Eisenkot mag nieuwe regering Israël vormen

De Israëlische president Yitzhak Herzog heeft Yashar-leider Gadi Eisenkort opdracht gegeven om een nieuwe regering te vormen. Hij krijgt het voortouw in de formatie omdat zijn partij de meeste andere partijen achter zich kan weten te scharen in een nieuwe coalitie. De religieuze partijen gaven in de afgelopen dagen de doorslag. Zij overwegen te vertrekken uit het blok van demissionair premier Benjamin Netanyahu.

Eisenkot heeft een blok gevormd met partijen die tegen Netanyahu zijn en ging met hen de verkiezingen in. Hij wist echter niet tot een meerderheid van minstens 61 van de 120 zetels in de Knesset, het Israëlische parlement, te komen. Daarom moet hij op zoek naar andere partners die willen instappen. Dit kunnen de religieuze partijen, Arabische partijen maar zelfs ook Netanyahu’s Likud-partij zijn.

Voortouw

Op zondag om vijf uur ‘s middags zal Eisenkot zijn opdracht krijgen. Daarmee wordt zittend premier Netanyahu in deze ronde gepasseerd. Zijn partij werd weliswaar de grootste van Israël, maar ook hij kon met zijn blok geen absolute meerderheid in de Knesset voor elkaar krijgen. Omdat er meer partijen zijn die open staan voor Eisenkot en minder voor Netanyahu, mag die eerste nu het voortouw nemen.

Stabiel

De vraag is of Eisenkot het voor elkaar krijgt een meerderheid achter zich te scharen die stabiel is. Er zijn verschillende formules mogelijk. Hij kan met zijn Veranderingsblok een minderheidsregering nodig die tot een akkoord komt met bijvoorbeeld Arabische of religieuze partijen voor parlementaire steun. Deze partijen zullen daarvoor wel een prijs vragen en kunnen de regering ook makkelijker laten vallen omdat ze er niet in zitten.

Netanyahu?

Een andere optie is een meerderheidscoalitie met bijvoorbeeld Arabische partijen of religieuze partijen erin. In dat geval worden er ook afspraken gemaakt, maar zullen die partijen ook bewindspersonen leveren en volledig in een kabinet meedraaien. De derde optie is een regering van nationale eenheid met de Likud van Netanyahu erin. In dat geval is het de vraag welke rol die laatste krijgt toebedeeld.

Deadlines

In tegenstelling tot die in Nederland en België werkt de Israëlische formatie met vaste periodes en harde deadlines. Eisenkot heeft vanaf zondag 28 dagen de tijd om een ​​regering te vormen, waarbij president Herzog bevoegd is hem indien nodig een verlenging van maximaal veertien dagen te geven. Als hij daarin niet slaagt, krijgt Netanyahu mogelijk de kans om het voortouw te nemen.

Gesprekken

Herzog zei zaterdagavond dat hij Eisenkot en Netanyahu eerder op de avond had geïnformeerd over zijn besluit. Hij nam het na overleg op woensdag en donderdag met alle Knesset-partijen en verdere gesprekken in het weekend met vertegenwoordigers uit het hele politieke spectrum, waaronder de twee rivalen zelf. Een meerderheid van de partijen – bij elkaar 67 zetels – raadde Eisenkot bij Herzog aan boven Netanyahu.

Waardig

Op X schreef Eisenkot dat ‘nu de tijd gekomen is voor de vorming van een nationale noodregering’. Hij voegde eraan toe: ‘Ik zal er alles aan doen om ons waardig te maken’. Lastig wordt het wel, want hardliners in zijn blok willen niets weten van samenwerking met de Arabische partijen. Anderen in het blok hebben hard campagne gevoerd tegen Likud en de ultra-orthodoxe partijen. Zij kunnen bij samenwerking hun geloofwaardigheid verliezen.

Vaarwel zeggen

Wat Eisenkot betreft is er dus geen rol weggelegd voor Netanyahu in een toekomstige regering, zelfs als de Likud zich erbij aansluit. Het zal dus aan de partij zijn om ervoor te kiezen of het zijn leider vaarwel zegt in het kader van het landsbelang. Netanyahu pleit op zijn beurt voor een regering van nationale eenheid met alle partijen uit zijn blok erin, inclusief de extreem-rechtse partijen. Dat zal Eisenkot niet accepteren.