Sjoerdsma in de problemen om UNRWA

Minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp kreeg het woensdag in de Tweede Kamer voor de kiezen. Reden: UNRWA, dat van D66 meer geld zou moeten krijgen. De kritiek was dat Sjoerdsma, tegen de wens van de Kamer, meer geld wilde doordrukken en met D66-Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga een truc had toegepast. Sjoerdsma staat nu met lege handen en heeft beterschap beloofd. De vraag is of dat laatste niet te laat komt.

De rechtse en christelijke oppositiepartijen waren woensdag des duivels over de verrassende handelswijze van minister Sjoerdsma omtrent UNRWA, de omstreden VN-organisatie die wat hem betreft toch meer geld moest krijgen uit Nederland. Een Kamermeerderheid had vorige week nog aangegeven dat niet te willen, maar de minister negeerde die wens en moest er daarom woensdag alsnog over in debat.

Omstreden

Bewezen is dat UNWRA medewerkers en faciliteiten in Gaza liet gebruiken door terreurorganisatie Hamas. Ook heeft de VN-organisatie, die ooit speciaal voor Palestijnse ‘vluchtelingen’ is opgericht, jarenlang onderwijsprogramma’s gesteund waarbij Palestijnse kinderen werden gehersenspoeld tegen Joden en Israël. Corruptie is eveneens een punt bij de VN-club, die door velen reeds in de ban is gedaan.

Amendement

Het vorige kabinet besloot mede daarom de Nederlandse steun aan UNWRA af te bouwen, te beginnen met krimp tot elf miljoen euro in 2026. Progressief Nederland (PN) stelde daarom vorige week voor de oorspronkelijke negentien miljoen euro die Nederland op jaarbasis gaf, te handhaven. Het voorstel werd verworpen, maar Sjoerdsma stelde daarop alsnog negentien miljoen per jaar aan UNWRA te zullen geven.

Onder vuur

Dat laatste schoot bij de rechtse en christelijke oppositiepartijen in het verkeerde keelgat, die zich bij de benen gepakt voelden en Sjoerdsma woensdag tijdens een commissievergadering onder vuur namen. Zij stellen dat de minister zich moet houden aan de begroting van het vorige kabinet en dat die eerder is aangenomen met hun steun. De D66-fractie steunde het PN-voorstel vorige week, maar trok die op het allerlaatste moment in. Waarom is onbekend.

Slalommen

Gesproken werd van een slinkse truc door D66, dat er vervolgens via het kabinet alsnog meer geld voor UNRWA in wilde fietsen. Die handelswijze viel ook op links slecht. “Deze minderheidscoaltie had een keuze en is gaan slalommen,” zei PN-Kamerlid Suzanne Kröger, die sprak van twee walletjes eten. “Je kan niet de ene week het een kiezen en de andere week het ander.” PN laat Sjoerdsma vallen nu het extra geld waarschijnlijk toch niet naar UNRWA gaat.

Geen meerderheid

“Hoe denkt de minister in de toekomst nog meerderheden te vinden als hij deze werkwijze voortzet? U heeft geen meerderheid, nu niet en morgen ook niet,” benadrukte Annelotte Lammers (Groep Markuszower). Zij kreeg steun van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder die sprak van een truc van D66 en van JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen die stelde: “Op deze manier gaat het natuurlijk niet werken.”

Bamenga

Opvallend was de rol van Mpanzu Bamenga, het pro-Palestijnse D66-Kamerlid. “Ik ben ontzettend blij dat het kabinet de relatie ven UNRWA nog dit jaar herstelt,” zei de politicus, die ook stelde dat er nu ‘eindelijk een einde komt aan de lastercampagne’ tegen de VN-organisatie. Bamenga wilde niet zeggen dat hij vooraf wist wat het effect was van het handelen van zijn partij. Hij beweerde ook ‘ontzettend transparant’ te zijn.

‘PVV-rapport’

Bamenga gaf toe van twee walletjes te willen eten, aldus de PVV, omdat hij zei ‘en, en’ te willen. PVV-Kamerlid Sebastiaan Stöteler sloeg hem met feiten over UNRWA om de oren. De D66’er zei dat misstanden bij de organisatie zijn aangepakt en sprak van ‘verdachtmakingen van een hele organisatie’. Ook stelde Bamenga dat het om ‘een PVV-rapport’ ging, maar het bleek een VN-rapport te zijn.

Beterschap

Minister Sjoerdsma beloofde beterschap en wil in het najaar zijn begroting er alsnog door krijgen. Daar kwam donderdag een reactie op van CDA-vicepremier Bart van den Brink. Het handelen van zijn collega is niet voor herhaling vatbaar, zo liet hij weten aan omroep WNL. “In een volgende situatie gaan we op zoek naar een andere manier, maar als minderheid moeten we soms creatieve oplossingen zoeken,” aldus de CDA’er.

Prinsjesdag

In zijn wekelijkse persconferentie kreeg premier Rob Jetten (D66) ook vragen over de draai van Sjoerdsma en het handelen van zijn partij. Kan er nog wel vertrouwen zijn in deze minderheidscoalitie als afspraken achteraf worden geschonden. De vraag was of Jetten vreest of dit overslaat op andere dossiers, maar de premier gaf aan dat het gaat om begrotingen van het vorige kabinet. Hij verwees naar de miljoenennota op Prinsjesdag.

Analyse

Er was een deal gemaakt met rechts en klein christelijk, maar die deal is door Sjoerdsma over boord gegooid. Rechtse en christelijke oppositiepartijen zijn daar boos over, maar ook linkse partijen zijn boos omdat zij het gedrag van de minister onaanvaardbaar vinden. Hij wil dat zijn begroting in het najaar wordt goedgekeurd, maar de vraag is wie in de Kamer hem dan nog steunt. Kortom: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Sjoerdsma kan nog wel eens de nagel aan de doodskist van het kabinet-Jetten worden.