Koning: stille meerderheid moet om Joden gaan staan

Op bezoek bij de LJG Den Haag heeft koning Willem-Alexander begrip getoond voor de situatie van Joden in Nederland en hen steun gegeven. Hij gaf aan te vinden dat ‘de stille meerderheid’ om de Joden heen zou moeten gaan staan. Dat gebeurde tijdens een rondleiding door de synagoge van de gemeente. De koning was daar vanwege het driehonderdjarig bestaan van de sjoel, dat dit jaar gevierd wordt. Hij toonde belangstelling en was zeer ontspannen.

De Liberaal Joodse Gemeente (LJG) Den Haag bestaat eveneens vijftig jaar. De koning kwam dinsdag in het kader van beide jubilea op bezoek. Dialoog en begrip hebben voor elkaar, dat is het beste, zo leek hij te zeggen. Blijven praten, dat is ook een remedie, aldus Willem-Alexander tegen rabbijn Marianne van Praag, die sprak over verkeerde percepties van niet-Joden. Ook voorzitter Alejandro Bank was erbij.

De koning kwam rond half tien ‘s ochtends aan bij de ingang van de LJG Den Haag aan de Haagse Prinsessegracht. Hij werd begroet door Bank en ging naar binnen, waar een vol, inhoudelijk programma wachtte. In eerste instantie ging hij in gesprek met het bestuur van de gemeente. De huidige situatie over de organisatie, de gemeenschap en de uitdagingen rond veiligheid werden besproken.

Juliana over de vloer

Vervolgens was er een ontmoeting met drie generaties rabbijnen. De oudste, rabbijn Awraham Soetendorp, werd door de koning omhelst. De twee kennen elkaar langer. Vooraf vertelde hij aan Jonet.nl dat hij ook het bezoek van koningin Juliana, bij de inwijding in 1976, had meegemaakt. “Zij wilde weten waar in sjoel ze zou mogen zitten als ze geen koningin zou zijn geweest.”

Net als zijn grootmoeder was koning Willem-Alexander opvallend informeel, zeker bij Soetendorp, die vertelde over zijn ervaringen. Ook Van Praag en Asjer Waterman, de nieuwe rabbijn van de Haagse LJG, waren erbij. De term uitgestoken hand, zowel qua kennis als in de sociale zin, stond centraal in het gesprek. Waterman vertelde over de drie onderwerpen waar mensen bij Joden aan denken: de oorlog, antisemitisme en Israël.

Uber-chauffeurs

Door niet-Joden naar sjoel uit te nodigen en ze te laten zien wat de Joodse gemeenschap doet, probeert Waterman vooroordelen te beslechten. “Die drie onderwerpen horen wel bij het Jodendom, maar daar zijn we niet verantwoordelijk voor.” De koning begreep het. Volgens Van Praag is situatie lastig, zeker sinds 7 oktober 2023. “Je moet altijd eerst vertellen wat je vind van Israël, voor of tegen, voordat je door mag.”

De koning luisterde en stelde vragen, ook aan een groep jongeren, die vertelde over wat zij doen om hun Joods leven in te vullen, en aan een groep oudere gemeenteleden. Opvallend was de mix aan nationaliteiten, van Pools tot Amerikaans en Frans tot Nederlands. De Pools-Joodse aanwezige vertelde over dat zij haar naam en identiteit niet in haar Uber-app heeft, om te voorkomen dat Uber-chauffeurs haar discrimineren of agressief worden.

Koningskinderen

Aan het het gesprek met de senioren nodigde René Glaser de koning uit om nog eens langs te komen. Ook vroeg hij of koningin Máxima, kroonprinses Amalia en de prinsessen Alexia en Ariane op bezoek willen komen. De koning zei het te zullen doorgeven. Ook gaf hij aan dat de koningskinderen hoogstwaarschijnlijk al eens langs zijn geweest in het kader van hun middelbare school.

In de sjoel werd Willem-Alexander begroet door een kinderkoor dat Baruch hasjem zong. Hij kreeg er een korte rondleiding door bestuursleden, die hem vertelden over de inrichting en monumentale status van het driehonderd jaar oude gebouw. De LJG kon er in 1976 in trekken en is daar nog steeds erg blij mee. Ook werd de hechal geopend en werden de torarollen aan de vorst getoond.

Cadeaus

De koning, die met zijn blauwe, koninklijke kippa – een erfstuk van vader prins Claus – rondliep, ging graag met iedereen op de foto. Er werden groepsfoto’s gemaakt, onder meer met de jongeren en alle aanwezigen. De sfeer was gemoedelijk en ontspannen. Willem-Alexander voelt zich duidelijk op zijn gemak in een Joodse omgeving en heeft weet van de gebruiken.

Aan het einde kreeg hij een aantal geschenken, waaronder het lego-pakket van de driehonderdjarige Haagse synagoge, dat net als dat van de Snoga op Curacao is ontworpen door Marc Numan. Ook ontving de vorst twee jubileumboeken. De geschenken gingen mee en Willem-Alexander nam afscheid, waarna hij op weg ging naar zijn volgende afspraak.

Stille meerderheid

In een van zijn gesprekken refereerde de koning aan de zogenoemde ‘stille meerderheid’, een grote groep Nederlanders die wel een opvatting heeft maar daar niet uitgesproken voor uitkomt. Uit onderzoek van voor 7 oktober 2023, de dag waarop Hamas in Zuid-Israël meer dan 1.200 Israëli’s en buitenlanders vermoordde, bleek dat 79 procent van de ondervraagde Nederlanders neutraal of positief tegenover Joden stond.

Na 7 oktober veranderden de cijfers en zijn steeds meer mensen negatief tegenover Joden komen te staan. In werkelijkheid kennen ze vaak geen Joden en associëren ze hen met Israël en het beleid van de regering van dat land. Gemeenten, zoals de LJG Den Haag, proberen de vooroordelen te beslechten met projecten zoals ‘Leer je buren kennen’ en rondgangen langs Haagse scholen.