Diplomatieke rel België-VS om besnijdenis escaleert

De diplomatieke rel tussen België en de Verenigde Staten over de brit mila is ontaard in een regelrechte ruzie. De Amerikaanse ambassadeur Bill White stuurde eerder Trumpiaanse tweets tegen Belgische politici de wereld in met de Joodse besnijdenis als aanleiding. Nadat hij door de regering op het matje was geroepen, ontspoorde de rel. White eist nu een inreisverbod tegen Vooruit-leider Conner Rousseau. Premier Bart De Wever is op skivakantie.

De ambassadeur tweette eerder deze week over vermeend antisemitisme van België wegens een strafrechtelijk onderzoek dat loopt tegen drie moheels. Dat zijn Joodse mannen die de brit mila – de jongensbesnijdenis – mogen verrichten. Het gaat om een duizenden jaren oude traditie. White wil dat België dit onderzoek stopt, maar in dat land geldt de scheiding der machten. Ook beledigde hij minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) van Volksgezondheid.

Rousseau

Op X.com beschreef White de minister als ‘erg onbeleefd’, omdat die hem bij een eerdere ontmoeting niet de hand zou hebben willen schudden. Vandenbroucke reageerde niet, maar diens partijvoorzitter Rousseau wel met: ‘België is een rechtsstaat die haar burgers beschermt tegen elke vorm van willekeur of intimidatie. Hier laten we het gerecht zijn werk doen en staat niemand boven de wet, ook een Amerikaanse ambassadeur niet’.

Op het matje

Op dinsdag werd White ontboden door minister Maxime Prévot (Les Engagés) van Buitenlandse Zaken om tekst en uitleg te geven. Nadien leek de lucht even geklaard, maar vervolgens ging het gevecht door na een optreden van de Amerikaan in Terzake. “De moheels doen dit al duizenden jaren. Er is nog nooit een proces tegen hen geweest. Als deze procedure illegaal zou worden, dan is dit het enige land in Europa dat dat doet.”

De wet kennen

White ontkende dat hij de Belgische regering heeft gevraagd om in te grijpen in het justitieel onderzoek. Terzake legde hem zijn tweet voor, maar volgens de Amerikaan bedoelde hij dat niet. “Ik ken de wet goed. Je kan een politicus niet vragen in te grijpen in een justitieel onderzoek, maar je kan wel publiekelijk vragen om een onderzoek te staken.” Hij bleef voet bij stuk houden.

Geen diplomaat

Met zijn mediaoptreden maakte White geen beste beurt, zowel aan Vlaamse als Franstalige kant, mogelijk door zijn eigen uitleg over zijn optreden. Alom wordt gevonden dat hij eerder zijn boekje te buiten is gegaan en dat hij bij Terzake geen zelfinzicht toonde. Analisten zoals politiek journalist Ivan De Vadder benadrukken dat White geen carrierediplomaat is en dat zijn benoeming een politieke verdienste van president Donald Trump is.

Persona non grata

Niettemin maakte het optreden van White wat los. Zo mengde CD&V-leider Sammy Mahdi zich in het debat met een bericht op X.com waarin hij zegt dat ‘het goed is de ambassadeur op zijn plaats te zetten’. Ook zegt hij dat België ‘moet stoppen om te denken dat Amerika onze vriend is’. Inmiddels gaan in België stemmen op om White tot persona non grata te verklaren, waardoor hij het land moet verlaten.

Freilich

Dan is er nog er het Joodse Kamerlid Michaël Freilich. Hij wordt ervan beschuldigd White te hebben beïnvloed over de justitiële zaak tegen de drie moheels. Hij zit er namens de N-VA, de regeringspartij van premier Bart De Wever. Toen hij eerder in Amerika op bezoek was, zou Freilich naar eigen zeggen over de kwestie hebben gesproken in Washington DC. Maar hij zou White nooit hebben ontmoet.

De Wever op ski’s

In België staat Freilich bekend als pleitbezorger voor de Joodse gemeenschap in Antwerpen. Hij ontkent echter te hebben gelobbyd bij de Amerikaanse regering om druk te zetten op België. Ook N-VA-voorzitter Valerie Van Peel ontkent ieder verband met de uithalen van White op X.com en de turbulentie die daarna ontstond. Premier Bart De Wever is op skivakantie en bemoeit zich nog niet met de kwestie.

Duidelijkheid

CD&V-voorman Mahdi is niet overtuigd. Hij schrijft: ‘In het Joodse tijdsschrift Der Yid lezen we hoe Freilich zichzelf op de borst klopt omdat hij aan het lobbyen is geweest. Dan vraag ik me af: waar zijn we mee bezig?’ Mahdi stelt dat Freilich via de VS om zijn zin te krijgen, omdat dat in het parlement niet lukt. Hij wil daarom duidelijkheid over de rol van het Kamerlid, zo schreef hij woensdagochtend.

Hitler en Trump

Wie dacht dat de storm was gaan liggen, had het bij het verkeerde eind, want op woensdagmiddag haalde White opnieuw uit. Dit keer eiste hij dat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau tot de orde zou worden geroepen door de regering in Brussel, omdat die eerder Donald Trump met Adolf Hitler heeft vergeleken. Het gaat om een Instagram-filpje over ICE in de VS, waar Rousseau een Godwin maakte over de situatie aldaar.

Brief

In zijn gesprek op het ministerie van Buitenlandse Zaken overhandigde White de Belgen een brief waarin de Amerikaanse regering vraagt om Rousseau aan te pakken. Het schrijven kwam in handen van Belga en de krant De Morgen publiceerde er woensdag over. White vindt de uitlatingen van Rousseau ‘totaal onredelijk en onaanvaardbaar’.

Inreisverbod

‘De Verenigde Staten roepen de Belgische regering op om de uitspraken van de heer Rousseau onmiddellijk te veroordelen’, staat te lezen in de bief. Ook wil White dat de sociaaldemocraat zijn filmpje van Instagram haalt. Als dat niet verdwijnt, dan kan Rousseau een inreisverbod in de VS krijgen. De Belg is niet onder de indruk en zegt dat hij zich niet de mond zal laten snoeren.

Niet geliefd

Rousseau tegen de VRT: “Ik heb dat vijf weken geleden op sociale media gepost en gisteren blijkt dat plots een probleem. Ik vermoed dat zijn tussenkomst in de rechtsgang met de besnijdenis niet is gelopen zoals hij zou willen en dat hij nu een beetje wild om zich heen slaat en schuldigen zoekt.” Momenteel zijn president Trump en de VS in België bijzonder ongeliefd, net als in andere Europese landen.

Respect

“Ik kan alleen maar zeggen dat wij in België het recht hebben, en ik vind ook politiek de plicht hebben, om onze bezorgdheden te uiten over wat er in Amerika gebeurt,” aldus Rousseau. “Ik heb respect voor de mening van de ambassadeur, maar ik vraag ook respect voor onze mening en die van heel veel Belgen.” De regering heeft White duidelijk gemaakt dat Rousseau als partijvoorzitter en Kamerlid de vrijheid van meningsuiting heeft.

Overleg of stoken?

Sammy Mahdi eist overleg tussen de regeringspartijen over de rol van Freilich en een mogelijk verband met de acties van de Amerikaanse ambassadeur. De oppositie en regeringspartij CD&V denken dat er sprake is van een verband. Ook zeggen analisten dat Mahdi wil stoken bij zijn grootste regeringspartner, de N-VA, door politieke zichtbaarheid en profilering.

Bouchez

Op woensdagavond mengde leider Georges-Louis Bouchez van de Franstalige liberale MR zich in de strijd. Hij zei niets over de ruzie met en rond White, maar trok het breder naar antisemitisme in het algemeen. ‘Het is fout om de belangrijke problematiek van het antisemitisme te ontkennen’, schrijft hij op X. Dat België geen antisemitisme-coördinator heeft, is volgens hem geen toeval. ‘Omdat sommigen dat tegenhouden’.

Standpunt

Bouchez: ‘Een bevriend land en zijn regering uitschelden, zal niet volstaan om onze eigen fouten te verbergen’, daarmee doelend op het optreden van andere politici tegenover de VS. De Franstalige zegt niets over het verzoek van zijn Vlaams-christendemocratische regeringspartner Mahdi om tot regeringsoverleg te komen over Freilich en de kwestie White. Ministr Prévot reageert: het is niet waar dat er geen antisemitisme-coördinator is.

Analyse

Het optreden van de Amerikaanse ambassadeur in België is ongelukkig en ondiplomatiek. Dat de Belgen dat hoog opnemen, heeft daar mee te maken, maar ook met de impopulariteit onder de bevolking van de VS en Trump. En al sinds het aantreden van de president maken met name de Vlaamse media overuren om alles wat er in de VS mis is in kaart te brengen. Daarbij maakt het niet echt uit waarover het gaat.

Nu vuren Vlaamse politici als Mahdi en Rousseau hun pijlen af op White. Dar gebeurt voor binnenlandse politieke consumptie. Het ongelukkige optreden van de Amerikaan komt in die zin goed uit als aanleiding. ‘Bijvangst’ is Freilich, die niet geliefd is bij linkse partijen. Als later toch blijkt dat de Joodse Antwerpenaar in DC was om te pleiten voor de drie moheels, dan zijn zijn politieke dagen geteld.

Ook kan er extra spanning ontstaan in de regering, een coalitie van Vlaams-nationalisten, Franstalige liberalen, Vlaamse sociaaldemocraten en Franstalige en Vlaamse christendemocraten. Dit is geen vriendenclub: zo waren er al spanningen over Israël en lukte het lang niet om de begroting rond te krijgen. Volgende week komt er waarschijnlijk overleg over de kwestie White-Freilich.

Intussen blijft premier De Wever op zijn vakantieadres. Wie weet waait de zaak nog wel over.