Israël valt nucleaire en militaire doelen in Iran aan

Israël voert luchtaanvallen uit op Iran, waaronder op de hoofdstad Teheran, waar inslagen zijn geweest. Het gaat voornamelijk om nucleaire doelen en faciliteiten die het regime in de laatste jaren heeft opgebouwd. Het Israëlische luchtruim is afgesloten en ook de noodtoestand is uitgeroepen. Iraanse militaire kopstukken zijn gedood. Ook worden er tegenreacties uit het oosten verwacht. Dit artikel bevat geen updates meer.

De Israëlische luchtmacht maakte in de nacht van donderdag op vrijdag melding van aanvallen op Iran, dat sinds een aantal weken onderhandelt met de Verenigde Staten voor een nieuwe nucleaire deal. Het regime in Teheran is sinds de jaren negentig bezig om uranium te kunnen verrijken, waarmee onder andere kernwapens kunnen worden gemaakt die Israël kunnen vernietigen.

Tientallen doelen

Al langer en vaker was gedreigd met een grootschalige aanval op Iran om nucleaire middelen uit te schakelen, maar tot nu toe gebeurde dat telkens niet. De Israëlische leiding heeft daar nu wel toe besloten. Het gaat om tientallen doelen die zijn aangevallen, aldus het Israëlische leger (IDF). Niet alleen nucleaire doelen, maar ook militaire basissen zijn met succes geraakt. De internationale luchthaven van Teheran is gesloten.

Kopstukken

Een aantal topfiguren in het Iraanse leger en ook zes atoomwetenschappers zijn inmiddels gedood. Dat betekent dat er ook aanvallen waren op gebieden waar andere Iraanse burgers wonen, onder andere in Teheran. Het gaat onder meer om Hossein Salami, het opperhoofd van de Islamitische Revolutionaire Garde, en Mohammad Bagheri, stafchef van de Iraanse strijdkrachten.

Serieus gevaar

“Deze operatie gaat zolang door als nodig, om deze dreiging weg te nemen,” zei premier Benjamin Netanyahu in een toespraak. “In de laatste jaren heeft het regime genoeg uranium verrijkt om negen atoombommen te maken. Als het niet wordt gestopt, kan Iran binnen een maand bommen bouwen.” Israël zal dat niet toestaan, aldus de premier, die spreekt van ‘een serieus gevaar voor het voortbestaan van Israël’.

Sjoa

“We hebben in het hart van het verrijkingsprogramma, het wapenprogramma, in de nucleaire faciliteit in Natanz en op andere plekken toegeslagen,” zei Netanyahu. Hij bedankte de Amerikaanse president Donald Trump, die herhaaldelijk heeft gezegd dat Iran geen nucleair wapen mag hebben. Ook maakte de premier de vergelijking met de Sjoa en de Tweede Wereldoorlog. ‘Never again is now.”

Nu optreden

De operatie heet Rijzende Leeuw, wat verwijst naar Numeri, het vierde boek van de Hebreeuwse Bijbel. Volgens het IDF heeft Iran genoeg verrijkt uranium om binnen enkele dagen meerdere kernbommen te bouwen. Daarom moet het nu optreden tegen deze ‘dreigende dreiging’. Het gaat dus om een preventieve aanval die ervoor moet zorgen dat de Israëlische bevolking veilig blijft en dat Israël op termijn kan blijven bestaan.

Raketten

De sirenes, die aan het begin van de nacht in heel Israël afgingen, waren bedoeld als waarschuwing van het Israëlische leger ter voorbereiding op een mogelijke reactie van Iran. Israëliërs hoefden nog niet naar de schuilkelder, maar moeten wel de instructies opvolgen als dat echt nodig is. Overal in Israël wordt gehamsterd. Naar verwachting zullen honderden raketten door Iran op Israël worden afgevuurd. Het IDF staat klaar om ze te onderscheppen.

Waarschuwingen

Premier Netanyahu heeft zijn veiligheidskabinet in de nacht bijeen geroepen. Dat gebeurde op het moment dat Israël met de luchtaanvallen op Iran begon. Het Israëlische Home Front Command houdt het publiek op de hoogte. ‘Zware raketten’ worden verwacht. Die kunnen overal in het land neerkomen. “We zullen vergaande waarschuwingen afgeven,” zegt een woordvoerder.

Noodtoestand

Defensieminister Israel Katz zegt dat hij de noodtoestand in het hele land heeft afgekondigd vanwege de Israëlische actie in Iran. “Na de preventieve aanval van de staat Israël op Iran, wordt er in de nabije toekomst een raket- en droneaanval op de staat Israël en haar burgerbevolking verwacht,” aldus Katz. “U moet de instructies van het Home Front Command en de autoriteiten opvolgen en in beschermd gebied blijven.”

Paar dagen

Het IDF verwacht dat de operatie tegen het nucleaire programma en de langeafstandsraketten van Iran enkele dagen zal duren. “Aan het einde van de operatie zal er geen nucleaire dreiging meer zijn vanuit Iran,” zeggen militairen. “We bevinden ons op het vlak van strategische kansen. We hebben het punt bereikt waarop er geen weg terug is en er is geen andere keuze is dan nu te handelen.” Het IDF coördineert zijn acties met de VS.

Oman

Momenteel zijn er Iraanse en Amerikaanse onderhandelaars aanwezig in Oman, waar ze met elkaar spraken over een mogelijke nucleaire deal. President Trump wil graag een akkoord, maar is bereid Iran aan te vallen als het niet tot een overeenkomst komt. Iran is al jaren bezig met het omstreden atoomprogramma. De vorige deal met Teheran, van president Barack Obama, is in 2017 door Trump vernietigd.

Strategie

Amerika nam deel aan een communicatiestrategie om Iran te laten denken dat er niet meteen een aanval zou plaatsvinden, zo meldt Channel 12. Trump zei donderdag dat een Israëlische aanval op de nucleaire installaties van Iran ‘zeer goed zou kunnen plaatsvinden’, maar hij raadde het af. Volgens hem was een akkoord ‘vrij dichtbij’ als Teheran zijn nucleaire ambities in de lopende gesprekken met de VS zou opgeven.

Samenwerken

De Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, zei donderdag dat het onwaarschijnlijk was dat Israël Iran zou aanvallen zonder groen licht van Washington DC. Dat groene licht lijkt nu te zijn gegeven. Israël geeft aan samen te werken met de VS, haar trouwste bondgenoot. Het is nu wachten op het Iraanse antwoord. De VS doet niet mee met de aanval maar sluit bijstand van Israël indien nodig niet uit.

Trump waarschuwt Iran

Ondertussen heeft de Amerikaanse president van zich laten horen op zijn eigen social mediakanaal. ‘Sommige Iraanse hardliners spraken dapper, maar ze wisten niet wat er ging gebeuren. Ze zijn nu allemaal DOOD, en het wordt alleen maar erger. Er is al veel dood en verderf geweest, maar er is nog tijd om deze slachting te stoppen. De volgende, reeds geplande aanvallen zullen nog veel heftiger zijn’, schrijft Trump.

Niet vliegen

Luchtvaartmaatschappijen hebben hun vluchten naar Israël geschrapt, waaronder KLM en Brussels Airlines. Jordanië en andere landen in de regio hebben hun luchtruim inmiddels gesloten, waardoor vliegtuigen met een grote boog om het hart van het Midden-Oosten heen vliegen. Flight Radar laat dit beeld goed zien. Nederlanders en Belgen in Israël moeten zichzelf in veiligheid brengen. Van evacuatie is nog geen sprake.

IAEA

Het VN-atoomagentschap IAEA tikte Iran op donderdag nog op vingers over het aan zijn laars lappen van de IAEA-regels. Het regime in Teheran was woedend en kondigde direct de opening van een nieuwe atoominstallatie aan. Ook heeft het agentschap eerder hoogverrijkt uranium gevonden op plekken elders in het land, zoals parkeerplaatsen, in plaats van in nucleaire faciliteiten zoals Natanz en Fordow.

Haagse reactie

Het demissionaire kabinet Schoof laat weten dat het ‘grote zorgen’ heeft over de actie die Israël op Iran heeft uitgevoerd. “Ik roep alle partijen op tot maximale terughoudendheid,” zei demissionair minister Caspar Veldkamp (NSC) van Buitenlandse Zaken. Er moet volgens hem snel weer onderhandeld worden voor ‘duurzame stabiliteit’. Begrip voor Israël toonde Veldkamp niet.

Brekelmans

Demissionair VVD-minister Ruben Brekelmans van Defensie zegt ook bezorgd te zijn, maar toont wel begrip voor Israël. “Natuurlijk hebben we ook zorgen over de nucleaire ontwikkeling van Iran. De zorg dat Iran op termijn nucleaire wapens kan inzetten is terecht. Maar dat betekent niet dat het goed is nu militair in te grijpen. Wij hebben steeds voor de diplomatieke weg gekozen.”

Londen, Parijs

In Europa is gereageerd op de preventieve Israëlische aanval. Labour-premier Keir Starmour van het Verenigd Koninkrijk roept Israël en Iran op om te de-escaleren. Volgens hem is niemand in het Midden-Oosten gebaat bij deze strijd. Vanuit Parijs komt meer begrip. De Franse minister van Buitenlandse Zaken zegt dat Israël het recht heeft zich te verdedigen.

Duitsland

In Berlijn is bondskanselier Friedrich Merz om half drie ‘s nachts door premier Netanyahu op de hoogte gebracht. “Wij bevestigen dat Israël het recht heeft zijn bestaan ​​en de veiligheid van zijn burgers te verdedigen,” aldus Merz. Tegelijkertijd riep hij ‘beide partijen op zich te onthouden van stappen die tot verdere escalatie en destabilisatie van de hele regio zouden kunnen leiden’.

Proxies

De Iraanse bondgenoten in de regio kunnen nog proberen om Israël via andere wegen aan te vallen. Het gaat onder meer om de Houthi’s, de terreurbeweging in Jemen die door het ayatollah-regime wordt gesteund. Israël en Amerika hebben ze al verzwakt, maar de bereidheid om aan te vallen zou onder de Houthi’s groot zijn. Andere proxies in de regio zijn er ook, zoals Hezbollah in Libanon. Ook die zijn reeds verzwakt.

Joodse instellingen

In verschillende Europese landen is de beveiliging van Joodse instellingen en gebouwen opgevoerd. Voorkomen moet worden dat cellen van terreurorganisaties in Europa actief worden en Joodse doelen kunnen aanvallen. Hetzelfde geldt voor anderen die proberen met geweld een daad te stellen. Vijanden van Israël schakelen Joodse gemeenschappen vaak onterecht gelijk met dat land.

Ambassades dicht

Israël sluit alle ambassades wereldwijd, waaronder die in Den Haag en Brussel. Dat gebeurt uit voorzorg, want er zouden aanslagen op de gebouwen of het personeel kunnen volgen. Consulaire diensten zullen niet worden aangeboden. Wel is er voor Israëliërs in het buitenland een online formulier voorzien waarmee ze het ministerie van Buitenlandse Zaken op de hoogte kunnen houden van hun locatie.