Boekenreeks over Joods Werkdorp Nieuwesluis op komst

Binnenkort verschijnt het eerste deel van de boekenreeks Levens uit het Joods Werkdorp Nieuwesluis. In deze rijk geïllustreerde serie reconstrueert onderzoeker Wilbert Korevaar de levens van de ruim negenhonderd Joodse vluchtelingen uit Duitsland, Oostenrijk en Midden- en Oost-Europa die tussen 1934 en 1941 in het werkdorp in de Wieringermeer verbleven.

Met de boekenserie wordt een grotendeels vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse en Joodse geschiedenis zichtbaar gemaakt. Van de negenhonderd bewoners werden er in de Sjoa uiteindelijk 244 vermoord. De reeks is niet alleen bedoeld voor geschiedschrijving, maar wil ook doen aan historisch besef en Sjoa-educatie. Het gaat om de eerste publicatie die alle levens van de bewoners reconstrueert.

Onderzoek

‘Juist in een tijd waarin de kennis over de Holocaust onder jongeren afneemt, antisemitisme toeneemt en de Holocaust nog altijd wordt ontkend of verdraaid, is het van belang om de persoonlijke verhalen van de bewoners voor toekomstige generaties te bewaren’, aldus de makers in een persbericht. Het project behelst een jarenlang en uitgebreid archief- en familieonderzoek.

Holocaust-educatie

“Achter ieder van de ruim negenhonderd bewoners van het Joods werkdorp schuilt een mens met een naam, een familie en een levensverhaal. Het zijn verhalen van hoop, verlies, moed en doorzettingsvermogen. Door deze verhalen vast te leggen, wil ik laten zien wat uitsluiting, vervolging en gedwongen vlucht voor gewone mensen betekenden,” zegt auteur Wilbert Korevaar, die het belang van Holocaust-educatie benadrukt.

Kartrekkers

Het eerste deel behandelt de beginjaren van het werkdorp (1934-1935). Aan bod komen de initiatiefnemers, de kartrekkers, de werkleiders, de eerste bewoners, de groep Joodse communisten en de vluchtelingen die na hun verblijf in het werkdorp emigreerden naar onder meer Noord- en Zuid-Amerika, Zuid-Afrika, Australië en andere delen van de wereld.

Stichting

Korevaar dook in Nederlanders en buitenlandse archieven, maar deed ook onderzoek in genealogische bronnen en particuliere collecties. Hij werkt samen met de Stichting Joods Werkdorp Wieringermeer. Dankzij dit nieuwe onderzoek kunnen honderden levensverhalen van de werkdorpers voor het eerst of aanzienlijk vollediger worden beschreven.

Velerlei

De publicatie bevat tevens allerlei foto’s uit binnen- en buitenlandse archieven en particuliere collecties. Van de 187 Joodse vluchtelingen die in de eerste twee jaar naar het werkdorp kwamen, werden elf later in de Holocaust vermoord. Daarnaast vertelt de reeks over bewoners die vochten en sneuvelden in de Spaanse Burgeroorlog, of die dienden in het Britse, Amerikaanse, Zuid-Afrikaanse of Australische leger.

Deel een

Ook kijkt Korevaar naar de vlucht van werkdorpers naar elders en waar, en hoe zij een nieuw bestaan opbouwden. Weer anderen pleegden na hun periode in de Wieringermeer onder druk van de nazi-terreur zelfmoord. Het eerste deel wordt eind september gepubliceerd, bevat 276 pagina’s en kost 17,50 euro. Het verschijnt in een beperkte oplage en is uitsluitend verkrijgbaar via voorinschrijving.

Intekenen is mogelijk tot 15 september 2026 en kan door een mailtje te sturen naar Korevaar: wilbertkorevaar@gmail.com

Brits Mandaatgebied

In 2027 verschijnen opnieuw twee delen: een boek over de Palestina-pioniers (1934-1936) die vanuit het Joods werkdorp emigreerden naar Brits Mandaatgebied Palestina en een deel over de bijna tachtig bewoners die in juli 1939 met de illegale vluchtelingenboot Dora naar dit gebied wisten te ontkomen. Daarna volgen nog enkele delen over bijzondere groepen voormalige bewoners.