Matti Caspi, Israëlisch muziek-icoon – in memoriam

In Israël is zanger en componist Matti Caspi (76) overleden aan de gevolgen van kanker. De artiest gold als een van de toonaangevende van zijn tijd en bracht gevoelige songs, die velen in het land en de Joodse wereld kennen. Hij speelde tevens verschillende muziekinstrumenten en componeerde ook liedjes, waaronder ‘Shir HaYonah’ [Het lied van de duif] gezongen door Natanela. Caspi was een echte sabra.

In de kibboets Hanita zag Matti Caspi zag 30 november 1949 het levenslicht. Hij was van Roemeens- 
Bessarabische afkomst en werd nog geen anderhalf jaar geboren na het stichten van de Staat Israël. Als kind ontwikkelde hij interesse in muziek nadat hij artiest. Shmuel Gogol op de mondharmonica had horen spelen. Hij smeekte zijn ouders om pianolessen, die door de kibboets moesten worden goedgekeurd. 

Conservatorium

In het dorp mocht Caspi zich, naast de gebruikelijke taken, zich op muziek richten. Dat betaalde zich uit: op zestienjarige leeftijd volgde zijn eerste publieke optreden. Dat was op radiozender Kol Yisrael, het eerste publieke radiostation van het land. Hij trad op in Teshu’ot Rishonot, een talentenjacht voor tieners. Het jaar daarop nam hij een lied op: ‘Leiẓan Kippurim’. Hij studeerde piano aan het conservatorium in Nahariya.

Trio

Toen Caspi de leeftijd van achttien bereikte, moest hij net als alle andere Israëlische jongemannen in dienst. Tijdens zijn verplichte diensttijd bij de Israëlische krijgsmacht (IDF) speelde hij in de band van het Zuidelijk Commando. Hij vormde een trio met zijn twee vrienden Gadi Oron en Ya’akov Noy, genaamd The Three Fatsoes. Met dit trio scoorde Caspi zijn eerste grote hit: “Ani Met’ [Ik ga dood, red.].

Jom Kipoer-oorlog

Na Caspi’s militaire dienst kreeg het trio de naam They Don’t Care. Tijdens de Jom Kipoer-oorlog van 1973 toerde hij langs legerbases met de Canadees-Joodse zanger Leonard Cohen, die later zijn nummer ‘Lover Lover Lover’ uit 1974 met Caspi arrangeerde. In de jaren zeventig werkte de Israëlische zanger ook nauw samen met Ehud Manor, een andere Israëlische songwriter.

Songfestival

In 1976 reisde Caspi mee naar Nederland met de Israëlische delegatie voor het Eurovisie Songfestival. Hij was de bedenker van het nummer Emor Shalom, waarmee Israël meedeed aan het liedjesfestijn. In Den Haag fungeerde hij als dirigent en leidde hij het Metropole Orkest van Nederland tijdens het optreden van zijn land voor de groep Chocolate, Menta, Mastik, waarvoor hij ook het arrangement verzorgde.

Jaren zeventig

In deze jaren componeerde en arrangeerde Caspi vooral met Ehud Manor. Samen brachten ze enkele van zijn populairste nummers uit: ‘Lo Yadati SheTelchi Mimeni’ (‘Ik wist niet dat je me zou verlaten, red], ‘Brit Olam’ [‘Verbond van liefde’, red] en ‘Shir HaYonah’ [Het lied van de duif, red]. Voor veel Israëli’s doen juist deze liederen denken aan de jaren zeventig, een tijd waarin hun land in een totaal andere fase dan nu verkeerde.

Duizend nummers

In de decennia daarna bracht Caspi tientallen platen en songs uit, en werkte hij samen met de bekendste Israëlische artiesten van die tijd: Shlomo Gronich, Ehud Manor, Yehudit Ravitz en Shalom Hanoch, om er maar een paar te noemen. Ook kwam hij met regelmaat op televisie, waardoor hij een vast gezicht in de Israëlische huiskamers werd. Caspi bracht bijna duizend nummers uit.

Laatste jaren

Caspi schreef teksten voor andere Israëlische artiesten en werkte in sommige gevallen zelfs als producer, zoals voor Riki Gal in 1996, waarbij hij zowel de liedjes schreef als haar album Ohevet otcha yoter [Ik hou meer van jou, red.] produceerde. Zijn laatste eigen album, Like in a Dance, verscheen in 2017. Daarna maakte hij geen albums meer, maar wel trad hij nog op en was hij nog actief in de Israëlische populaire muziek.

Privéleven

In zijn leven had Caspi twee lange relaties. In 1972 ontmoette hij actrice Doreen Lubetzky. Ze trouwden drie jaar later en kregen twee kinderen: Brit (1981) en Bar (1985). Begin jaren negentig scheidde hij van zijn vrouw en ontmoette hij Raquel Wenger. Het paar emigreerde naar Canada en trouwde in 1994 in Californië. Ze kregen twee kinderen, Suyan (1992) en Sean (1995). 

Rechtbank

Ook dit volgende huwelijk liep niet goed af. Caspi mocht midden jaren negentig scheiden van de rabbinale rechtbank in Beverly Hills, terwijl de rechtszaak op dat moment nog in behandeling was in Israël. In 1997 keerde hij terug en trad hij op tijdens verschillende concerten, waaronder het Arad Festival. Het zou duren tot 2002 voordat er duidelijkheid zou komen over zijn huwelijkse situatie.

Celstraf

Indertijd oordeelde een rechtbank in Tel Aviv dat Caspi wettelijk nog steeds getrouwd was met Doreen Lubetzky, waardoor schuldig werd bevonden van bigamie. De rechter legde hem een ​​voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden en een kleine boete op. Een hoger beroep bij de districtsrechtbank werd afgewezen en in 2004 werd het oorspronkelijke vonnis bekrachtigd.

Kanker

Ondanks de privé-beslommeringen bleef Caspi in Israël en daarbuiten geliefd. Hij ging weer optreden en werd vaak op handen gedragen. In mei 2025 onthulde Caspi echter dat hij aan kanker leed. Hij annuleerde vervolgens al zijn concerten en in juli begin hij een inzamelingsactie om de medische kosten te kunnen betalen. Hoewel in behandeling verloor de zanger het gevecht: op 8 februari stierf hij 76-jarige leeftijd aan kanker in het Ichilov-ziekenhuis in Tel Aviv.