Kijk eens in de spiegel – column David Barnouw

Onlangs ontstond ophef over de verwijdering van twee informatiepanelen in het bezoekerscentrum van de American Cemetery and Memorial in Margraten. De panelen, die waren gewijd aan zwarte Amerikaanse soldaten en hun rol tijdens de Tweede Wereldoorlog, bleken plotseling te zijn weggehaald. De regering-Trump zou hier achter zitten. Columnist David Barnouw denkt er het zijne van en wijst op het Nederlandse gedrag van weleer.

Over de Amerikaanse militaire begraafplaats Margraten en het verwijderen van panelen waarin de zwarte soldaten worden geprezen, is wel enige aanvulling nodig. De Amerikaanse soldaten die daar liggen, zijn maar voor een deel in Nederland gevallen, maar voor een groot deel in Duitsland aan het einde van de oorlog. Dat komt omdat de Verenigde Staten geen Amerikaanse oorlogsbegraafplaatsen in Duitsland wilden.

‘Service troops‘

De zwarte Amerikaanse soldaten die na de oorlog in Limburg achterbleven, werden toen voornamelijk ingezet als grafdelvers voor hun witte mede-soldaten. Zij behoorden tot de, niet-vechtende, service troops. Het is een interessante aanname van alle journalisten dat zij tegen fascisme en rassendiscriminatie vochten. Feit is dat soldaten vooral vechten om te overleven en de service troops hadden natuurlijk een veel grotere kans om te overleven.

Nakroost

De aanwezigheid van soldaten leidt altijd tot nakroost en ‘Trees heeft een Canadees’ is klassiek geworden, maar deze Canadese soldaat was wit. Er zijn zo’n tweeduizend Nederlandse oorlogsbruiden zijn na de oorlog naar Canada geëmigreerd. In Limburg zorgden de zwarte soldaten ook voor kinderen, die als ‘Amerikaantjes’ werden aangeduid en dat was niet positief bedoeld. Pas enkele decennia geleden kwam dit buiten Limburg onbekende stukje geschiedenis naar voren.

Surinamers

Toen in januari 1941 in de het Verenigd Koninkrijk de Koninklijke Nederlandse Brigade (de Prinses Irene Brigade) werd opgericht, meldden zich direct een groot aantal Surinamers om dienst te nemen. Maar dat was niet de bedoeling van de Nederlandse regering, want zoals premier Gerbrandy het treffend uitdrukte: men wilde ‘geen nik….tjes’ in dat nieuwe legeronderdeel.

Boerenoorlogen

Het was namelijk de bedoeling dat vanuit Zuid-Afrika Nederlandse dienstplichtigen bij de Brigade zouden komen en die zouden geen zwarte collega’s dulden. Maar die dienstplichtigen in Zuid-Afrika dachten er niet aan voor Nederland te vechten en te sneuvelen en zeker niet voor Engeland. Dat had alles te maken met de twee Boerenoorlogen en dat zij Nederland niet voor niets hadden verlaten. Uiteindelijk zijn door tegenwerking waarschijnlijk slechts drie Surinamers bij de Brigade gekomen.

Postzegels

De Nederlandse regering in Londen gaf eigen postzegels uit, niet alleen om na de bevrijding in Nederland uit te geven, maar ook om de ‘onafhankelijkheid’ van het vrije Nederland (in ballingschap) te benadrukken. Niet alle postzegelvoorstellen kwamen erdoor. In 1943 werd een ontwerp afgewezen waarop drie soldatenkoppen prijkten, een witte, een bruine en een zwarte kop, met als tekst ‘drie kleuren strijden voor Neerlands driekleur’. Dat was wat erg vooruitstrevend en op de uiteindelijk anderhalve cent zegel kwam een soldaat in de aanval (natuurlijk een witte soldaat).

Het is erg gemakkelijk om op de rassendiscriminatie in het Amerikaanse leger te wijzen zonder het Nederlands wangedrag te noemen.