Nobelprijswinnaar valt slecht bij regering-Netanyahu

De Israëlische regering heeft fel gereageerd op de toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede aan Navi Pillay. Zowel premier Benjamin Netanyahu als het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken veroordelen de keuze voor de Zuid-Afrikaanse. De kern van hun bezwaar: Pillay zich schuldig gemaakt aan politieke vooringenomenheid en het verspreiden van onjuiste beschuldigingen tegen Israël.

De juriste en het voormalig hoofd van het Internationaal Strafhof in Den Haag kreeg de prijs vrijdag toegekend. De directe aanleiding van het Noorse Nobelprijscomité is haar rol bij een VN-commissie die in 2025 concludeerde dat Israël ‘genocide’ in Gaza zou hebben gepleegd. Israël verwerpt die beschuldiging nadrukkelijk en beschouwt de commissie als politiek bevooroordeeld.

Het kantoor van premier Netanyahu schreef op X dat het Nobelprijscomité zijn morele kompas is kwijtgeraakt. Netanyahu zelf noemt Pillay een bigot [iemand die bevooroordeeld is, red.] en stelde dat ze verzonnen beschuldigingen tegen Israël heeft verspreid. Hij bekritiseerde ook haar rol in de zaak rond aanklager Karim Khan van het Internationaal Strafhof.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de prijs een ‘groteske instrumentalisering van een onderscheiding om anti-Israëlische haat en vooroordelen te legitimeren’. Pillay zou Israël politiek demoniseren en het ‘genocide’-narratief bevorderen. Joseph Goebbels, de propagandaminister van de nazi’s, is momenteel vanuit de hel aan het applaudisseren, aldus het ministerie in zijn communicatie.

De beschuldiging van ‘genocide’ beschouwt de Israëlische regering als ‘een ernstige, onjuiste beschuldiging die haar internationale reputatie schaadt’. Daarnaast verzet Israël zich tegen de procedures die lopen tegen premier Netanyahu en ex-minister Yoav Gallat van Defensie. Het comité geeft nu erkenning aan iemand die de regering verantwoordelijk houdt voor ‘een onrechtvaardige campagne tegen Israël’.

Het Noorse Nobelcomité heeft niet gereageerd op het geluid uit Israël. Eerder op vrijdag prees het Pillays langdurige inzet voor mensenrechten, internationaal recht en het vervolgen van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Haar bijdrage aan internationale rechtsinstellingen en vreedzame conflictoplossingen zijn uitzonderlijk, aldus de Noren.

Pillay zelf heeft nog niet gereageerd op het Israëlische geluid. Ze hield het vooral bij algemeenheden. Over haar Gaza-rapport zei ze: “Waarom zou je moed nodig hebben om de waarheid te spreken?” En ze waarschuwde dat het internationaal recht en de mensenrechten onder druk staan. Volgens haar is de verslechterende situatie zichtbaar in de aanvallen op het Internationaal Strafhof.

Het Strafhof in Den Haag ligt vuur. Met name de VS wil er van af, maar ook andere landen zoals Israël zijn kritisch. Eerder nam de regering van president Donald Trump al maatregelen tegen individuele aanklagers en medewerkers van het Hof. Vrijdag kondigde de Amerikaanse minister Marco Rubio van Buitenlandse Zaken aan het Hof te zullen afknijpen en tegenwerken waar het kan.

Het Noorse Nobelprijscomité is een onafhankelijke commissie die beslist wie de Nobelprijs voor de Vrede krijgt. Het gaat om vijf mensen die door het Noorse parlement worden benoemd. Zij en zij alleen beslissen over een van de belangrijkste prijzen op Aarde. Het Noorse parlement, de Storting, benoemt de commissie, maar de regering kiest de winnaar niet. De selectie is dus geheel van de commissie zelf.

In het verleden waren er vaker winnaars die discussie opriepen. In 1993 kreeg oud-terrorist Yasser Arafat hem toegekend en in 2009 kreeg de kersverse Amerikaanse president Barack Obama hem toegewezen. Obama was pas net president en had nog niets op het gebied van vrede gedaan. En in 2019 kreeg de Ethiopische premier Abiy Ahmed hem voor zijn vredesinitiatief tegenover Eritrea. Daarna raakte Ethiopië onder zijn leiding verwikkeld in een verwoestende oorlog in Tigray.