CJO wil opheldering van Holland Amerika Lijn
Het Centraal Joods Overleg (CJO) vraagt HAL Investments – de voortzetting van rederij Holland Amerika Lijn – om opheldering over de rol van de Lijn bij de roof van bezittingen van Joodse vluchtelingen voor en in de Tweede Wereldoorlog. Aanleiding is de reconstructie ‘Geroofd Joods bezi’’ in NRC van 14 en 15 november en aanvullend onderzoek op online platform Vers Beton. HAL Investments en beheert haar archief.
Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland stuurden in 1938, 1939 en 1940 hun huisraad in houten zeecontainers, liftvans, naar Rotterdam. Vervolgens werd het middels de Holland Amerika Lijn naar de VS verscheept. De vracht was vaak al vooraf betaald. Toch bleven minstens 460 verhuisboedels in de San Francisco-loods en andere Rotterdamse loodsen van de rederij staan.
Kriegsmarine
In juli 1940 stuurde de HAL een overzicht van de opgeslagen liftvans aan de Duitse Kriegsmarine. Tussen 1941 en 1944 leverde het bedrijf deze goederen uit aan Duitse roofinstanties en de Rotterdamse afdeling van de NSDAP, en rekende daarvoor een verhoogd opslagtarief. In totaal minstens 87.371 gulden, nu ruim 744.000 euro. De goederen werden geveild, verhuurd of gestolen.
Claims afgewezen
Na de oorlog wees de rederij alle 97 bekende claims van gedupeerde Joden af, zo blijkt uit het stuk van NRC. Overlevenden en nabestaanden kregen zelfs nota’s voor achterstallige loodshuur. Haar eigen vordering van bijna negentienduizend gulden liet de rederij wel voor honderd procent vergoeden door het Nederlands Beheersinstituut.
Erkenning
‘Dat deze geschiedenis tot op heden onderbelicht is gebleven, terwijl het oorlogsleed en de verdiensten van de rederij wel breed bekend zijn, raakt de Joodse gemeenschap diep’, schrijft het CJO. De parapluorganisatie van georganiseerd Joods Nederland wil van de HAL weten hoe het anno 2026 oordeelt over de opslaginkomsten en de naoorlogse vergoeding, en welke vorm van erkenning en herstel het bedrijf passend vindt.
Waardige plaats
Het Fenix Kunstmuseum voor Migratie is nauw verweven met de HAL en is gevestigd in de voormalige San Francisco-loods, waar de inboedel vanaf 1939 werd opgeslagen en vanwaaruit de roof plaatsvond. Op de tijdlijn in het museum ontbreken juist de jaren 1939 tot en met 1946. Het CJO vraagt de HAL om met de bij museum betrokken stichtingen De Fenix en Droom en Daad die geschiedenis een volwaardige plaats te geven in de vaste tentoonstelling.
Waardeert u dit artikel?
Doneer hier dan een klein bedrag. Jonet.nl is een journalistiek platform dat zonder giften niet kan bestaan. Wij danken u bij voorbaat.
Wil je meer informatie of een hoger bedrag doneren? Ga naar jonet.nl/doneren





