Geen verschuivingen na Gaza-spoeddebat – analyse

De spoeddebat in de Tweede Kamer, waarvoor de vaste Kamercommissie Buitenlandse Zaken moest terugkeren van reces, is voorbij. In het meer dan vier uur durende debat waren geen doorbraken te bespeuren. Vooral was het een herhaling van standpunten en zetten. Er vielen opnieuw felle woorden, er was geruzie en de partijen hebben hun hakken extra in het zand gezet. Los van publiciteit voor het debat is er niets veranderd.

Het commissiedebat in de Tweede Kamer liet opnieuw de waterscheiding zien tussen de rechtse en behoudende partijen enerzijds en linkse en progressieve partijen anderzijds. De ene groep is meer genegen tegenover Israël en de andere is meer kritisch of tegen het land. De BBB, PVV, VVD, ChristenUnie, SGP en NSC (JA21 was afwezig) zijn meer voor en D66, GroenLinks-PvdA, PvdD, DENK en de PvdD zijn meer tegen. Vliegen afvangen deden ze allemaal.

Meer hulp

Het regende bekende clichés en felle kreten. Van ‘Netanyahu is de nieuwe Adolf Hitler’ en ‘in Gaza vindt genocide plaats’ tot ‘7 oktober wordt vergeten’ en ‘Hamas is een terreurorganisatie’, alles was eerder ook al eens in de Tweede Kamer gezegd. Vrijwel alle partijen waren het erover eens dat er meer voedsel en hulp naar Gaza moet om de bevolking te helpen.

Draai Baudet

De enige partij die anders in het debat leek te staan bleek Forum voor Democratie (FvD) te zijn. Leider Thierry Baudet had geen voordracht met krachttermen, zoals partijen als DENK of de PvdD dat wel deden. Baudet zei Israël ‘niet te kunnen steunen’. Dat is een breuk, want tot op heeft FvD Israël altijd gesteund. Verder was de bijdrage van SGP-Kamerlid Diederik van Dijk opvallend, die iets meer opbouwend kritisch tegenover Israël was (zie onder dit artikel) en niet sprak van ‘een rechtvaardige oorlog’, zoals Kamerlid Kati Piri (GroenLinks-PvdA) hem verweet.

Voorspelbaar

De antwoorden van demissionair minister Caspar Veldkamp (NSC) waren voorspelbaar. De inzet van het kabinet om de oorlog te laten stoppen stond centraal. Veldkamp wil een staakt-het-vuren voor het bevrijden van de gegijzelden en hulp aan de noodlijdende bevolking. “Hamas moet onmiddellijk alle gijzelaars vrijlaten,” zei Veldkamp, die benadrukte tegen Hamas te zijn. “Het mag geen rol spelen in de toekomst van de Gazastrook.”

Stappen genomen

Nederland besloot vorige week twee Israëlische ministers tot persona non grata te verklaren en om de Israëlische ambassadeur op het matje te roepen. Ook steunt Den Haag een poging van de Europese Commissie om Israël tijdelijk uit een innovatieprogramma te stoten. De Israël-kritische partijen vinden dat Nederland niet genoeg doet en de anderen vinden juist dat er teveel wordt gedaan.

Bekende weg

Het kabinetsbeleid zal niet wezenlijk veranderen en ook wil het demissionaire kabinet meer hulp voor Gaza, zo werd duidelijk. De minister stelde geen illusies te hebben over Hamas en met de EU ‘aanvullende sancties’ tegen terreurbeweging te willen. Alleen Hongarije ligt daarin nog dwars, aldus Veldkamp. Verder was de informatie die hij gaf reeds bekend. En Tweede Kamerleden vroegen veelal naar de bekende weg.

Analyse

Nederland kan niet als enige de oorlog in Gaza tussen Israël en Hamas stoppen, laat staan dan het het conflict tussen Israël en de Palestijnen kan oplossen. Veel partijen in de Kamer lijken echter te doen alsof dat wel kan, waardoor burgers op het verkeerde been kunnen worden gezet. Tegelijkertijd is de kans groot dat het geruzie over Israël en Gaza voor meer verdeeldheid onder de Nederlanders zorgt. Ook zien Nederlanders opnieuw ruziënde Haagse politici: geen fraai en aantrekkelijk beeld.

Waarvoor was dit debat dan goed? Met de benen op tafel, misschien. Uiteindelijk heeft het debat niets vooruit geholpen. Het was een herhaling van zetten en standpunten, en zorgde voor nog meer hakken in het zand. Wel was er veel publiciteit voor het debat, dat in de media – die in de zomerstand zitten – vooraf werd aangekondigd als een belangrijk spoeddebat. Partijen die willen scoren op ‘Israël en Gaza’ hebben nu hun publicitaire gram in de zomer gehaald. De nieuwe Tweede Kamerverkiezingen zijn op 29 oktober.

Wie het wil, kan het hele commissiedebat via deze link terugkijken.