Commissie Amsterdam: geen referendum Israël-boycot

Er moet geen volksraadpleging komen over een boycot van Israël door Amsterdam. Dat heeft een speciale commissie aan de gemeenteraad geadviseerd. Anti-Israël-activisten hadden een verzoek tot een referendum ingediend. Ook hadden ze voldoende handtekeningen verzameld. Maar, zo stelt de commissie, het gaat over een thema waarvoor de gemeente niet bevoegd is. Het is in mei aan de raad om te oordelen.

Omdat de gemeente Amsterdam niet gaat over het boycotten van een land – dat moet de regering in Den Haag besluiten – kan er geen referendum komen over dit onderwerp, zo stelt de adviescommissie vast. Het gaat om een advies dat de gemeenteraad moet bekijken. Normaal gesproken neemt de raad een dergelijk advies over, maar theoretisch gezien kan het dat ook negeren. In dat geval komt het referendum er alsnog.

Zuid-Afrika

De gemeenteraad mag volgens de commissie wel standpunten over het buitenland innemen en erover debatteren, maar geen concrete maatregelen in buitenlandse zaken nemen. Dat moet de regering doen. Het precedent daarvoor ligt in de jaren tachtig, ten tijde van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. De landelijke overheid vernietigde toen maatregelen van gemeenten zoals Amsterdam tegen Zuid-Afrika.

Handtekeningen

Ook is het volgens de adviescommissie onwenselijk om een volksraadpleging te houden over het innemen van een standpunt. ‘Amsterdammers hebben al veel manieren om hun mening te laten horen, zoals via petities, manifestaties en andere vormen van collectieve actie’, zo schrijft de commissie. Wel waren de duizend opgehaalde handtekeningen geldig. Om door te kunnen, zijn er nog eens tienduizend nodig.

Standpunten

‘Het risico ontstaat dat de sluizen openstaan voor referendumverzoeken over alle mogelijke standpunten die door de gemeenteraad worden ingenomen, inclusief – zoals in het onderhavige geval – standpunten (van de gemeenteraad) over standpunten (van raadsleden)’. Het wordt de raad ontraden om een volksraadpleging over een Israël-boycot te organiseren.

Burgervoorstel

De grondslag van het voorstel van de anti-Israëlische bewoners was een een zogenoemd ‘burgervoorstel’. Dat kan worden ingediend als burgers het niet eens zijn met plannen of beleid van de gemeente en denken zelf een beter plan te hebben. Ze hadden dan ook een plan met allerlei boycotmaatregelen tegen de Staat Israël ingediend. Het referendum zou in de kern daarover moeten gaan.

Monsterfractie

Het is nu aan de gemeenteraad om te beslissen of er een referendum komt. Op woensdag werd de nieuwe raad geïnstalleerd. Net als in de vorige raad zijn de Israël-kritische partijen daar dik in de meerderheid. De vraag is of de monsterfractie van Progressief Nederland (PN, zeventien zetels) en D66 zo ver willen gaan. Van kleine linkse partijen zoals DENK, BIJ1, PvdD en de SP wordt verwacht dat zij tegen het advies in zullen gaan.