Documentaires over Freud en Grynszpan op NPO

Binnenkort komen er documentaires op tv waarin psychiater Sigmund Freud en diplomaat Herschel Grynszpan centraal staan. Beiden laten zien hoe individuele levens verstrengeld kunnen raken met historische gebeurtenissen en de gevolgen daarvan, aldus de Joodse tak van de EO. “Deze documentaires laten zien hoe persoonlijke Joodse verhalen verbonden zijn met de grote vragen van hun tijd.”

‘Freud, de buitenstaander’ – gepland op 15 maart – verkent het leven en denken van een van de beroemdste psychiaters ooit in een vijandige tijd. Daarna volgt ‘Een dappere Joodse jongen’ – een tweeluik op 22 en 29 maart – over de jonge Herschel Grynszpan, wiens moord op een Duitse diplomaat in 1938 door het naziregime werd gebruikt als aanleiding voor de Kristallnacht.

Er buiten

Wie was Sigmund Freud, en hoe werd zijn denken gevormd door zijn positie als Jood in Europa aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog? Freud, de buitenstaander neemt de kijker mee op een reis door het leven en werk van de grondlegger van de psychoanalyse. Animaties, droombeelden en inzichten van vooraanstaande psychoanalytici worden verweven tot een gelaagd portret.

Gradiva

De documentaire over Freud onderzoekt hoe zijn ervaringen met uitsluiting in Wenen en Praag, en later de dreiging van het nazisme, doorwerkten in zijn ideeën over het menselijk bewustzijn, macht en kwetsbaarheid.
De film werd bekroond met de prestigieuze Gradiva Award voor beste documentaire. De prijs is vernoemd naar het essay van Freud met de titel Der Wahn und die Träume in W. Jensens “Gradiva” uit 1907.

Kristallnacht

Op 22 maart is het de beurt aan het eerste deel van de documentaire over Grynszpan. Hij liep op 7 november 1938 als zeventienjarige Joodse tiener de Duitse ambassade in Parijs binnen. Hij schoot drie keer op diplomaat Ernst vom Rath, die twee dagen later overleed. De nazi’s grepen dit aan als voorwendsel voor de Kristallnacht, waarbij honderden Joden werden vermoord en tienduizenden werden afgevoerd naar concentratiekampen.

Gesprekken

Aan de hand van nieuw historisch onderzoek, zeldzaam archiefmateriaal en gesprekken met familieleden en onderzoekers ontvouwt zich in de documentaire een diepgaand portret van Herschel Grynszpan. “Deze documentaires laten zien hoe persoonlijke Joodse verhalen verbonden zijn met de grote vragen van hun tijd,” zegt eindredacteur Alfred Edelstein van de Joodse redactie van de EO.

Verbinding

“Juist in deze tijd is het van belang dat we bij de Joodse wereld van de EO de verbinding met de vertegenwoordigers van de Israëlische cultuur koesteren,” aldus Edelstein. Met films van regisseurs Yair Qedar (Freud, de buitenstaander) en Isri Halpern (Een dappere Joodse jongen) krijgen Israëlische makers zelf het woord, met ruimte voor nuance en verbeelding.

Festival

“Juist in een tijd waarin het gesprek over Israël steeds vaker verhardt, bieden deze films nieuwe perspectieven en verdieping.” Beide documentaires zijn ook te zien in originele lengte tijdens het Reflect Filmfestival op 21 maart in Ede. Dit festival biedt ruimte voor verdieping en gesprek rond films die raken aan levensvragen, geloof en maatschappelijke thema’s.

Freud, de buitenstaander’ is op zondag 15 maart te zien en ‘Een dappere Joodse jongen’ in twee delen op 22 en 29 maart, telkens om 15.20 uur op NPO 2.