VU-hoogleraren op de vuist om Israël

In het Agora-centrum van de Vrije Universiteit (VU) werd donderdag een blik met klappen opengetrokken: twee hoogleraren gingen met elkaar op de vuist en een kreeg een klap in het gezicht. Wat er precies is gebeurd, blijft deels onduidelijk omdat er verschillende versies van het relaas te ronde gaan. Feit is dat ze er waren voor een ‘geheim’ symposium met pro-Israëlische sprekers.

Waar de oorspronkelijke Agora in de Oudheid altijd een plek van samenkomst, gemoedelijkheid en voor de uitwisseling van ideeën was, was de Agora van de VU dat op duidelijk niet. Daar werd donderdagochtend de bijeenkomst  The Risks of Weaponizing International Law gehouden. Er kwamen sprekers die hongersnood en ‘genocide’ in Gaza in twijfel trekken.

Onrust

Vanwege de spanningen rond het onderwerp op de VU was vooraf weinig ruchtbaarheid gegeven aan de bijeenkomst. Toch kregen anti-Israëlische krachten aan de universiteit er lucht van, waardoor er dagenlang onrust was op de campus over het aanstaande evenement. Volgens tegenstanders zouden ‘lobbyclubs van Israël’ zijn uitgenodigd. En het bespreken van andere ideeën dan die van henzelf konden sowieso niet.

Witheet

Hoogleraar sociologie Maurice Crul deed zijn beklag en sprak over een ‘geheim evenement’. Hij moest er via een collega achter gekomen dat het werd gehouden. Nadat hij zich had aangemeld, kreeg hij een afwijzing, waarna hij alsnog werd toegelaten. Crul zou witheet zijn geweest om de gang van zaken. Voorafgaand aan de bijeenkomst zou hij hebben gedemonstreerd.

Emotioneel

Eenmaal in de Agora liep het alsnog uit de hand. De discussie die over het onderwerp ontstond werd zo emotioneel dat mensen begonnen te zwaaien met hun handen en intimiderend naar elkaar zouden zijn geworden. Volgens Het Parool zou een VU-hoogleraar, die anoniem wil blijven, klappen hebben gekregen van een andere hoogleraar.

Ontwijken

De hoogleraar zegt tegen de krant dat hij aan een van de sprekers, de Britse majoor Andrew Fox, een vraag stelde over seksueel geweld door het Israëlische defensieleger (IDF). Omdat Fox deze vraag en andere vragen leek te ontwijken, eisten mensen die achter de hoogleraar zaten dat hij de vragen alsnog zou beantwoorden. Een collega die naast de hoogleraar zat, begon deze mensen te filmen met zijn telefoon.

Hoon en rumoer

Ook zouden mensen zijn gedreigd uit de bijeenkomst te worden gezet. De geplaagde hoogleraar sprak de moderator aan op de gang van zaken, die niet ingreep, wat weer veel hoon en rumoer veroorzaakte. Even werd de bijeenkomst stilgelegd voor overleg en daarna ging alles weer door. Een goede samenkomst was het toen al niet meer, daarvoor was er teveel gebeurd en hing er teveel kwade energie in de lucht.

Spanning

De VU zegt de gang van zaken na afloop te betreuren. ‘Een universiteit moet bij uitstek de plek zijn waar complexe gesprekken gevoerd kunnen worden; waar het debat soms moet schuren. Tegelijkertijd zien we, net als in de bredere samenleving, dat de spanning rond dit onderwerp de inhoudelijke verdieping bij voortduring moeilijk maakt’, aldus het bestuur.

Zelfkritiek

‘Binnen de academische context geldt dat sprekers worden uitgenodigd op basis van hun expertise en/of ervaring; het is vervolgens aan het academisch debat om standpunten kritisch te wegen en te bevragen’, aldus het bestuur, dat ook kritisch naar zichzelf wil kijken en vindt dat de organisatie vooraf beter had gekund. De inschrijving had eerder en breder aangepakt kunnen worden om meer onrust te voorkomen.

Moeilijk gesprek

De tegenstanders zeggen nu dat nooit meer een bijeenkomst met dergelijke sprekers mag plaatsvinden. Daar is het bestuur het mee oneens. ‘Dat betekent echter niet dat moeilijke of controversiële bijeenkomsten geen plek meer zouden mogen hebben aan de universiteit. Integendeel. De VU beschermt de ruimte voor het bespreken van complexe en gevoelige onderwerpen. Juist in tijden van polarisatie moet de universiteit ruimte blijven bieden aan het moeilijke gesprek’.