Bikker: Joden beschermen begint klein en dichtbij

De mate waarin de Joodse gemeenschap in Nederland werkelijk vrij kan leven, is een spiegel voor hoe de vrijheid in ons land ervoor staat, zei ChristenUnie-leider Mirjam Bikker maandag in de Uilenburgersjoel in Amsterdam. Ze hield de zesde Ronny Naftaniel lezing van het Joods Humanitair Fonds. Ze ging in op het toenemende antisemitisme en formuleerde een verhaal wat een begin van een oplossing zou kunnen zijn.

“Zijn we vrij als een van de kleinste minderheden in ons land zich bedreigd en geïsoleerd voelt?” vroeg Bikker zich af. Bedreigingen en intimidatie leiden ertoe dat het Joodse leven en de Joodse cultuur zich steeds meer onttrekken aan het oog van de brede samenleving. Er werd onlangs nog met Hamas-vlaggen gezwaaid op de Dam, iedere plek van de gemeenschap heeft extra beveiliging nodig en je hoort Joden regelmatig zeggen dat het prettiger is geen mezoeza aan de deur te hangen, aldus Bikker.

Tot bloei komen

Vrijheid is steeds meer synoniem geworden voor doen en laten wat je zelf wilt, zolang je er anderen niet direct mee schaadt, denkt Bikker. Het gaat minder over verantwoordelijkheid en zo is het vrijheidsideaal armzalig geworden. Vrijheid moet je niet alleen opeisen voor jezelf: het is een verantwoordelijkheid die je voor elkaar draagt.

Dit is het verschil tussen negatieve en positieve vrijheid: niet alleen om niet door anderen te worden belemmerd, maar ook om richting te geven aan je leven en vorm te geven aan wie je bent. Vrijheid om te handelen en tot bloei te komen, aldus de ChristenUnie-politica.

Keppel

Joods leven zou volop zichtbaar moeten zijn en hoort zich niet te onttrekken aan het publieke oog. Het mag zichtbaar zijn in alle facetten van de samenleving, vindt Bikker. “Als Joden zich niet vrij voelen om een keppel te dragen, dan is dat een probleem voor iedereen. Dat besef zijn we kwijtgeraakt. Als je je niet bekommert om de vrijheid van de ander, hou je niet van vrijheid. Een aanval op de Joodse gemeenschap is een aanval op de hele vrije samenleving.”

Niet makkelijk

Bikker denkt dat verandering klein begint. “Als iemand geen mezoeza op de deurpost durft te hangen, moet de hele straat er een ophangen. Als het organiseren van Chanoeka onder druk staat vanwege dreiging, moet je dit samen vieren. Solidariteit mag niet bij mooie woorden blijven, maar moet zichtbaar en voelbaar zijn,” vindt Bikker.

Als mensen uit angst hun identiteit verbergen, dan moeten anderen daarvoor opstaan. Er moet positieve aandacht zijn voor Joods leven. Terreurverheerlijking, gesubsidieerde organisaties die Joodse artiesten bewust geen podium bieden en scholen die Holocausteducatie weigeren moeten worden aangepakt. Zo verbond Bikker een abstract ideaal aan concrete maatregelen. Ze erkent dat haar visie niet snel en makkelijk te realiseren is, maar ze denkt wel dat de stille meerderheid aangemoedigd kan worden om op te staan.

Moslimbroederschap

Tijdens de vragenronde vertelde een vrouw dat ze 26 jaar in Amsterdam Nieuw-West heeft gewoond en dat ze daar heel veel intimidatie heeft meegemaakt. Er zijn mensen die zich actief tegen de Joodse gemeenschap verzetten. De Moslimbroederschap speelt daar een rol in, zei ze. Wat te doen?

Bikker vindt dat het een keuze is of je deelneemt aan de Nederlandse samenleving. “De Joodse gemeenschap is daar onlosmakelijk onderdeel van. Je zult je aan de grondwet moeten houden. Integratie wordt wat dat betreft te mild besproken.” Maar docenten in Nieuw-West zijn bang omdat ze thuis worden opgezocht, zegt de vrouw.

Bikker vindt dat schoolbestuurders achter hun leraren moeten gaan staan. Dit soort zaken gaat ons allemaal aan. Mensen die onvrijheid creëren voor anderen moeten daarop worden aangesproken.

Boycots

Een man wilde weten hoe we van de boycot van Israëlische universiteiten afkomen. Bikker denkt dat de medische wetenschap in Israël veel moois oplevert en dan is het slecht om niet samen te werken. De wetenschap moet slechts de waarheid dienen.

Ook het uitsluiten van Israëlische studenten bij debattoernooien, zoals in Utrecht, mag geen plaats hebben. Je moet je binnen het beschaafde hartgrondig met elkaar oneens kunnen zijn, zonder anderen hun vrijheid te ontnemen, aldus Bikker.

Maar hoe zit dat dan in de Tweede Kamer? vroeg een andere vrouw zich af. Die vraag vond Bikker een overduidelijk lastig om te beantwoorden. Ze bleef erbij dat je met kleine daden zult moeten beginnen. Een kant-en-klare oplossing is er niet.