Kamer dwingt opschorten verdrag Israël af door FvD

Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft donderdag besloten dat het EU-associatieverdrag met Israël moet worden opgeschort en dat een deel ervan moet worden geschrapt. Het werd mogelijk gemaakt met steun van Forum voor Democratie (FvD), op rechts een buitenbeentje waar het om Israël gaat. Het debat zelf was een herhaling van standpunten over Israël. De tribune moest worden ontruimd vanwege boze anti-Israël-activisten.

Tijdens het debat diende PN-Kamerlid Kati Piri een motie in om het EU-associatieverdrag met Israël voorlopig op te schorten. D66-Kamerlid Hanneke van der Werf stelde voor om in de EU een kopgroep te vormen die pleit voor het opschorten van het handelsdeel van het EU-verdrag met Israël. Dit treft vooral Israëlische bedrijven, niet de Israëlische regering. De rechtse en christelijke partijen steunden beide voorstellen niet.

Coalitie verdeeld

Opvallend was de verdeeldheid in het minderheidskabinet over Israël. Zo waren D66 en het CDA in het debat voor gedeeltelijke opschorting van het verdrag, maar wilde de VVD dat niet hebben. De rechts-liberalen vinden dat Israël een belangrijke bondgenoot van het westen is en dat dat land niet geïsoleerd moet worden. Ondanks hun regeringsdeelname konden zij hun coalitiegenoten niet op andere gedachten brengen.

Lichtpuntje

Piri vroeg naar wat de VVD positief vindt aan de oorlog in Libanon. Kamerlid Nicole Maes: “Het enige hele kleine positieve puntje, maar dat wil ik ook niet al te groot maken, is dat er nu in ieder geval gesprekken tussen Israël en Libanon zijn. Die zijn er heel lang niet geweest. Ik denk niet dat dat rechtstreeks voortkomt uit de aanval op Iran, maar ik denk wel dat dat een heel klein lichtpuntje is in een hele vervelende situatie.”

Veroordeling?

De bouw en goedkeuring van 34 nieuwe nederzettingen op de betwiste West Bank werd door de VVD niet veroordeeld, wat tot grote verontwaardiging bij de linkse oppositiepartijen leidde. PvdD-Kamerlid Christine Theunissen eiste ook dat de VVD de Israëlische oorlog in Libanon veroordeelt, maar daar voelde de partij niet voor. Volgens de rechts-liberalen is het goed dat er gesprekken worden gevoerd tussen beide landen.

Voorpost

FvD-Kamerlid Ralf Dekker vertelde Israël lang als voorpost van het westen te hebben gezien, ‘om uiteindelijk niet zelf te worden overlopen door islamitische migranten met dezelfde ongegronde haat’. Maar dat beeld is bij hem en de fractie gekanteld, aldus Dekker, die wees op ‘Israëlisch daderschap’ in Gaza na 7 oktober 2023. “De situatie in Libanon vandaag lijkt hier helaas veel op.”

Doorslag

Het zag er naar uit dat de moties van Piri en Van der Werf over het EU-associatieverdrag met Israël het zonder de VVD niet zouden redden. Echter, dankzij de stemmen van het Israël-sceptische FvD bleek er toch een Kamermeerderheid te zijn. Minister Tom Berendsen (CDA) van Buitenlandse Zaken moet volgende week in de Europese Raad dus pleiten voor het opschorten van het verdrag of op zijn minst een deel ervan.

Jan Struis

Opvallend was de middenpositie die Jan Struis (50PLUS) innam. Hij steunde de moties over het verdrag met Israël niet en zei dat Nederland Israël moet aanspreken op wat er gebeurt. Wij vinden het opschorten van het verdrag te stroperig, aldus Struis. “We moeten nu vol gas geven op het diplomatieke verkeer, anders bereiken we niks.” Hij liet zich niet van de wijs brengen door anti-Israël-partijen zoals DENK.

Incident

Ook was er een incident. Terwijl Kamerlid Gidi Markuszower (Groep Markuszower) het woord nam, begonnen vrouwen op de publieke tribune ‘Free, free Palestine!’ te schreeuwen. De twee werden verwijderd, waarna Kamervoorzitter Thom van Campen (VVD) snel door wilde. Dat lukte niet: tot op twee keer toe roerden andere activisten zich. Zodoende moest de gehele tribune worden ontruimd.

Analyse

Net als andere rechtse partijen gold FvD als trouw Israël-supporter. De partij draaide vorig jaar en keerde zich tegen het land, naar eigen zeggen om de rol in Gaza en het Midden-Oosten als geheel. Daarmee volgt FvD een trend in de beweging van ultrarechtse complotdenkers die Israël als kwade genius zien. Hoewel de partij dat niet hardop zo zegt, kunnen de uitingen en acties ervan als hondenfluitje worden gezien.

Los daarvan was het debat over de toestand in het Midden-Oosten een herhaling van zetten en standpunten, zeker waar het Israël betrof. De linkse en progressieve partijen plus het CDA zijn kritisch op Israël en willen het land aanpakken, en de rechtse en kleine christelijke partijen nemen het op voor Israël. De coalitie is er duidelijk verdeeld over: D66 en CDA staan tegenover VVD inzake.

De rol van FvD moet daarom nu en in de toekomst niet worden onderschat. Omdat het kabinet geen meerderheid heeft, kan die partij in de Tweede Kamer de doorslag geven waar het voorstellen betreft die Israël moeten aanpakken. In de Eerste Kamer is die doorslaggevende rol er niet zo duidelijk. Daar hangt het van eenmansfracties af. Ook kan het zijn dat 50PLUS nog een sleutelrol inneemt.