975 werkte Widdecombe voor Unilever. Vervolgens was ze van 1975 tot 1987 werkzaam als administrateur aan de Universiteit van Londen. Vanaf de jaren zeventig probeerde ze in het Britse Lagerhuis te komen namens de Conservatieve partij. Wat na twee pogingen niet lukte, lukte haar wel in 1987, tijdens de electorale monsteroverwinning van toenmalig premier Margaret Thatcher.

Gevangeniswezen

Als volksvertegenwoordiger van het district Maidstone zat Widdecombe tot 2010 in het parlement, van waaruit ze verschillende malen deelnam aan kabinetten. In 1990 werd ze parlementair staatssecretaris voor Werkgelegenheid in het kabinet van premier John Major, waarna ze in 1995 staatssecretaris en later minister voor het Gevangeniswezen was. Na de winst van Labour in 1997 zat ze dertien jaar in de oppositie.

Comeback

Widdecombe trok zich in 2010 terug uit de politiek, maar was in en rond de discussie over de Brexit wel een fel voorstander van de Britse uittreding uit de EU. In 2019 verraste ze door een comeback te maken voor de Brexit Party van Nigel Farage, waarvoor ze zitting nam in het Europarlement. Soms kwam ze inhoudelijk in aanvaring met de leider, maar op persoonlijk vlak konden de twee het nog steeds goed vinden.

Pro-Joods

De politica stond bekend om haar uitgesproken sociaal-conservatieve overtuigingen – onder andere tegen LHBTIQ+’ers – en haar scherpe debatstijl. Minder opvallend, maar gedurende een groot deel van haar politieke loopbaan consistent aanwezig, was haar goede relatie met de Brits-Joodse gemeenschap en organisaties die zich inzetten voor de banden tussen het Verenigd Koninkrijk en Israël.

Sinds haar komst naar het Lagerhuis in 1987 bouwde Widdecombe een reputatie op als betrouwbare bondgenoot van Israël. Ze was aangesloten bij de Conservative Friends of Israel, de invloedrijke organisatie die samenwerking tussen beide landen bevordert, en nam geregeld deel aan bijeenkomsten van Joodse organisaties.

Wereldbeeld

Zo sprak Widdecombe onder meer voor B’nai B’rith UK, een van de oudste Joodse maatschappelijke organisaties in Groot-Brittannië. Binnen deze kringen werd zij gezien als een politicus die zich uitsprak tegen antisemitisme en Israëls recht op veiligheid en verdediging steunde. Hoewel de buitenlandse politiek nooit het centrale thema voor haar vormde, paste haar houding tegenover Israël wel in haar bredere wereldbeeld.

Joods-christelijk

Na haar bekering tot het rooms-katholicisme, in 1993, legde Widdecombe steeds meer nadruk op de in haar ogen Joods-christelijke wortels van de westerse beschaving. Die religieuze overtuiging versterkte haar band met de Joodse gemeenschap, maar dat betekende niet dat ze het hele regeringsbeleid van Israël altijd ondersteunde. Ook was Widdecombe een groot pleitbezorger tegen antisemitisme.

Uitglijer

Haar smetteloze reputatie op het gebied van Joods en Israël liep een vlek op in 2019, toen bekend werd dat Widdecombe drie keer te gast was geweest in de aan David Icke [een bekende Britse antisemiet, red.] gelieerde Richie Allen Show; een programma dat in verband werd gebracht met Holocaustontkenning en antisemitische complottheorieën.

Verdedigd

De politica, die toen voor de Brexit Party uitkwam, verdedigde zich door te zeggen dat ze uitsluitend over Brexit was uitgenodigd en niet op de hoogte was van de reputatie van het programma. Ze wees erop dat zij al jaren een uitgesproken voorstander van Israël en de Joodse zaak was. Ze distantieerde zich ook van de antisemitische inhoud, onder meer door te wijzen op haar lidmaatschap van Conservative Friends of Israel.

Niet opgelet

Tevens wees Widdecombe op haar roman An Act of Treachery, een verhaal dat zich volgens haar afspeelt tijdens de Holocaust. Desondanks bleef bij velen de smet op haar reputatie of op zijn minst twijfel erover bestaan. Door niet op te letten viel de politica, mogelijk onterecht, in het verkeerde mandje van zeer rechtse politici die als sceptisch tegenover de Joden te boek staan.

Mediafiguur

De laatste jaren deed Widdecombe het rustiger aan. Nadat de Brexit een feit was en de Britten uit het Europees Parlement waren vertrokken, vervulde zij geen mandaten meer. Ze werd ook lid van de Reform Party, de opvolger van de Brexit Party. Widdecombe was een graag geziene gast in Britse media, waar ze ook werd om deelname aan het tv-programma Stricktly Come Dancing en Big Brother. Ook schreef ze een autobiografie.

Moordonderzoek

Haar dood kwam mede door haar bekendheid eerder dan verwacht. Afgelopen vrijdagmiddag meldde de politie van Devon en Cornwall dat het lichaam van Widdecombe thuis was gevonden met ‘ernstige verwondingen’ en dat er een moordonderzoek was gestart. De politie zei vooralsnog geen reden te hebben om aan te nemen dat de moord politiek gemotiveerd of terroristisch van aard was. 

Arrestaties

Nog dezelfde dag werd een man gearresteerd op verdenking van moord, maar hij werd al de volgende dag zonder aanklacht vrijgelaten. Een andere man, een 28-jarige blanke Britse staatsburger, werd op zaterdag gearresteerd in Rotherham, ongeveer 430 kilometer van Widdecombe’s woning in het Zuid-Engelse Devon. Het onderzoek haar de dood en toedracht ervan loopt nog.

Joden terughoudend

Daags na de dood van Widdecombe kwamen er condoleances van onder meer premier Sir Keir Starmer, Reform-leider Nigel Farage en andere politieke leiders. Joodse organisaties zoals de Board of Deputies of British Jews, de Jewish Leadership Council, de Conservative Friends of Israel, lijken zich vooralsnog terughoudend op te stellen, evenals prominente rabbijnen.

Impact

Met het overlijden van de 78-jarige Ann Widdecombe verliest het Britse publieke debat een markante en eigenzinnige stem. Haar steun aan Israël en haar verzet tegen antisemitisme horen zeker bij haar politieke nalatenschap. Maar zoals vaak bij politici met uitgesproken opvattingen, zal ook haar politieke erfenis onderwerp van debat blijven. Ze zal worden bewonderd om haar vasthoudendheid en zal worden bekritiseerd om haar controverses. Widdecombe zal ook worden herinnerd als iemand die zelden onopgemerkt bleef.