Leven – column Raya Lichansky

Bij het zien van de film The Odyssee van de Britse regisseur Christopher Nolan werd Raya Lichansky duidelijk dat ook zij zich probeert te ontworstelen uit een allesomvattende zuigkracht. Haar absolute toewijding aan het leven is momenteel haar enige houvast.

Aan de vooravond van de Hoge Feestdagen en de vele momenten van zoeken naar zelfinzicht, en inkeer die voor mij met die tien ontzagwekkende dagen verbonden zijn, dringt zich een grote vraag op. Niet voor het eerst en vast ook niet voor het laatst, vrees ik. Het gaat over de spreuk die al tijden rondwaart in mijn hoofd: ‘Wie één mensenleven redt, redt een hele wereld’. Zou de omkering, ‘Wie één mensenleven vernietigt, vernietigt een hele wereld’, net zo waar zijn?

Dewariem

In dat verband vraag ik me ontzet af waar die Israëlische politici van ultrarechts de rechtvaardiging vinden om zo selectief om te gaan met het begrip ‘leven’. Het antwoord bleek niet moeilijk te vinden. In Dewariem (Deuteronomium) 19:21 lees ik: ‘Heb geen medelijden en eis een leven voor een leven, een oog voor een oog, een tand voor een tand, een hand voor een hand, een voet voor een voet’. Ik kan het bijna niet geloven, maar het staat er echt.

Glad ijs

Ik realiseer me dat ik me, een paar weken voor 7 oktober, op glad ijs begeef. Het absolute kwaad dat op die dag werd ontketend, wordt sindsdien in de volle breedte genadeloos gewraakt en afgestraft, en er lijkt geen einde aan te komen. Het voelt bijna té gemakkelijk, met de woorden in Tenach in gedachten. Maar ik heb geen recht van spreken – ik woon immers niet in Israël en ben geen familieleden of vrienden verloren bij de slachtpartij van Hamas.

Stootkussen

Ik herinner me nog goed hoe ‘gewoon’ de Palestijnse kwestie aanvoelde, zelfs voor mij als nieuwkomer in Israël, eind jaren negentig. De eerste keer dat ik er voor het eerst in een autobus stapte, ervoer ik destijds als een DAAD, overmoedig én defaitistisch. Dat deed immers iedereen, dus waarom ik niet?

Terug in Nederland sloeg in de jaren daarna de verbijstering over de ontwikkelingen in Eretz Israel regelmatig toe. Dat is wat afstand doet, denk ik. Alsof het gewone leven daar een soort stootkussen vormt dat ontbreekt als je er geen deel van uitmaakt. Verwarrend is het.

Die verwarring is er sinds 7 oktober niet minder op geworden.

Draaikolk

Bij het zien van de film The Odyssee, waarin Odysseus op de tocht naar huis met zijn schip bij de verscheurende zeemonsters Scylla en Charybdis arriveert, gebeurde me iets merkwaardigs. Odysseus besluit om Charybdis’ allesverzwelgende draaikolk te riskeren in de hoop weg te blijven van de zeskoppige Scylla. Zijn plan werkt: het schip wordt door de duizelingwekkende, middelpuntvliedende kracht van de rand van de draaikolk weggeslingerd.

Plotseling werd het me duidelijk: ook ik poog uit alle macht me te ontworstelen aan de moordende zuigkracht van de berichtgeving in de media over Israël. Tot nu toe ben ik niet ten onder gegaan. Wat niet betekent dat ik weet waar ik me nu bevind met mijn éigen mening.

Het enige houvast dat ik heb en altijd hoop te houden is mijn absolute toewijding aan het leven. Ik draag mijn chai, mijn levensteken, met volle overtuiging op mijn hart.