De voorjaarsmode – column Awraham Meijers

Terugblikkend op zijn leven, komt bij columnist Awraham Meijers de foute krant Het Vaderland op, die op zijn geboortedag volgens hem nogal hypocriet publiceerde. ‘Ik werd ruim een jaar nadien ondergebracht’ bij het gezin van dominee Müller in Nijverdal, waar ik een andere identiteit moest aannemen’.

Het zal zo’n twintig jaar geleden zijn dat op tv een verhelderende documentaire was over de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ergens in Amsterdam, ik denk in Oud-Zuid, van ongeveer vijftien Joodse mannen en vrouwen werden bij een tramhalte bijeen gedreven door – als ik het mij goed herinner – geüniformeerde NSB’ers, ook wel landverraders genoemd.

Met hun wapenstokken werden flinke klappen uitgedeeld. Op de achtergrond van deze gewetenloze situatie waren achter een lage heg mensen aan het tennissen. Effe lekker sportief bezig. Ik was verbijsterd, gechoqueerd, onthutst. Het is oorlog, ons land is door ‘de moffen’ bezet. Onschuldige Joden, Roma en Sinti worden rücksichtslos vervolgd en vermoord.

En die sportieve lui met hun tennisrackets staan zoals veel Nederlanders met de rug naar dit onrecht gekeerd. Zij hadden kennelijk niet veel last van ‘dat oorlogsgedoe’. De beelden van bijeengedreven Joden en die onbekommerde tennissers heeft mijn kijk op de mensheid drastisch veranderd.

Cadeau

Dit jaar kreeg ik voor mijn verjaardag een wel heel bijzonder cadeau, namelijk de originele editie van dagblad Het Vaderland, dat verscheen op mijn geboortedag, 6 april 1941 – zo, nu weten jullie dat ik een 65-plusser ben! Afijn. Het inmiddels vergeelde dagblad had een opmerkelijk klein lettertype, maar daar staat tegenover dat de paginabreedte liefst 45 centimeter en de breedte 85 centimeter is. Het lijkt potjandorie wel een stembiljet.

Het Vaderland viel destijds twee keer per dag op de deurmat. De krant, die in 1869 is opgericht, werd al snel een trendsetter, zoals we dat tegenwoordig noemen. Het had een progressief-liberale signatuur en besteedde veel aandacht aan kunst en cultuur. De toon was vanaf 1940 nogal lauw met betrekking tot wat de bezetter aanrichtte en werd allengs meer en meer pro-Duits.

Logisch dus dat na de oorlog een publicatieverbod van anderhalf jaar is opgelegd. De naam Het Vaderland mocht tot 1951 niet worden gebruikt en het dagblad heette Nieuwe Courant. Daarna was het weer Het Vaderland, dat in augustus 1982 voor het laatst verscheen.

Palmzondag

Terug nu naar mijn geboortedag, de zesde april 1941. Het was Palmzondag, het begin van de zogenoemde ‘stille week’. Het dus toen al tamelijk foute Vaderland wijdde hier als volgt aandacht aan: ‘De stille week, waarin onze gedachten een ogenblik teruggaan naar Jeruzalem ten tijde dat Christus daar zijn zegevierende intocht hield’.

Een absoluut dieptepunt van hypocrisie door een foute krant, die mooie devote woorden anno 1941 waarin Joden werden vervolgd, mijn familie ondergedoken zat, en mijn opa als eerste in de familie zes maanden later in het Oostenrijkse Mauthausen vermoord zou worden.

Ik werd ruim een jaar nadien ondergebracht’ bij het gezin van dominee Müller in Nijverdal, waar ik een andere identiteit moest aannemen. Mijn naam was tot de bevrijding Freddie van de Plas, een kereltje van ruim twee jaar, dat zondags naar de kerk ging om daar over de oneindige liefde van God te vernemen, op deze aarde verwoord door zijn Joodse zoon Jezus – want geboren uit de Jodin Mirjam (Maria) in Bethlehem.

Offer

De Duitse vernietigingsmachine denderde voort en verpletterde miljoenen onschuldige mensenlevens, steden werden platgebombardeerd, er was honger in ons land. Wat dat laatste betreft staat in Het Vaderland een dringende oproep van ‘Winterhulp Nederland’ – een door NSB’ers geleide organisatie:

“Wederom zal een ieder een offer worden gevraagd, want de nood is nog steeds zeer groot. Daarvan moet ieder van ons zich bewust zijn en dan zal ook niemand zich onttrekken om mede te werken aan de groote taak: het ongedaan maken van deze wantoestanden’            

Tja, de Nazi’s hadden ons land nog geen jaar in hun klauwen en er was al hongersnood. Afijn, we weten welk kwaad is aangericht. Maar er was ten tijde van al die vervolgingen, extreme onderdrukking, hongersnood en angst, ook nog goed nieuws: In Het Vaderland, waarin over de hongersnood wordt geklaagd, staat een artikel die het hart sneller doet kloppen en ons de moffen even doet vergeten: ‘De voorjaarsmode is gestart’.