Formatie Berlijn ondanks waarschuwingen van start

Antisemitisme in de partijgelederen van Die Linke in Berlijn of niet, op maandag is de formatie van een nieuwe stadsregering met deze partij erin van start gegaan. De druk van buitenaf op Die Linke, Bündnis 90/Die Grünen en de SPD is echter groot vanwege het antisemitisme bij de grootste partij en de houding van leider Elif Eralp inzake. Zij gaf aan zelf angst te hebben voor ‘terreurelementen’ in haar partij.

Nadat Die Linke zes weken geleden de deelstaatverkiezingen in Berlijn won – de partij werd met een kwart van de stemmen de grootste – volgde verkennende gesprekken met de Groenen en de sociaaldemocratische SPD. Die gesprekken stonden onder druk vanwege antisemitische incidenten bij Die Linke in de campagne en vermeende banden met een van de Berlijnse clans [misdaadfamilies, red.]

Zo bleek dat een Bondsdaglid van Die Linke had geappt met een clanhoofd en dat Ibrahim Ibrahim, een fondsenwerver voor het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), op partijbijeenkomsten rondloopt. Ook is er openlijk antisemitisme bij de deelafdeling Neukölln en zijn twee prominente leden op Jodenhaat betrapt. Zij worden nog onderzocht.

Angst

Lijsttrekker Elif Eralp hoopt burgemeester van Berlijn te worden, maar heeft in ogen van critici tot nu toe veel te weinig gedaan om het antisemitisme in haar partij te bestrijden. Der Spiegel berichtte eind vorige week dat zij angst heeft voor Hamas-elementen binnen de gelederen. Dat blijkt uit een intern document dat in handen is van het magazine en dat mogelijk per abuis naar de redactie is gestuurd.

De fout werd gemaakt na een controle op inhoudelijke onjuistheden na een interview. Het document stelt dat Eralp vreest voor de veiligheid van haar familie als ze de terreur-elementen in Berlijn aanpakt. Het document gaat ook in op Eralps standpunt in de kwestie ‘antisemitisme binnen Die Linke’ en stelt dat ze zich niet volledig bewust was van de omvang van het probleem. 

Martelaar

Der Spiegel schrijft: ‘Ze wist natuurlijk dat veel van haar partijgenoten, vooral in de deelafdeling Neukölln, zeer betrokken waren bij de Palestijnse kwestie, maar ze had er niet aan gedacht dat er tijdens individuele evenementen in de verkiezingscampagne overtredingen zouden kunnen plaatsvinden’.

Der Spiegel stelde een vervolgvraag: “Bedoelt u de terroristensympathisant Ibrahim Ibrahim, die de hoofdplanner van de Hamas-aanslag op Israël op 7 oktober 2023 een ‘martelaar’ noemde en aanwezig was op het verkiezingsfeest in Neukölln?” Volgens het bericht antwoordde Eralp: “Ja.” In de geautoriseerde versie, aldus Der Spiegel, zijn deze vraag en het antwoord verwijderd.

Chantabel

De woordvoerder van Eralp liet later per mail weten dat de politica al maanden dagelijks wordt blootgesteld aan beledigingen, bedreigingen en vijandigheid, aldus het tijdschrift. Het PFLP wordt door de EU en de VS als terroristische organisatie beschouwd. Dat Eralp angst heeft en bedreigd zou worden, maakt haar volgens analisten kwetsbaar en voor intimidatie en chantage vatbaar.

Hoewel Die Linkse, Groenen en SPD maandag beginnen met onderhandelen – twee weken geleden bereikten ze een basisakkoord – blijft de druk op de drie partijen groot. Die komt vooral van buitenaf: kopstukken van de Groenen, SPD en CDU/CSU spreken hun zorgen uit en roepen de Berlijnse Groenen en SPD op om niet met de Berlijnse Linke in zee te gaan.

SPD’ers tegen

In een open brief spreken oud-zorgminister Karl Lauterbach, ex-vicekanselier Sigmar Gabriel en voormalig Berlijns burgemeester Franziska Giffey zich samen met honderden andere sociaaldemocraten it tegen een rood-groen-rode coalitie. Dat doen deze SPD’ers voornamelijk omwille van de manier waarop Die Linke omgaat met antisemitisme.

Op 8 oktober ondertekenden de drie partijen in Berlijn een overeenkomst tegen antisemitisme, maar die bleek enkele dagen later volgens de briefschrijvers ‘waardeloos’ vanwege de toetreding Vanessa Emde tot het Berlijnse deelstaatparlement. Het lid van Die Linke heeft anti-Joodse uitspraken gedaan maar werd toch toegelaten tot de fractie, waarmee haar schending van de overeenkomst ongestraft bleef.

Beieren dreigt

Ook vanuit christendemocratische hoek klinkt kritiek. Zo heeft minister-president Markus Söder (CSU) van Beieren aangegeven geen geld meer te willen geven aan de deelstaat Berlijn als de beoogde stadsregering er komt. In Duitsland betalen rijkere deelstaten uit solidariteit aan de armere deelstaten, maar dat komt op de helling te staan als het aan Söder ligt, zeker wanneer er antisemitisme en omgang met criminelen in het spel is.

AKK

Ex-partijvoorzitter en oud-defensieminister Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU) alias AKK, heeft eveneens van zich laten horen. Zij waarschuwt voor de mogelijke coalitie met Die Linke in Berlijn, maar ook voor de coalitie die de rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) in Sachsen-Anhalt aan het bouwen is. “Deze regeringen zouden het leven van veel mensen drastisch veranderen,” zegt AKK.

“Voor Joden rijst de vraag of ze hier nog wel veilig kunnen wonen, of Duitsland wel echt hun thuis is,” aldus AKK. Ambtenaren kunnen er niet langer zeker van zijn dat ze steun van hun werkgever hebben tijdens operaties tegen radicale groeperingen. “Informanten van de Bundesverfassungsschutz vrezen voor hun veiligheid. Ambtenaren die de Grondwet hebben gezworen te handhaven, kunnen in een diepgaand loyaliteitsconflict terechtkomen.”

Onteigenen

In Berlijn heerst met name bij ondernemers, de politie en rechtse kiezers onrust over de beoogde rood-groen-rode coalitie. Zo wil Die Linke de politie afbouwen, waardoor amokmakers en de georganiseerde misdaad vrij spel kunnen krijgen, en wil de partij grote verhuurbedrijven onteigenen. De Groenen en SPD in Berlijn zijn bereid om serieus over beide voornemens van de grootste partij te praten.

Bestuurspartij?

Die Linke hebben bestuurservaring in andere deelstaten, onder meer in Bremen, Mecklenburg-Vorpommern en Thüringen. In dit laatste bondsland toonde minister-president Bodo Ramelow zich een bekwaam bestuurder. Maar de situatie in Berlijn is nu anders vanwege de omstreden netwerken die de Berlijnse afdeling heeft opgebouwd met islamisten, terreuraanhangers en criminelen.

De rood-groen-rode combinatie heeft een ruime meerderheid in het deelstaatparlement van Berlijn, maar is niet de enige die over een meerderheid beschikt. Het is ook mogelijk om een coalitie te vormen van CDU, Groenen en SPD, alias Kenia. In dat geval kan Die Linke worden omzeild. Het ziet er echter niet naar uit dat de Groenen en SPD in Berlijn van plan zijn om die weg te bewandelen.