Muurschildering Primo Levi in ​​Milaan vernield

Aan de vooravond van de Olympische Winterspelen in Milaan en Cortina d’Ampezzo heeft zich aldaar een anti-Joods incident voorgedaan. Een muurschildering van de Joodse schrijver Primo Levi is vernield. Het kunstwerk is vorige week onthuld, maar men kon er niet lang van genieten. Het gezicht van de bekende Italiaan is beschadigd geraakt.

Het gebeurde kort nadat de muurschildering was onthuld. Die onthulling vond plaats op 27 januari, Holocaust Memorial Day. Het werk van kunstenaar Alessandro Palombo, dat Levi vanaf de zijkant had opgetekend en geschilderd. Het werk, getiteld ‘Memory Is No Longer Enough’ [Herinnering is niet langer genoeg, KR], hangt aan de muur van de Montello-kazerne in Milaan.

Moordmachine

Het toont Levi en Anne Frank, zittend op de grond in de kleding die ze droegen toen ze naar Auschwitz werden gedeporteerd. Ze kijken omhoog naar een hemel vol gele sterren, dezelfde sterren die Joden gedwongen op hun kleding genaaid moesten dragen. Dat firmament, door de kunstenaar getransformeerd tot een hemel van herinnering, herinnert aan de zes miljoen slachtoffers van de moordmachine die Sjoa heette.

Gruweldaad

Kunstenaar AleXsandro Palombo: “De woorden van Primo Levi, die ons waarschuwde dat wat gebeurd is, opnieuw kan gebeuren, klinken vandaag de dag met dramatische kracht door. Deze gruweldaad is geen geïsoleerde daad, maar een teken van een fanatisme dat de vrijheid ondermijnt en ongehinderd oprukt, terwijl het collectieve geheugen vervaagt.”

Nog zichtbaarder

In een klimaat waarin vijandigheid genormaliseerd is, wordt elke aanval op het collectieve geheugen een waarschuwing, aldus AleXsandro Palombo. “Bij elke keer dat iemand probeert het gezicht uit te wissen van hen die de prijs betaalden voor onverdraagzaamheid en ontmenselijking, hebben we een burgerplicht om dat gezicht nog zichtbaarder te maken.”

‘Israëlische nazi’s’

De muurschildering van Levi en Frank is gemaakt op precies dezelfde muur waar in 2025 portretten van 
Liliana Segre, Sami Modiano en Edith Bruck waren beklad. Destijds waren er hakenkruizen te zien, waren de Davidsterren verwijderd en stond er een grote leus met de tekst ‘Israëlische nazi’s’ op de muur. Palombo maakte de wand onlangs schoon en schilderde er het beeld van Levi en Frank op.

Werken

In 2025 verwierf het Shoah Museum in Rome verschillende belangrijke werken van AleXsandro Palombo voor de permanente kunstcollectie, gewijd aan Holocaustoverlevenden Liliana Segre, Sami Modiano en Edith Bruck. De kunstwerken zijn te zien voor de Portico d’Ottavia en maken deel uit van het publieke herdenkingsprogramma.