‘Heldin voor Britse Joden’ – 100 jaar Elizabeth II

In het Verenigd Koninkrijk wordt dit jaar stilgestaan bij het feit dat wijlen koningin Elizabeth II honderd jaar geleden geboren werd. Velen missen haar, onder wie leden van de Joodse gemeenschap, voor wie ze veel heeft betekend, omdat ze veel respect voor hen toonde. Op dinsdag zou de monarch honderd jaar zijn geworden. Haar opvolger prees haar in een korte toespraak.

De Britse koningin Elizabeth II, die ruim zeventig jaar op de troon zat en in september 2022 overleed, zou op dinsdag 21 april precies honderd jaar oud zijn geworden. Daar staan de Britten bij stil met tentoonstellingen, tv-programma’s en andere aangelegenheden. Ondanks het feit dat ze al bijna vijf jaar dood is, wordt Elizabeth nog steeds door velen gemist, ook in de Joodse gemeenschap.

Religies

De koningin was het hoofd van de Anglicaanse kerk maar was ook ‘de beschermer van het geloof’. Andere religies zagen haar hierdoor eveneens als beschermvrouwe. Interreligieuze relaties waren voor de koningin van groot belang. Zelf bezocht ze kerken, moskeeën, tempels en synagogen. Ook toonde ze extra interesse in de Sjoa en de gevolgen ervan.

Sjoa-overlevenden

Elizabeth heeft veel Holocaust-herdenkingen bijgewoond en met veel Sjoa-overlevenden gesproken. Hoewel ze regelmatig reizen maakte, is ze nooit naar Israël gegaan. Haar oudste zoon Charles en diens oudste zoon William deden het land wel aan. Israël en Groot-Brittannië delen een gezamenlijke geschiedenis, onder meer vanwege de tijd dat de Britten het Mandaatgebied Palestina bestuurden.

Aanhankelijkheid

De Joodse gemeenschap heeft altijd aanhankelijkheid getoond aan de koningin en haar familie. De band is sterk: jaarlijks bezoeken de ‘royals’ Joodse bijeenkomsten in het land. Ook onderhouden ze een goede relatie met de opperrabbijn en de voorzitter van het Joodse Bestuur van Afgevaardigden, de evenknie van het Centraal Joods Overleg (CJO) in Nederland.

Toespraak

Dit jaar wordt uitgebreid stilgestaan bij de honderdste geboortedag van Elizabeth II. Dat gebeurt met tentoonstellingen, zoals een expositie over de kledingstukken van de vorstin, en documentaires op televisie. De 77-jarige koning Charles III hield maandagavond een toespraak waarin hij zijn moeder eerde. De herinnering aan haar vieren wij, aldus de monarch.

Symbool

De Britse koningin Elizabeth II werd geboren op 21 aprl 1926. Ze werd aan het einde van het zogenaamde ‘Driekoningenjaar’ (1936) de troonopvolger, toen haar vader werd gekroond tot George VI. Destijds was de prinses tien jaar oud en veranderde haar leven van zorgeloos naar ernstiger, omdat zij de eerste in de lijn van de troonopvolging was.

Ierland

Na het overlijden van George VI, in 1952, werd Elizabeth op 25-jarige leeftijd koningin. Tegelijkertijd werd ze het hoofd van het Britse Gemenebest, de statenbond die de Britten opbouwden na de dekolonisatie. Gedurende haar koningschap werd ze het symbool van de natie. Ze reisde de wereld rond en werd door miljoenen mensen in het echt gezien. Ook in Ierland: de koningin was het eerste Britse staatshoofd dat de Ierse republiek bezocht.

Premiers

Vijftien premiers dienden onder de koningin, die zich nooit met de politiek bemoeide, maar wel wekelijks audiënties met hen had. Ze nam haar hoofdtaak – de maatschappij verbinden – zeer serieus. Dit kwam tot uiting in goed bekeken kersttoespraken op televisie en andere momenten, zoals het uitreiken van sportprijzen en het uitvaardigen van onderscheidingen.

Kinderen

Het waren haar kinderen die vaker problemen veroorzaakten, onder meer door relatieperikelen en overspel. Elizabeth maakte zelf in 1997 een grote inschattingsfout door na de plotse dood van Lady Diana niet direct van Balmoral naar Londen te komen om met de mensen te rouwen. In de jaren na haar dood bleek dat zij haar zoon prins Andrew te lang de hand boven het hoofd had gehouden inzake de Epstein-affaire.

Mateloos populair

In 1977, 2002, 2012 en 2022 waren er grootse jubileumfeesten. Vooral in de laatste twintig haar van haar leven en koningschap was Elizabeth II mateloos populair: ze scoorde waarderingscijfers van rond de tachtig procent. In juni 2022 werd haar zeventigjarige regeringsjubileum groots gevierd. Vier dagen lang waren de Britten vrij en waren velen in touw om het Platina Jubileum te vieren.

Overlijden

Qua gezondheid ging het toen al een tijdje minder goed met de koningin. Dat bleek uit de ‘mobiliteitsproblemen’ die ze had en uit beelden waarop ze aanzienlijk afgevallen was. Op 8 september 2022 ging ze plots snel achteruit en overleed ze, 96 jaar oud. Er volgden zeven dagen nationale rouw en veel ‘tributes’, onder wie van de Britse opperrabbijn Sir Ephraim Mirvis. Ze werd opgevolgd door haar oudste zoon, Charles III.