Boosheid op AVROTROS over Israël en Songfestival

Als Israël volgend jaar aan het Eurovisie Songfestival deelneemt, zal Nederland geen inzending naar Wenen sturen. Dat heeft AVROTROS – de omroep die verantwoordelijk is voor de Nederlandse deelname aan het liedjesfestijn – bekendgemaakt. Hoewel het festival geen politiek evenement is, maakt de omroep toch deze keuze. De reacties op de beslissing lopen uiteen van lovend tot woedend. Die laatsten lijken in de meerderheid. Ook zijn ondervraagden het niet met de omroep eens.

In een persbericht licht de omroep het besluit uitgebreid toe. ‘AVROTROS heeft de afgelopen maanden regelmatig overleg gevoerd met de European Broadcasting Union (EBU) en andere Europese publieke omroepen over de toekomst en het karakter van het Eurovisie Songfestival. In die gesprekken is ook uitgebreid stilgestaan bij de vraag of Israël onder de huidige omstandigheden vertegenwoordigd kan zijn’.

Het Eurovisie Songfestival is in 1956 opgericht om mensen te verbinden na een periode van diepe verdeeldheid en oorlog, legt AVROTROS uit. ‘Sinds de start, zeventig jaar geleden, staat muziek centraal als verbindende kracht met als kernwaarden vrede, gelijkwaardigheid en respect’. Maar de deelname van Israël in de huidige situatie kan de omroep niet langer accepteren, zeker gezien ‘het ernstige menselijke leed in Gaza’.

Persvrijheid

Ook zegt de omroep zich ‘grote zorgen’ te maken over de persvrijheid in Gaza. ‘Het doelbewust uitsluiten van internationale onafhankelijke verslaggeving en de vele slachtoffers onder journalisten. Er is bovendien sprake van bewezen inmenging van de Israëlische regering tijdens de afgelopen editie van het Songfestival, waarbij het evenement als politiek instrument is ingezet. Dat druist in tegen het apolitieke karakter van het Songfestival’.

De beschreven omstandigheden zijn ‘in strijd met de waarden die AVROTROS als publieke omroep vertegenwoordigt’. Zolang Israël aan het liedjesfestijn meedoet, zal de omroep er voor kiezen om weg te blijven. ‘Wanneer de EBU besluit Israël niet toe te laten, is AVROTROS er komend jaar graag bij. In afwachting van dat besluit, lopen alle voorbereidingen vooralsnog gewoon door’.

Woedend

De meningen over het besluit van AVROTROS lopen uiteen. In het radioprogramma Stand.nl werd gevraagd of Nederland moet wegblijven van het Songfestival als Israël meedoet. Maar liefst tweederde van de stemmers was het ermee oneens. Maar de omroep blijft bij zijn standpunt. Het levert woedende reacties op, zowel van pro-Israëlische als Israël-kritische Nederlanders. Op sociale media regent het meningen.

‘Een schande. Als Avro/Tros dat doet, moet hun financiering vanuit het publiek bestel worden geblokkeerd. Dit is een nationaal- politieke beslissing waar ook kabinet en TK zich moeten buigen’, schrijft JA21-prominent Derk Jan Eppink op X.com. Journaliste Lizze van Leeuwen schrijft: ‘Tegelijk lachwekkend en beangstigend dat het @knaw en @AVROTROS dezelfde ‘identiteit’ blijken te hebben. En stuitend!’

Politiek bedrijven

Israël doet sinds 1973 mee aan het Eurovisie Songfestival. De publieke omroep van land was lid van de EBU en besloot om mee te doen. Sindsdien is Israël er bijna altijd bij geweest. Het won vier keer: in 1978, 1979, 1998 en 2018, en organiseerde het festival drie keer. De laatste jaren woedt er een discussie om Israël in de ban te doen vanwege de oorlog in Gaza. Met name in Scandinavië wordt daar voor gevoeld.

Nederland sluit zich aan bij Spanje, Slovenië, Ierland en IJsland. De AVROTROS doet nu aan politiek bedrijven, aldus critici. In de komende maanden bekijkt de EBU of Israël geweerd kan worden. Het organiserende land Oostenrijk verwelkomt Israël. Als de AVROTROS definitief besluit af te zien van deelname, zal dat niet voor het eerst zijn. Nederland ontbrak in 1985, 1991, 1995 en 2002, soms wegens Dodenherdenking, soms vanwege een slechte prestatie in het jaar ervoor.

Analyse

Door een politieke stelling in te nemen, begeeft AVROTROS zich in een lastig parket. Het Eurovisie Songfestival heet er voor alle Nederlanders te zijn. Ook wordt de deelname van Nederland betaald met belastinggeld. De ledenomroep AVROTROS heeft dus een besluit genomen voor het collectief: alle achttien miljoen potentiële kijkers.

Het Songfestival heet geen politiek evenement te zijn. De houding van de omroep doorbreekt dit. Volgens critici wordt het tijd dat de NOS als ‘neutrale taakomroep’ het stokje overneemt van AVROTROS. Verder is het nog niet te laat: de omroep kan later alsnog besluiten mee te doen, ook als Israël erbij is. Anderzijds: in 2022 werd ook een politieke keuze gemaakt door Rusland uit te sluiten, maar dat kwam omdat het land Oekraïne was binnengevallen. Israël is juist door Hamas aangevallen en vecht terug, aldus haar medestanders.