Zes enerverende dagen ‘Namen Lezen’ in Westerbork

Alle ruim 103.000 namen van Nederlandse Joden, Sinti en Roma, en anderen, die in de Tweede Wereldoorlog werden vermoord, worden sinds woensdag opgelezen in Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Het is voor de vijfde keer dat dit gebeurt. Tot nu toe waren het enerverende dagen, waarin bekenden en onbekenden telkens tien minuten kregen om de namen op te lezen, zodat ze niet worden vergeten. Bekijk het oplezen hier.

Het oplezen van de namen van de vermoorde slachtoffers begon op woensdag 22 januari. Om twee uur ‘s middags begon het met de bijna negentig jarige Eva Weyl. Haar ouders vluchtten vóór de oorlog vanuit Duitsland naar Arnhem, waar ze werd geboren en waar haar vader een textielzaak begon. In 1942 belandde zij als Joods meisje van zes met haar ouders in kamp Westerbork, waar ze op 12 april 1945 de bevrijding meemaakten.

Eerste lezer

Eva Weyl is verbonden aan het Landelijk Steunpunt Gastsprekers WOII-Heden en vertelt haar verhaal ook op scholen. Ze wil de geschiedenis levend houden en laten zien wat de uitwerkingen zijn van racisme en discriminatie. Het namen lezen werd daarna om de tien minuten en vrijwel non-stop door anderen overgenomen. In totaal duurt het 120 uur, ook wel vijf volle dagen. De namen worden in alfabetische volgorde voorgelezen: van A tot Z.

Prominenten

De vrijdag was een bijzondere dag, omdat rond vijf uur ‘s middags sjabbat werd gemaakt. Daarna nam schrijver Arnon Grunberg het namen lezen over. Op alle dagen kwam een keur aan prominenten en bestuurders voorbij. Zo waren onder meer pianiste Iris Hond, presentator Ruben Nicolai en journalist Jeroen Wollaars in Westerbork om namen op te lezen. De burgemeesters van de vier grote steden, staatsecretaris Mariëlle Paul (VVD) van Onderwijs en Commissaris van de Koning, Jetta Klijnsma (PvdA), deden eveneens mee.

Logistieke uitdaging

Voor de organisatie is het alle hens aan dek: niet alleen is het namen lezen een organisatorische uitdading – iedereen moet op tijd komen, weten wat hij of zij moet doen – maar ook is de logistiek erg van belang. Er is eten en drinken, er zijn toiletten en verwarmde tenten, er zijn begeleiders en andere vrijwilligers. Ook maakt het busje op Herinneringscentrum Kamp Westerbork overuren: vrijwel alle deelnemers, meekomers en belangstellenden worden erin vervoerd.

Laatste dag

Het lezen van de namen eindigt vandaag, op International Holocaust Memorial Day en de dag waarop vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Dat is precies tachtig jaar geleden. Om vijf uur in de middag wordt de laatste naam voorgelezen. Voor alle belangstellenden thuis is er een livestream, die door de NOS wordt verzorgd. Ook heeft de organisatie een dagelijkse podcast geproduceerd en is er een site met dagelijks nieuws en columns, onder meer van directeur Bertien Minco van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Het oplezen van de namen vindt eens in de vijf jaar plaats.