‘Honey Don’t’ is een bijzondere kijkervaring – filmrecensie

Ethan Coen’s tweede solofilm, Honey Don’t! (2025), is een brutale, absurdistische neo-noir-komedie waarin de lesbische privédetective Honey O’Donahue (gespeeld door Margaret Qualley, bekend van Poor Things en The Substance) verstrikt raakt in een dans met een corrupte predikant, een sekte en een stoet van bizarre figuren. Hij past in het rijtje van films van de Coen-broers, waarin existentiële wanhoop en droge humor samen komen.

De speelfilm, die eerder dit jaar op het prestigieuze filmfestival van Cannes in wereldpremière ging, maakt in de Verenigde Staten en daarbuiten veel tongen los. Sommigen prijzen de inventieve energie, anderen vinden de film rommelig en te vrijblijvend. Maar het is juist deze mix van chaos, humor en outsider-perspectief die Honey Don’t! tot een bijzondere kijkervaring maakt.

Randfiguren

Ethan Coen komt uit een asjkenazische, academisch-Joodse familie in Minnesota. Samen met zijn broer Joel groeide hij op met een gevoel van ‘anders zijn’ dat veel Joodse Amerikanen zullen herkennen: net buiten de dominante witte cultuur, gecombineerd met ironie en eigenheid. Hoewel Honey Don’t! geen expliciet Joodse personages of thema’s toont, sijpelt dat gevoel van buitenstaander zijn door in de hele film.

Honey zelf is een randfiguur, een queer detective die opereert in het stoffige Bakersfield, ver weg van de glamour van Los Angeles. Ze hoort nergens echt bij, maar juist daarom is zij degene die scherp kan observeren en de hypocrisie kan ontmaskeren. Dat outsider-perspectief verbindt Honey Don’t! met de bredere traditie van Joodse cinema.

Honey’s wereld

Humor en satire zijn in deze films vaak geen bijzaak, maar een middel om de werkelijkheid te vangen. In Honey’s wereld zijn het niet de helden die de dienst uitmaken, maar de charlatans en sukkels die over hun eigen ambities struikelen. Het is een toon die bekend werd in de films van Woody Allen en Mel Brooks: lachend fileren van hypocrisie.

Lesbische pulpfilms

Daarbij is Honey Don’t! ook een statement als queer B-movie. Coen heeft met zijn vrouw, editor en scenarist Tricia Cooke, een trilogie opgezet van lesbische pulpfilms. Na Drive-Away Dolls (2024) is dit het tweede deel, en opnieuw staat een queer vrouw centraal. De combinatie van pulp, noir en queer doet bovendien denken aan de manier waarop Joodse filmmakers in het klassieke Hollywood van de jaren dertig en veertig hun stem lieten horen via genres die destijds als minderwaardig werden gezien. Via filmgenres als komedie, western of gangsterdrama brachten zij hun eigen, vaak ironische kijk op de wereld naar een groot bioscooppubliek.

Soms anarchistisch

Ook stilistisch blijft Ethan Coen herkenbaar. De film is bij vlagen anarchistisch, met absurde wendingen en bizarre dialogen, maar onder die chaos ligt een scherp observatievermogen. Het is dezelfde mengeling van ernst en flauwekul die de Coen-broers beroemd maakte: existentiële wanhoop verpakt in droge humor [bekend van films als Fargo en The Big Lebowski, red.]. In dat opzicht zou je kunnen zeggen dat de Joodse geest van ironie en overlevingshumor nog steeds de motor is van Coens werk, ook al staat hij dit keer niet naast zijn broer achter de camera.

Metafoor

Honey Don’t! laat dan ook zien hoe de Joodse blik zich in moderne cinema blijft vertalen: het outsider-gevoel, de ironische blik, de subversieve kracht van humor en de keuze om stemmen uit de marge – dit keer een queer detective – een centrale plek te geven. De speelfilm draait vanaf deze week in allerlei bioscoopzalen in Nederland.

Zo wordt Honey Don’t! meer dan alleen een bizarre detectivekomedie: het is een film die, misschien zonder het zelf te benoemen, in de voetsporen staat van een lange lijn Joodse kunstenaars die via ironie en satire hun weg zochten in een vaak vijandige wereld. Honey’s chaos wordt zo een metafoor voor overleven door te lachen, door je niet te laten vangen door conventies en door altijd je eigen pad te kiezen.