De absolute waarheid – column Femmetje de Wind

Liever de werkelijkheid opofferen, dan hun ideologie verlaten. Dat is wat vele mensen die willen ‘deugen’ en aan de goede kant van de geschiedenis willen staan op de been houdt. Het bevestigen van de eigen identiteit en het promoten van het eigen imago is voor hen vaak belangrijker dan het werkelijk willen oplossen van het conflict tussen Israël en de Palestijnen, aldus Femmetje de Wind.

Ineens komt het deze week allemaal akelig dichtbij: een literair agent die laat weten dat Joodse verhalen nu lastig verkoopbaar zijn in de VS, een oud-collega -met wie ik altijd prettig samenwerkte- die onder mijn column ‘vraagt’ wat ik van de wandaden van Netanyahu vind (alsof ik eerst schuld moet bekennen voordat ik iets positiefs mag schrijven over Israël) en collega advocaten die eisen dat Gaza op de agenda komt van een beroepsorganisatie waar iedere advocaat in Nederland verplicht lid van moet zijn. Het activistische net sluit zich.

Opgepompt

Ik koesterde de hoop dat een staakt het vuren en een vredesplan waar de VN zich nota bene achter heeft geschaard, de lucht zou laten ontsnappen uit hen die zich de afgelopen twee jaar hebben opgepompt met het morele gelijk. Dat zij nu ook hopen dat er betere tijden aanbreken voor de Palestijnen en Israël. Maar het tegenovergestelde lijkt het geval.

Niet alleen in de advocatuur maar zo’n beetje overal proberen activisten hun anti Israël stempel te – blijven – drukken. Het is kennelijk moeilijk om de strijdbijl te begraven nu die strijdbijl ook zoveel zingeving en richting met zich meebrengt. Op mijn Instagram dook van de week een filmpje op van de socioloog en schrijver Jolande Withuis, ze werd geïnterviewd over de zin van het leven door Coen Verbraak.

Withuis groeide op in een communistisch gezin, afstand doen van ‘het geloof’ betekende ook het loslaten van houvast en zingeving en dat was doodeng. Het morele dwangklimaat van nu herkent ze als een reïncarnatie van haar jeugd: het eigen gelijk is absoluut.

Gevoel

Withuis zegt dat ze vooral last heeft van de intimiderende rechtlijnigheid van ‘woke’: dat dwingende morele kompas dat geen tegenspraak duldt dat precies weet wie de onderdrukker is en wie het slachtoffer, los van de feiten. Wie niet meedoet, deugt niet en wordt gecanceld. Ze benoemt een gevoel dat al maanden met me meereist en dat eindelijk vorm krijgt in haar woorden.

Hetzelfde script

In dat licht zie ik ineens de patronen: mensen die zich laten vastlijmen op de A12, actrices die op de rode loper met kefiyahs paraderen, politici die zich hullen in de kleuren van de watermeloen. Maar ook studenten die onder de vigeur van rechtvaardigheid de universiteit kort en klein slaan en deug-advocaten die hun beroepsorganisatie gijzelen met morele moties.

Steeds hetzelfde script: absolute zekerheid over goed en fout gegoten in morele superioriteit. Twijfel is verdacht, nuance is verraad. Het zijn geen idealisten maar gelovigen in een seculiere religie die hun leven eindelijk zin hebben gegeven.

Goed vs. kwaad

En als je denkt dat je alles gehad hebt, is daar de AVROTROS. Het Eurovisie Songfestival, dat vooral verbindend zou moeten werken, zorgt nu ook al voor verdeeldheid. Voor de communisten nieuwe stijl is het liedjesfestival verworden tot een strijdtoneel van goed versus kwaad. Het volk dat gewoon wil genieten van een avondvullend programma, wordt zonder pardon onder de activistische bus gegooid; dat is slechts ‘collateral damage’ op weg naar de wereldrevolutie.

En ach, misschien is dat ook wel het meest verhelderend aan deze tijd: niemand hoeft nog te doen alsof het om vrede gaat. Het gaat om dat zalige gevoel aan de goede kant van de geschiedenis te staan en dat laat men zich niet afnemen. De vlaggen, de boycots, de hasthags en de kefiyahs zijn niet bedoeld om een conflict op te lossen, maar dienen vooral om de eigen identiteit te bevestigen.

De oude communisten hadden hun partij en het rode boekje. De nieuwe hebben hun timeline en Gaza. Maar het mechanisme is hetzelfde: liever de werkelijkheid opofferen dan de ideologie laten varen.