Eva Schloss-Geiringer (96) overleden – in memoriam

Ze stond bekend als ‘de stiefdochter van Otto Frank’ en had met Anne Frank gespeeld: Eva Schloss-Geiringer. Op zaterdag overleed ze op 96-jarige leeftijd in haar woonplaats Londen. Dat meldt de Anne Frank Stichting op haar website. ‘Net als Anne moest Eva met haar familie voor de nazi’s onderduiken en werd zij na twee jaar onderduik opgespoord, gearresteerd en gedeporteerd. Eva overleefde Auschwitz’, aldus de Stichting.

Eva Geiringer werd op 11 mei 1929 in Wenen geboren in een Joods gezin. Na de Anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland werd het te gevaarlijk voor haar familie. Met haar ouders en broer vluchtte ze naar Nederland, waar ze in februari 1940 aan het Merwedeplein in Amsterdam kwam wonen. Daar leerde Eva leeftijdgenootje Anne kennen. Samen met andere Joodse en niet-Joodse buurtkinderen speelden zij op het plein.

Onderduik

Nadat Geiringer’s broer Heinz een oproep had ontvangen om in Duitsland te gaan werken, besloot het gezin onder te duiken. Dat was in 1942. Er volgden twee onderduikjaren op verschillende onderduikadressen. Uiteindelijk werd de familie ontdekt. Dat gebeurde door toedoen van een Nederlandse verpleegster die met de nazi’s collaboreerde.

Berooid

Op 11 mei 1944, op Eva Geiringer’s vijftiende verjaardag, volgde deportatie naar vernietigingskamp Auschwitz. Barre, bittere maanden volgden. In tegenstelling tot Eva en haar moeder overleefden haar broer Heinz en vader Erich de nazi-verschrikkingen niet. Na de oorlog kwamen moeder en dochter berooid terug in Nederland, waar ze een nieuw leven moesten opbouwen.

Leica

Tijdens de terugreis naar Nederland ontmoetten moeder en dochter Otto Frank, die Auschwitz eveneens had overleefd. Frank sprak Eva moed in en gaf haar een doel in haar leven: fotografie. Met zijn Leica-fototoestel vertrok ze naar Londen om fotografie te studeren. In Engeland ontmoette ze Zvi Schloss met wie ze in 1952 trouwde. Frank trouwde in 1953 met Eva’s moeder en verhuisde met haar naar Bazel.

Vertellen

Ongeveer veertig jaar na de oorlog begon Schloss-Geiringer te vertellen over wat haar in de Sjoa overkomen was. Ze deelde haar verhaal op scholen, universiteiten en in gevangenissen in Groot-Brittannië en daarbuiten, en deed dat volgens de Anne Frank Stichting ‘op openhartige en onverschrokken wijze’. Vaak werkte ze samen met de Anne Frank Trust UK in Londen, haar woonplaats.

Levensverhaal

Schloss-Geiringer nam in 1996 deel aan het Visual History Archive-project van de USC Shoah Foundation Institute om haar memoires over de gebeurtenissen tijdens de Holocaust voor educatieve doeleinden vast te leggen. Ook voor de Anne Frank Stichting legde ze haar levensverhaal vast. Ook schreef ze haar levensverhaal op in het boek Eva’s Story: A Survivor’s Tale.

Boeken, films

Later volgden meer werken. In het boek en de documentaire Eva’s Promise vertelde ze over de belofte die zij aan haar broer en vader tijdens de treinreis naar Auschwitz deed: het terughalen van hun schilderijen en gedichten die zij onder de zoldervloer van hun onderduikadres verstopt hadden. Ze kwam haar belofte na en schonk later dertig schilderijen, gemaakt door haar broer Heinz, aan het Verzetsmuseum in Amsterdam.

Beroep

‘Eva Schloss-Geiringer heeft veel betekend voor de Anne Frank Stichting, wij konden altijd een beroep op haar doen’, schrijft de Stichting op de site. ‘In 2017 kwam de 88-jarige Eva op ons verzoek naar Amsterdam ter gelegenheid van de 88ste geboortedag van Anne Frank’. Samen met medewerkers en vrijwilligers trok de hoogbejaarde Sjoa-overlevende naar de Amsterdamse Rivierenbuurt.

Terug op plein

In het voormalige woonhuis van Frank aan het Merwedeplein 37-2, tegenover haar eigen voormalige woonhuis op nummer 46, deelde Schloss-Geiringer haar levensverhaal met dertien scholieren van dertien jaar oud van het Amsterdams Lyceum. Dat was dezelfde middelbare school waar zij als meisje op had gezeten, evenals haar broer Heinz. Op verzoek van een leerling liet zij het getatoeëerde nummer op haar arm zien. Het werd even stil.

Drinkspel

Ook sprak Schloss-Geiringer op een school in Californië waar scholieren eerder de nazigroet brachten en dronken uit bekers die in de vorm van een swastika op tafel waren gezet. De toen 89-jarige vertelde hen over wat zij had meegemaakt in Auschwitz. De scholieren boden haar in het emotionele gesprek hun excuses aan. “Ik denk dat ze een levensles hebben geleerd,” zei Schloss-Geiringer na afloop.