Berendsen: ‘Israël is bevriende staat’

We betreuren het, maar ‘Israël is een bevriende staat’. Dat was de reactie van minister Tom Berendsen (CDA) op het besluit van de Israëlische regering om Nederlandse vertegenwoordigers bij het hulpcentrum nabij Gaza uit te zetten. Den Haag gaat hier niets tegen doen. Ook zullen de Nederlanders wel in Israël blijven, aldus Berendsen. Bevriende landen kunnen dit met elkaar doen, zo is de conclusie.

Het nieuws kwam op dinsdagavond. Toen maakte de Israëlische minister Gideon Sa’ar bekend dat twee Nederlanders moesten vertrekken. Ze werken met het internationale hulpcentrum CMCC, dat op de grens met de Gazastrook bij Kiryat Gat ligt. Nederland heeft producten uit de betwiste gebieden in de ban gedaan en ook valt de boycot van AVROTROS van het Eurovisie Songfestival niet goed.

Betreuren

Het bleef even stil, maar de volgende dag reageerde minister Berendsen. Hij betreurt het dat Israël een medewerker van de Nederlandse ambassade en een medewerker van de Nederlandse vertegenwoordiging in Ramallah wilde uitzetten. Ze waren als waarnemers actief bij het Gaza-steunpunt in Kiryat Gat. Tegelijkertijd bleek dat ze wel in Israël mogen blijven, maar hun werk in het hulpcentrum moeten neerleggen.

Niet permanent

De twee mogen hun normale diplomatieke werkzaamheden voortzetten vanuit de ambassade in Tel Aviv en de vertegenwoordiging in Ramallah. Het oorspronkelijke Israëlische besluit, dat ze Israël binnen een week moesten verlaten, zal volgens Berendsen dus niet volledig worden uitgevoerd. Dat kwam doordat het duo niet permanent bij het centrum gestationeerd was.

Tik op de vingers

Diplomatiek bekeken is de actie van Israël ongezien: nog nooit werd een dergelijke maatregel tegen diplomaten genomen uit Nederland, een land waarmee de relatie traditioneel goed is. De maatregelen van het kabinet-Jetten – en van AVROTROS – werken dus averechts. Jeruzalem geeft zijn grenzen aan en tikt Den Haag hiermee diplomatiek op de vingers.

Analyse

Het besluit om een importverbod in te voeren voor producten uit de West Bank, Oost-Jeruzalem en de Golan Hoogvlakte komt dus als een boomerang terug in het gezicht van het minderheidskabinet. De Haagse maatregel blijft niettemin overeind: het is al officieel aangekondigd in de Staatscourant. Gezien de verklaring van Berendsen blijft het daar voorlopig bij. Het kabinet heeft grotere problemen.

Tegelijkertijd heeft Israël het beleid van de AVROTROS-directie rond het Songfestival gelijkgeschakeld met het Nederlandse regeringsbeleid. Het is erbij genomen als stok om Nederland mee te slaan, want wat een omroep inzake besluit staat los van wat de overheid kan of wil doen. Het liedjesfestijn is voor Israël wel van groot belang: het is een internationaal podium waarop het kleine landje kan stralen door het festijn te winnen.