Jacob Kohnstamm nieuwe voorzitter Restitutiecommissie

Jacob Kohnstamm wordt de nieuwe voorzitter van de Restitutiecommissie. Hij leidde vorig jaar het onderzoek naar het handelen van deze commissie, die bij Joodse claims op kunstobjecten toetst of er sprake is van roofkunst. Er bleek daarmee veel mis te zijn en door het rapport van Kohnstamm is er inmiddels een nieuwe werkwijze en insteek in gang gezet. Die mag hij nu zelf ten uitvoer brengen. De nieuwe voorzitter is op 28 september begonnen en heeft een mandaat van drie jaar. Eerder was hij onder meer staatssecretaris en senator voor D66.

Eind december 2020 kwam de onderzoekscommissie van Kohnstamm met een rapport naar buiten over de handel en wandel van de Restitutiecommissie. Daarin stond dat de Nederlandse overheid meer moet doen voor de teruggave van kunst dat in de oorlogsjaren is geroofd door de nazi’s. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen stelde daarop een nieuw beoordelingskader voor de Restitutiecommissie voor. Die is ondertussen overgenomen, ook voor verdachte stukken die in het bezit zijn van de overheid. Als daarvan onduidelijk wordt wie de de rechtmatige bezitters of erven zijn, zal het worden gegeven aan de Joodse gemeenschap als geheel.

Demissionair Cultuurminister Ingrid van Engelshoven (D66) besloot eerder om de hierboven genoemde stap te nemen. De staat beheert deze kunstobjecten die na de bevrijding door de geallieerden naar Nederland werden teruggebracht. Het gaat om schilderijen, tekeningen, meubelen, serviesgoed en tapijten. Het Rijk moest de eigenaren opsporen en alles aan hen teruggeven, maar vaak is dat niet gelukt. Momenteel horen de objecten bij de Nederlands Kunstbezit-Collectie, die wordt beheerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Alles ligt deels in het depot van het CollectieCentrum Nederland. Bepaalde werken worden uitgeleend aan musea.

Van Engelshovens partijgenoot Kohnstamm mag het nieuwe beleid van de Restitutiecommissie uitvoeren. Kohnstamm studeerde rechten en was advocaat. Daarna was hij onder meer lid van de Tweede en Eerste Kamer voor D66. Van 1994 tot 1998 staatssecretaris van Binnenlandse Zaken in het eerste paarse kabinet. Van 2004 tot 2016 was hij voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens en van 2016 tot 2021 was hij Coördinerend voorzitter van de Toetsingscommissies Euthanasie. Verder heeft hij zitting gehad in verschillende parttime besturen en commissies, waaronder als voorzitter in het bestuur van de Stichting Verzetsmuseum Amsterdam.

Lees ook:
CJO: ‘Stappen voor restitutie Joodse roofkunst zijn doorbraak’
Het demissionaire kabinet heeft besloten dat Joodse roofkunst in het bezit van de staat waarvan niet duidelijk wordt wie de de rechtmatige bezitters of erven zijn, zal worden gegeven aan de Joodse gemeenschap als geheel. Hiermee wordt een antwoord gevonden voor circa 3.700 gesloten werken waarvan de Joodse eigenaren onbekend zijn. Het Centraal Joods Overleg (CJO) juicht het besluit toe en spreekt van ‘een doorbraak’.