Tomaatrood boekje helpt ongebonden Joden op weg

De presentatie van het boek Judaism in a book, Joodse traditie binnen handbereik, vond afgelopen zondag plaats in het Joods Museum. Jonet.nl woonde die bij en zag de overhandiging van het boekwerk, dat ervoor moet zorgen dat ongebonden Joden op een laagdrempelige manier kunnen kennismaken met het Jodendom. Rabbijn Joram Rookmaaker is het brein achter het project.

Voor wie de drempel naar de synagoge te hoog is, boeken te zwaar zijn of online zoeken te veel moeite is, is er nu Judaism in a book, een uitgave van de Liberaal Joodse Gemeente (LJG) Amsterdam. Het tomaatrode boekje, compleet met audio-opnames en USB-kabeltje, geeft informatie over de belangrijkste berachot [zegenspreuken, CC] en feestdagen. Ook is er een website die de lezer wegwijs maakt.

Publicaties

Het boek is samengesteld door Joram Rookmaaker, die als rabbijn aan de LJG Amsterdam verbonden is en ook als krijgsmacht-rabbijn werkzaam is. Het is overigens niet de eerste publicatie van Rookmaaker in de categorie makkelijk en toegankelijk. Eerder maakte hij De Brede Hagada (het Pesach-verhaal), Onze verhalen, Tenach verteld voor kinderen en Judaism in a box, de voorloper van Judaism in a book.

In het Joods Museum werd Judaism in a book werd feestelijk ten doop gehouden. Dat gebeurde in aanwezigheid van een groep belangstellenden van onder meer de LJG en Joods Maatschappelijk Werk (JMW). Er waren ook een aantal zogeheten ongebonden Joden die als proefpersonen dienden. Rookmaaker benadrukte het belang van de laagdrempeligheid. “Het is een stap naar een praktisch Joods leven.”

Hij haalde de Koezari van Jehoeda haLevi (twaalfde eeuw) aan die leert dat de berachot ook een voorbereiding zijn op iets waarvan je gaat genieten. “Het is ook een stukje mindfulness.”

Opvolger

Voorloper Judaism in a box werd na de covid-periode op de markt gebracht en bestond uit rituele voorwerpen een serie kaarten, die net als de opvolger een eerste introductie tot het religieuze Jodendom bieden. Opvolger Judaism in a book is voor een deel betaald uit de erfpachtgelden, de compensatie die de gemeente Amsterdam aan de Joodse gemeenschap heeft uitgekeerd voor de in de Tweede Wereldoorlog onterecht betaalde erfpacht.

Het boek bestaat uit veertien hoofdstukken waarmee de beginneling zich redelijk door het religieuze jaar heen zou moeten kunnen slaan. Judaism in a book loodst je moeiteloos door de sjabbat heen. Van het aansteken van de kaarsen tot havdala – de afsluiting van de sjabbat. De berachot zijn in het Hebreeuws opgenomen, maar er is ook een transcriptie voor degenen die het Hebreeuws (nog) niet machtig zijn. De audio-opnames zijn ingezongen door chazzan Gilad Neze, Ellis Vyth en Eva Mogendorff-Hein.

Onderzoek

Dat er genoeg emplooi is voor dergelijke publicaties bleek maar weer eens uit het laatste demografisch onderzoek van vorig jaar van JMW. Die voerde overigens het onderzoek niet zelf uit, dat deed JPR, een onafhankelijke organisatie in het Verenigd Koninkrijk (VK) die onderzoekt hoe Joden vandaag leven in het VK en Europa.

Daar kwam uit dat de zogeheten kernpopulatie in Nederland is rond de 35.000, een getal dat sinds de jaren zestig min of meer stabiel is. Met kernpopulatie wordt bedoeld alle Nederlanders die zich expliciet als Joods identificeren. Dat aantal komt min of meer overeen met degene die volgens de halacha [de Joodse wet, CC] Joods zijn, dat wil zeggen een Joodse moeder hebben of een gi’oer [overgang tot het Jodendom, CC] bij een orthodox-Joodse gemeente hebben gedaan. De kernpopulatie beslaat 0,2% van de totale Nederlandse bevolking.

Wordt de officiële definitie losgelaten, dan ziet het plaatje er heel anders uit, want je hoeft niet Joods te zijn om het Israëlische staatsburgerschap te verkrijgen. Daarvoor is één Joodse grootouder voldoende. Kinderen, kleinkinderen en hun partners kunnen meeliften. Die groep zou bestaan uit 65.000 mensen.

Daar komt nog bij dat de Joodse gemeenschap in Nederland tot de meest seculiere van Europa behoort. Maar twintig procent is lid van een van de Joodse gemeenten. Voor hen valt dus nog heel wat te winnen. Blijft natuurlijk het gegeven dat van die 65.000 mensen het merendeel halachisch niet-Joods is en Joodse gemeenten bij uitstek als ‘gatekeepers’ optreden. Zelfs als je als nieuwsgierig persoon met een Joodse achtergrond de berachot heel goed kent, zal die toch een gi’oer moeten doen.