Nieuwe premier Slovenië: geen anti-Israël-koers meer

Precies twee maanden na de parlementsverkiezingen in Slovenië is op vrijdag een nieuwe, rechtse regering aangetreden. Terugkerend premier Janez Janša staat te boek als pro-Israël en wil dan ook zo’n beleid gaan voeren. Daarmee breekt hij met het Israëlbeleid van zijn progressieve voorganger Robert Golob. Hij boekte bij de verkiezingen een ‘verliezersoverwinning’. Naar verwachting zal Janša het beleid van zijn voorganger de nek omdraaien.

In aanloop naar de verkiezingen van 22 maart speelde zich in Slovenië een harde en bittere strijd af tussen Glob (Gibanje Svoboda) en Janša (SDS). De campagne stond in het teken van sterke polarisatie tussen het links-liberale, pro-Europese kamp rond Golob en het rechts-conservatieve, populistische kamp rond Janša. Ook waren er beschuldigingen van corruptie en buitenlandse beïnvloeding, onder meer door Hongarije.

Formatie

Golob werd in maart nipt de grootste partij met 29 zetels, vlak voor Janša met 28 zetels. Geen van beiden behaalde echter een meerderheid in het parlement van negentig zetels. In de formatie probeerde Golob eerst een nieuwe centrum-linkse coalitie te vormen, maar hij slaagde er niet in voldoende partners te vinden en om aan de vereiste 46 zetels te komen. In april gaf hij op en ging zijn partij de oppositie in.

Toch rechtsom

Vervolgens was het de beurt aan Janša om een regering te vormen, die daar in slaagde en zodoende vorige week een nieuw kabinet kon presenteren. Hij werd op vrijdag voor de derde keer als premier beëindigd – hij was al eerder premier van 2004 tot 2008, van 2012 tot 2013 en van 2020 tot 2022. Janša staat bekend om zijn eurosceptische houding en pro-Israëlische koers.

Persona non grata

In de afgelopen jaren trok Ljubljana fel ten strijde tegen Israël. Onder leiding van premier Golob kwamen er acties tegen Israël en samen en Spanje en Ierland trok Slovenië in de EU tegen Jeruzalem op. Ook verklaarde de regering-Golob de Israëlische premier Benjamin Netanyahu tot persona non grata, erkende het een onafhankelijke Palestijnse staat en legde het een wapenembargo op tegen Israël.

Sancties

De regering van Golob verbood eveneens goederen die zijn geproduceerd in de Palestijnse gebieden. Verder legde Slovenië sancties op aan de Israëlische functionarissen Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich, en boycotte het dit jaar het Eurovisie Songfestival omdat Israël er aan meedeed. Buiten de EU trok Golob onder meer op met Noorwegen en Canada waar het om Israël ging.

Staat van dienst

Met de terugkeer van de rechtse Janez Janša lijkt anti-Israëlkoers van de Slovenen voorbij. Hij kan bogen op een lange staat van dienst wat zijn steun aan Israël betreft. Hij bestempelde Golobs erkenning van een Palestijnse staat als illegaal, steunde Israëls recht op zelfverdediging, veroordeelde elke Iraanse aanval op het land, en hekelde antisemitisme en steun aan terrorisme binnen links Slovenië.

Samaria

Ook geldt Janša als een persoonlijke vriend van Yossi Dagan, het hoofd van de Regionale Raad van Samaria [de officiële Israëlische naam voor een deel van de West Bank, red.]. Onlangs namen ze samen een video op waarin Janša zegt: “Ik doe de groeten aan de inwoners van Judea en Samaria.” Door deze gebieden niet aan te duiden als de Westelijke Jordaanoever, kan dat gezien worden als steun voor Israël.

Ambassade

Naar verwachting zal de nieuwe regering, het kabinet Janša IV, alle anti-Israël-maatregelen van Golob terugdraaien. Politieke analisten in Ljubljana verwachten dat dat de Sloveense erkenning van een onafhankelijke Palestijnse staat zal worden teruggetrokken. Verder heeft Janša beloofd om de Sloveense ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen.

Verhuizing

Israël ziet Jeruzalem als zijn enige en ongedeelde hoofdstad, en probeert daarom al jaren om ambassades in de stad – terug – te krijgen. Onder meer de VS, Papoea Nieuw-Guinea, Fiji en enkele Latijns-Amerikaanse staten hebben dat gedaan. Argentinië gaat het doen en daar komt Slovenië straks bij. Het kabinet-Schoof had beloofd onderzoek naar een verhuizing te doen van de Nederlandse ambassade, maar dat kwam er nooit.