Els Denneboom-Frank (93), Enschedese zakenvrouw, overleden

In haar woonplaats Boekelo is Els Denneboom-Frank vorige week onverwachts op 93-jarige leeftijd overleden. De zakenvrouw van Joodse komaf was jarenlang een bekend gezicht in Enschede en Twente. In 1992 werd de overlevende van de Sjoa uitgeroepen tot Nederlands Zakenvrouw van het Jaar en tot aan haar dood stond ze nog middenin het leven, zo meldt Tubantia. In haar woonplaats vervulde ze nog een aantal bestuursfuncties. Denneboom-Frank was al jaren niet meer met het Joodse geloof bezig, zo vertelde ze eerder aan de krant. “Als God bestaat, waarom heeft Hij dan laten gebeuren wat er met de Joden is gebeurd?”

Duitsland
Denneboom-Frank werd in 1928 geboren in een Joods gezin Goldenstedt bij het Duitse Oldenburg. Nadat de nazi’s aan de macht waren gekomen, een dictatuur vestigden en anti-Joodse wetten invoerden, vluchtte ze naar Nederland, waar het gezin zich veilig kon wanen. “Ik ben opgegroeid in nazi-Duitsland, maar bij ons thuis heersten de waarden van de Weimarrepubliek. Alle opvattingen werden gedoogd. Mijn grootvader was Joods, maar hij vocht gewoon mee met het Duitse leger in de Eerste Wereldoorlog. De scheidslijnen kwamen pas later. Communisten en nazi’s begonnen elkaar uit te schelden en te vermoorden. Belediging werd de norm. Daaraan is de democratie ten onder gegaan.”

Korenveld
In de jaren dertig kwam het gezin in Twente terecht, waar een tante in Denekamp woonde. Haar Joodse vader vond er opnieuw werk als veehandelaar, een beroep dat ook in Nederland door Joden op het platteland werd uitgeoefend. Na de Duitse inval van mei 1940 kon haar vader zich nog redden omdat hij met een Duits-Lutherse vrouw was getrouwd. In 1944 werd hij echter opgepakt, maar gelukkig werd hij een paar dagen later door het verzet bevrijd. Denneboom-Frank tegen Tubantia: “Vanaf die tijd heeft hij ondergedoken gezeten in het korenveld bij ons huis. We brachten hem ’s nachts eten. Van zijn familie hebben alleen hij en zijn zus het overleefd. De rest, vijf mannen en vrouwen, zijn vermoord. Twee van hen werden overgoten met benzine en in brand gestoken. Dat litteken is nooit verdwenen.”

Zakenvrouw
Na de bevrijding pakte Els de draad op. Ze huwde Karl Denneboom, die later mede-oprichter en voorzitter van de Military van Boekelo zou worden. Hij was Joods en zij koos in die jaren mede daarom ook voor het Jodendom. Met haar man stichtte ze De Papiercentrale Twente, een goed lopend bedrijf, en later richtten ze samen de machinefabriek BOA, die bekend werd met het bouwen van balenpersen en transportbanden. Jarenlang werkten ze samen in hun bedrijven totdat Karl Denneboom in 1984 plots overleed. Els besloot om de zaken zelf over te nemen en voort te zetten. In 1992 leverde het haar de titel Zakenvrouw van het Jaar op en mocht ze zich scharen onder bekende namen zoals uitzendmagnaat Sylvia Toth en lingeriekoningin Marlies Dekkers.

Niet huilen
“Na de dood van Karl heb ik nooit gehuild,” zei ze in 2019 in een interview met de krant. “Tegen de mensen op het bedrijf heb ik gezegd: Ik zal voor jullie zorgen, maar jullie moeten ook voor mij zorgen. Samen met hen, mijn kinderen en familie heb ik de kracht gevonden om door te gaan met leven. Ik kan wel zweverig doen, maar daar is God niet aan te pas gekomen.” Met de jaren verloor ze haar geloof, onder meer omdat God volgens haar de Sjoa niet voorkomen had. De synagoge van Enschede, die praktisch gezien even oud was als zijzelf, bleef desondanks haar sociale thuis. Tot op hoge leeftijd bleef Denneboom-Frank actief in het maatschappelijk middenveld, met name in Twente. Ze overleed vorige week onverwachts en is zondag op de Joodse begraafplaats van Enschede begraven, naast haar echtgenoot.

Lees ook:
Joods Enschede: ontdekkingen dichtbij huis – reisverhaal ‘De Joodse Horizon’
‘Het station van Enschede toont goed de ligging van de stad aan, pal op de grens met Duitsland. In het verleden was het een kopstation, maar sinds 2001 is het weer een parallelstation en kun je doorreizen naar Gronau en Münster. Ik ken Enschede goed. Ik ben weliswaar opgegroeid in Losser, maar in Enschede ging ik naar het Jacobus College en hockeyen deed ik bij DKS – De Kromme Stok...’