Thorarol na tachtig jaar terug in Dijksynagoge

In Sliedrecht heeft een bijzondere gebeurtenis plaatsgevonden: na zeker tachtig jaar van afwezigheid is de thorarol van de Dijksynagoge weer terug. Het gaat om een historisch en religieus object dat in de bange jaren ’40-’45 werd verstopt en nadien is bewaard door particulieren. Onlangs keerde hij eindelijk terug. De overdracht vond plaats in besloten kring, en werd door de aanwezigen omschreven als indrukwekkend en emotioneel. 

Nadat de thorarol van de Dijksynagoge tijdens en na de Tweede Wereldoorlog zowel uit de handen van de nazi’s als plunderaars was gebleven, verbleef hij decennialang bij een uit Sliedrecht afkomstige familie. In 2017 werd hij meegegeven aan een vriend van de familie in Israël, waar hij terechtkwam bij een Joodse gemeente. Het is onduidelijk of hij daar is gebruikt.

Geen aarzeling

Dankzij de medewerking en inzet van de familie en betrokkenen rond de synagoge, werd deze Israëlische vriend zonder aarzelen bereid gevonden om de rol persoonlijk terug te brengen naar zijn oorspronkelijke plek: de enige sjoel ter wereld die op een dijk staat. De overdracht vond plaats in besloten kring, en werd door de aanwezigen omschreven als indrukwekkend en emotioneel. 

Ontroerd

Bestuursleden van de synagoge waren verheugd dat ze de thorarol, die overigens in verrassend goede staat bleek te zijn, in ontvangst konden nemen. Het werd een ontroerend moment, nota bene nadat kort daarvoor Sjavoeot gevierd was, het feest dat herinnert aan de ontvangst van de Thora op de berg Sinaï, zo’n 3.300 jaar geleden. Dit meldt het bestuur in een persbericht.

Frankenhuis-Morisco

Behalve het hele bestuur waren leden van de familie aanwezig, uiteraard met hun vriend uit Israël. Donateur Karin van Goor nam eerder het initiatief voor de terugkeer van de rol. Ook heeft zij onderzoek gedaan en de nodige contacten gelegd. Directe familie van haar, de familie Frankenhuis-Morisco, woonden begin 20ste eeuw in Sliedrecht.

Goede staat

De kans is dus groot dat de familie van Van Goor de nu teruggekeerde thorarol in handen hebben gehad. Ook rabbijn Albert Ringer was aanwezig. Hij sprak over de bijzondere cultureel-historische en religieuze betekenis van deze rol voor de Dijksynagoge. Verder bleek het object in verrassend goede staat te zijn. Wel zal hij nog helemaal worden geïnspecteerd, aldus het bestuur.

Uniek

De synagoge van Sliedrecht, die in de volksmond bekend staat als ‘de Dijksynagoge’, is de enige ter wereld die aan een dijk gebouwd is. Het gebouwtje dateert van 1845 en was het huis van samenkomst van de Joodse gemeenschap in het dorp. Begin twintigste eeuw nam het aantal Joden in Sliedrecht af en vanaf 1920 raakte het pand in onbruik.

Dordrecht

Tijdens de bezetting werd vrijwel de gehele Joodse gemeenschap in Sliedrecht afgevoerd en vermoord. Na de oorlog werd het synagoge-gebouwtje verkocht en voor andere doeleinden gebruikt. De Joodse gemeente is in 1947 opgeheven en bij Dordrecht gevoegd. Het handjevol Joden dat nog in de streek woont, keek vaak met weemoed terug naar hun momenten in de sjoel aan de dijk.

Opgeslagen

In 1998 moest de voormalige synagoge aan de rivierdijk wijken voor een dijkverzwaring. Deze was nodig om mogelijke overstromingen in het rivierengebied, die zich in 1993 en 1995 hadden voorgedaan, te voorkomen. Het gebouwtje werd in elf stukken gezaagd en opgeslagen. Rond het millennium werd de Stichting Dijksynagoge opgericht die het pand wilde opknappen, bewaren en geschikt maken voor Joodse erediensten.

Toe Bisjwat

In 2002 werd de dijksynagoge ‘verplaatst’ en op negentig meter afstand van haar oorspronkelijke locatie weer opgebouwd. De inwijding vond plaats in oktober 2003. Het interieur van de hernieuwde synagoge komt voor een deel uit Zaltbommel en onderin het gebouw opnieuw een mikwe geplaatst. Twee jaar later werd er voor het bomenfeest Toe Bisjwat een boom geplant ter nagedachtenis aan de twee Joodse slagersfamilies van Sliedrecht.