Israëlische stemwijzers – verkiezingsblog 2026

In aanloop naar de verkiezingen voor een nieuwe Knesset – het Israëlische parlement – houdt Ya’akov Almor de situatie vanuit zijn woonplaats Mitzpe Ramon in de gaten. In meerdere blogs voor en na de stembusgang vertelt hij over zijn observaties en wat je moet weten over de campagne, de verkiezingen en de uitslag. Vandaag kijkt hij naar de dynamiek in de campagne en stemwijzers.

Hier in Israël vinden de Knesset-verkiezingen op dinsdag 27 oktober plaats. En hoe dichter we bij die dag komen, hoe heftiger en agressiever de pogingen van politici en partijen worden – vooral op sociale media, maar ook in gewone media – om verdeeldheid te zaaien. Er wordt hier weinig of niet over inhoudelijke zaken of plannen gesproken.

In de Israëlische verkiezingscampagne van 2026 gaat het erover of je voor of tegen Netanyahu, voor of tegen de dienstplicht van ultraorthodoxen, en voor of tegen een onafhankelijke Palestijnse staat bent. Verdieping is er weinig. Wie suggereert dat dit laatste punt toch wel op de politieke agenda dient te staan, wordt onmiddellijk als een radicaal linkse rakker of zelfs ‘verrader’ bestempeld.

AI-video’s

Op de sociale media worden alle grenzen overschreden door giftige en racistische, vaak met Artificiële Intelligentie (AI) geproduceerde filmpjes die kiezers vooral ophitsen. Ze komen vrijwel allemaal van rechtse tot rechts-extremistische partijen en zijn gericht tegen de Arabische politieke partijen, Yair Golan’s partij de Democraten, Gadi Eisenkot’s partij Yashar en de partijcombinatie Yachad van Naftali Bennett en Yair Lapid.

Ook laat de Religieus-Zionistische Partij met een AI-filmpje zien wat die met rechterlijke macht wil doen en zijn er parodieën waarin de bekendste lijsttrekkers op de hak worden genomen, zoals de AI-video die in verband met Onafhankelijkheidsdag viraal ging.

‘Marokkaanse aap’

Ook zijn er verwijten over en weer. Zo bestond Yinon Magal, de controversiële presentator van het praatprogramma De Patriotten op het uitgesproken rechtse televisiekanaal 14, het om Eisenkot ‘een Marokaanse aap’ te noemen ‘die de Ashkenazische politieke elite dient’ [Eisenkot is van Marokkaans-Joodse komaf, red.] Een golf van protesten én vergoelijkingen volgde in de media en zelfs premier Benjamin Netanyahu veroordeelde de uitspraak.  

Stemwijzer?

Onder deze emotionele en gepolariseerde omstandigheden is het moeilijk om een rationele, evenwichtige keuze te maken. Waar kan de gewone Israëlische burger voor deze verkiezingen terecht om zich onafhankelijk te oriënteren? Bestaat er zoiets als een kieswijzer in Israël? En hoeveel partijen hebben eigenlijk een partijprogramma?

De Israel Elections 2026 Party Guide komt wat mij betreft het dichtst bij een stemwijzer of kieskompas zoals u dat in Nederland kent – hoewel u ook terecht kunt op Israelcompass.com en Brochim.org. De ‘Party Guide’ wordt echter in het Hebreeuws, Engels én Russisch aangeboden. Bovendien heeft de site een ‘election news feed’, waar ook het bovengenoemde incident aan de orde kwam. Al-met-al is dit een heel goede en toegankelijke bron.

Programma’s?

Met de programma’s van de politieke partijen is het treurig gesteld. Van de 38 lijsten die meedoen aan deze Knessetverkiezingen, beschikt slechts een kleine minderheid van zes partijen over een actueel en toegankelijk programma – in het Hebreeuws, Engels of Arabisch – dat online kan worden geraadpleegd. We laten hierbij – met één uitzondering – de partijen die de kiesdrempel sowieso niet gaan halen buiten beschouwing.

De Party Guide noemt zes partijen die een actueel en toegankelijk partijprogramma hebben. Eén daarvan, ‘Israel Eerst’ van Sharren Haskel, een voormalig  parlementariër en onderminister van Buitenlandse Zaken (Likud). Haar partij zal, ondanks het uitgebreide Hebreeuws-talige programma de kiesdrempel niet halen.

De anderen zijn Yashar, de Democraten, Yisrael Beiteinu (Israël Ons Thuis) van Avigdor Lieberman en Zehut (Identiteit) van Moshe Feiglin. Die laatste is samen met de Religieuze Zionisten Partij een tijdelijke alliantie aangegaan. Ook de nieuwe orthodoxe partij, Ultraorthodoxe Gemeenschap,  heeft een inhoudelik programma met plannen.

Likud?

De rest heeft behalve een paar leuzen niet veel te bieden op dit gebied. Neem de Likud van zittend premier Netanyahu. Daarvan zou je een programma verwachten, niet? Het is een partij met een congres, afdelingen door heel het land en meer dan honderdduizend actieve leden. Wie echter naar een inhoudelijk program zoekt, komt bedrogen uit.

Uit een aflevering van de Close Read Show, die zeer de moeite waard is, blijkt dat het laatste partijprogramma van Likud zeventien jaar oud is en niet meer op de inhoudelijk magere Likud-site te vinden is. De webstek zelf dateert van voor 7 oktober 2023. Of die nog voor 27 oktober zal worden aangepast, achten we hier onwaarschijnlijk.

Kortom, het is droevig gesteld met het Israëlische politieke bedrijf en democratische bestel. De kiezer is bij deze verkiezingen overgeleverd aan wie het hardst schreeuwt, het meest met modder gooit, en de grootste uitspraken doet. Het gaat er hier om die zijn of haar leuzen ad nauseum blijft uitroepen.

Ik houd mijn hart vast.